Giá điện trạm sạc theo khung giờ: Lưu trữ năng lượng và công khai giá

Biểu giá điện riêng cho sạc xe điện theo cấp điện áp và khung giờ, áp dụng từ 1/11/2026, khiến chi phí đầu vào của trạm sạc chênh nhau đáng kể giữa giờ thấp điểm và cao điểm. Chuyên gia cho rằng doanh nghiệp cần tính đến lưu trữ năng lượng, điều phối công suất, đồng thời công khai đầy đủ đơn giá và phụ phí để bảo vệ quyền lợi người dùng.

Từ ngày 1/11/2026, hoạt động sạc xe điện chính thức có biểu giá điện riêng theo cấp điện áp và khung giờ sử dụng, được ban hành kèm Quyết định 2892/QĐ-BCT của Bộ Công Thương. Với các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ sạc, đây không chỉ là một bảng giá mới để tính tiền điện hằng tháng, mà còn là yếu tố buộc họ phải nhìn lại toàn bộ cách vận hành trạm sạc: sạc vào giờ nào, đầu tư công suất bao nhiêu, có nên lắp hệ thống lưu trữ năng lượng hay không và công bố giá dịch vụ với khách hàng ra sao.

Theo biểu giá mới, giá điện giờ thấp điểm ở cấp trung áp khoảng 1.534 đồng/kWh, trong khi giờ cao điểm lên tới 3.758 đồng/kWh ở cấp trung áp và 4.212 đồng/kWh ở cấp hạ áp. Khoảng chênh lệch này tạo áp lực đáng kể lên giá vốn của doanh nghiệp vận hành trạm sạc, đồng thời đặt ra yêu cầu phải tối ưu chi phí và minh bạch giá dịch vụ để bảo đảm quyền lợi người sử dụng xe điện.

Giá điện trạm sạc chênh lệch lớn theo khung giờ

Theo Mục 3.2 Phụ lục ban hành kèm Quyết định 2892/QĐ-BCT, giá bán lẻ điện cho sạc xe điện được chia thành hai nhóm cấp điện áp. Với cấp từ trung áp trở lên (trên 1 kV), giá giờ bình thường là 2.549 đồng/kWh, giờ thấp điểm 1.534 đồng/kWh và giờ cao điểm 3.758 đồng/kWh. Với cấp hạ áp đến 1 kV, các mức tương ứng là 2.700 đồng/kWh, 1.620 đồng/kWh và 4.212 đồng/kWh. Các mức giá này chưa bao gồm thuế giá trị gia tăng.

Về khung giờ, giờ thấp điểm là từ 0 giờ đến 6 giờ hằng ngày; giờ cao điểm từ 17 giờ 30 đến 22 giờ 30, từ thứ Hai đến thứ Bảy; Chủ nhật không có giờ cao điểm. Trước khi biểu giá này có hiệu lực, các đơn vị vận hành trạm sạc công cộng phải mua điện theo giá bán lẻ cho mục đích kinh doanh, với biên độ từ 1.609 đồng/kWh đến tối đa 5.422 đồng/kWh tùy cấp điện áp và thời điểm sử dụng.

Trao đổi với AutoNews của Tạp chí VnEconomy, PGS.TS Lê Xuân Thành, giảng viên cao cấp Bộ môn Điện khí hóa, Trường Đại học Mỏ – Địa chất, cho rằng biểu giá điện theo thời gian sử dụng không chỉ nhằm tính chi phí. Theo ông, đây còn là công cụ điều tiết phụ tải, hạn chế tình trạng nhiều phương tiện cùng sạc vào một thời điểm, gây áp lực lên lưới điện.

PGS.TS Lê Xuân Thành phân tích, việc phân chia giá điện theo khung giờ góp phần khuyến khích khách hàng và đơn vị vận hành dịch chuyển nhu cầu sạc sang thời điểm phù hợp, qua đó giảm áp lực phụ tải. Tuy nhiên, chính sự chênh lệch giá giữa các khung giờ cũng đòi hỏi doanh nghiệp phải tính toán hợp lý thời điểm vận hành và phương án sử dụng điện để kiểm soát chi phí.

 

body1-tru-sac-1794992541.jpg
Trụ sạc nhanh tại một bãi đỗ xe. Chi phí điện đầu vào của trạm sạc thay đổi theo cấp điện áp và khung giờ sử dụng. Ảnh minh họa

Theo vị chuyên gia, khi giá điện đầu vào tăng, doanh nghiệp có thể phải đối mặt với áp lực tăng giá vốn, thu hẹp biên lợi nhuận hoặc điều chỉnh giá dịch vụ. Mức độ tác động đối với từng trạm còn phụ thuộc vào thời gian hoạt động, sản lượng điện tiêu thụ và cấp điện áp đấu nối.

Chênh lệch giữa hai nhóm cấp điện áp chủ yếu nằm ở điểm đấu nối của trạm sạc. Những trạm quy mô nhỏ có thể chỉ cần đấu nối trực tiếp vào lưới hạ áp, sử dụng hạ tầng máy biến áp sẵn có của ngành điện, nên chịu mức giá cao hơn, tối đa 4.212 đồng/kWh vào giờ cao điểm. Ngược lại, các trạm đấu nối ở cấp trung áp được hưởng mức giá thấp hơn ở cả ba khung giờ.

Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp không thể chỉ quan tâm đến số lượng trụ sạc hay công suất thiết bị mà cần tính toán tổng thể phương án sử dụng điện. Một trạm sạc có công suất lớn nhưng không được khai thác hiệu quả, hoặc tập trung vận hành vào khung giờ giá điện cao, có thể khiến chi phí tăng lên và ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả đầu tư.

PGS.TS Lê Xuân Thành nhận định, biểu giá điện theo thời gian đặt ra yêu cầu chuyển từ cách vận hành đơn thuần dựa trên thiết bị sang quản lý tổng thể hệ thống năng lượng. Việc kiểm soát phụ tải, điều phối thời điểm sạc và lựa chọn công suất phù hợp sẽ ngày càng quan trọng đối với hiệu quả kinh doanh của trạm sạc.

Lưu trữ năng lượng, điện mặt trời mái nhà và điều phối công suất

 

body2-dien-mat-troi-mai-nha-1794992640.jpg
Kết hợp điện mặt trời mái nhà, hệ thống lưu trữ năng lượng và trạm sạc được chuyên gia xem là hướng cần nghiên cứu lâu dài. Ảnh minh họa

 

Trước sự khác biệt về giá điện giữa các khung giờ, một trong những hướng giải pháp được PGS.TS Lê Xuân Thành đề cập là kết hợp hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin (BESS) với hoạt động của trạm sạc. Về nguyên lý, hệ thống có thể tích trữ điện vào thời điểm giá thấp, sau đó dùng phần năng lượng đã lưu trữ để hỗ trợ cấp điện cho hoạt động sạc vào những khung giờ giá cao.

Cách làm này giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong quản lý phụ tải và hạn chế mức độ phụ thuộc vào điện lưới vào thời điểm chi phí cao. Tuy vậy, theo chuyên gia, việc đầu tư BESS cần được đánh giá trên cơ sở hiệu quả kinh tế tổng thể, thay vì chỉ nhìn vào chênh lệch giá điện giữa các khung giờ.

Doanh nghiệp phải tính đến chi phí pin, bộ biến đổi, hệ thống quản lý pin (BMS), hiệu suất chuyển đổi và tuổi thọ thiết bị. Nếu chi phí đầu tư và vận hành hệ thống lưu trữ quá lớn, phần tiết kiệm có được từ việc dịch chuyển thời điểm sử dụng điện có thể không đủ bù đắp.

Bên cạnh lưu trữ năng lượng, việc điều phối hoạt động sạc cũng giúp giảm áp lực công suất. Theo PGS.TS Lê Xuân Thành, doanh nghiệp có thể sử dụng ứng dụng để thông báo giá điện theo từng khung giờ, hỗ trợ người dùng lựa chọn thời điểm sạc phù hợp hoặc thiết lập chế độ sạc hẹn giờ.

Đối với các hệ thống có nhiều trụ sạc, việc phân bổ công suất giữa các thiết bị cũng cần được tính toán kỹ. Thay vì để tất cả trụ sạc cùng vận hành ở công suất tối đa trong mọi thời điểm, hệ thống có thể điều phối công suất theo nhu cầu thực tế, dựa trên hệ số đồng thời và khả năng cấp điện của trạm. Cách tiếp cận này giúp doanh nghiệp khai thác hạ tầng hợp lý hơn, đồng thời hạn chế tình trạng đầu tư công suất lớn nhưng không sử dụng hết.

Theo vị chuyên gia, việc lựa chọn công nghệ điều khiển, thiết bị lưu trữ và phương thức vận hành cần căn cứ vào quy mô, đặc điểm phụ tải và hiệu quả kinh tế của từng dự án. Cơ chế giá điện cũng cần được xem xét cùng với đặc điểm vận hành của trạm sạc.

"Một trạm hoạt động ổn định trong khoảng 10-20 giờ mỗi ngày có khả năng khai thác hạ tầng khác với mô hình chỉ bật, tắt trong một khoảng thời gian ngắn, chẳng hạn 2 giờ. Vì vậy, chính sách và phương án đầu tư của doanh nghiệp cần tính đến đặc điểm sử dụng điện thực tế, thay vì áp dụng một cách nhìn chung cho mọi mô hình", PGS.TS Lê Xuân Thành nhấn mạnh.

Ngoài ra, các chính sách tín dụng ưu đãi, hỗ trợ lãi suất đối với hệ thống lưu trữ năng lượng và bộ sạc có khả năng điều khiển cũng có thể tạo điều kiện để doanh nghiệp đầu tư công nghệ. Về lâu dài, việc kết hợp điện mặt trời mái nhà, BESS và trạm sạc, cùng với khả năng sạc hai chiều, là những hướng cần được nghiên cứu trong quá trình phát triển hệ thống năng lượng thông minh.

Chuyên gia cũng cho rằng quy hoạch hạ tầng sạc cần được kết nối với quy hoạch giao thông và quy hoạch điện lực. Việc công khai thông tin quy hoạch, lựa chọn vị trí phù hợp và đơn giản hóa thủ tục đầu tư sẽ giúp doanh nghiệp có cơ sở xây dựng phương án kinh doanh ổn định hơn. Các chính sách liên quan cũng cần có tính ổn định đủ dài để nhà đầu tư tính toán hiệu quả dự án.

Doanh nghiệp được chủ động định giá dịch vụ sạc nhưng phải minh bạch

Bên cạnh bài toán chi phí điện đầu vào, việc xác định giá dịch vụ sạc cũng là vấn đề được người sử dụng xe điện đặc biệt quan tâm. Khi giá điện áp dụng cho trạm sạc thay đổi theo cấp điện áp và khung giờ, câu hỏi đặt ra là mức giá khách hàng phải trả có nhất thiết thay đổi tương ứng hay không.

Luật sư Trần Vũ, Đoàn Luật sư TP. Hà Nội, cho biết cần phân biệt giữa giá điện mà doanh nghiệp mua từ đơn vị bán điện và giá dịch vụ sạc mà doanh nghiệp cung cấp cho khách hàng. Theo quy định tại Điều 10 Thông tư 60/2025/TT-BCT, giá điện cho mục đích sạc được áp dụng đối với bên mua điện sử dụng tại trạm sạc, trụ sạc hoặc tủ đổi pin để phục vụ kinh doanh dịch vụ sạc phương tiện điện, bao gồm cả xe buýt điện. Một trong những điều kiện quan trọng là hoạt động sạc phải được đo đếm bằng công tơ riêng.

Cũng theo Điều 10 Thông tư 60/2025/TT-BCT, trường hợp khách hàng sạc xe điện trong hợp đồng sử dụng điện cho mục đích sinh hoạt thì vẫn áp dụng giá bán lẻ điện sinh hoạt. Còn với hợp đồng sử dụng điện ngoài mục đích sinh hoạt, giá được áp dụng theo từng mục đích sử dụng nếu có công tơ đo đếm riêng.

Luật sư Trần Vũ lưu ý, Quyết định 2892/QĐ-BCT quy định biểu giá điện theo cấp điện áp và khung giờ sử dụng, áp dụng từ ngày 1/11/2026. Đây là giá điện đầu vào mà doanh nghiệp vận hành trạm sạc phải thanh toán cho đơn vị bán điện, không đồng nghĩa với mức giá dịch vụ bắt buộc doanh nghiệp phải thu của khách hàng.

Về nguyên tắc, doanh nghiệp được chủ động xây dựng giá dịch vụ sạc trên cơ sở các chi phí thực tế và phương án kinh doanh. Ngoài chi phí điện, giá dịch vụ có thể bao gồm khấu hao thiết bị, chi phí vận hành, thuê địa điểm, nhân công, phần mềm, thanh toán điện tử, bảo trì, tổn thất kỹ thuật và lợi nhuận. Vì vậy, khi giá điện đầu vào thay đổi, không thể mặc nhiên kết luận giá dịch vụ sạc phải tăng hoặc giảm với tỷ lệ tương ứng. Mức điều chỉnh còn phụ thuộc vào cơ cấu chi phí, cách tổ chức vận hành và chính sách giá của từng doanh nghiệp.

Tuy nhiên, theo luật sư Trần Vũ, quyền chủ động định giá không có nghĩa doanh nghiệp được tùy ý áp dụng các khoản thu mà không thông tin cho khách hàng. Hoạt động xây dựng và cung cấp giá dịch vụ vẫn phải tuân thủ quy định của pháp luật về giá, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, cạnh tranh, thuế và hóa đơn.

Doanh nghiệp không nhất thiết phải công khai toàn bộ công thức tính chi phí nội bộ hay biên lợi nhuận, nhưng cần cung cấp đầy đủ thông tin để khách hàng nhận biết dịch vụ, cách tính giá và số tiền dự kiến phải thanh toán. Việc công bố một mức giá nhưng sau đó thu thêm các khoản phí không được thông báo trước có thể gây nhầm lẫn và ảnh hưởng đến quyền lợi người sử dụng.

Một vấn đề khác là cách xác định sản lượng điện dành riêng cho hoạt động sạc trong trường hợp trạm sạc được bố trí tại địa điểm có nhiều mục đích sử dụng điện. Theo khoản 3 Điều 3 Thông tư 60/2025/TT-BCT, bên mua điện và bên bán điện căn cứ tình hình thực tế để thỏa thuận tỷ lệ sản lượng điện theo từng mục đích sử dụng.

Để hạn chế tranh chấp, luật sư Trần Vũ khuyến nghị các bên nên lập biên bản thỏa thuận về tỷ lệ sản lượng, kèm theo sơ đồ phụ tải, công suất thiết bị sạc, thời gian vận hành, dữ liệu hệ thống và phương pháp phân bổ. Trong điều kiện có thể, doanh nghiệp nên tách riêng công tơ cho nhánh sạc; nếu chưa thể tách riêng, cần có thỏa thuận bằng văn bản về phương pháp đo đếm và cơ chế kiểm tra định kỳ.

Quy định hiện hành đã đặt ra nguyên tắc thỏa thuận, nhưng trên thực tế vẫn có thể phát sinh vướng mắc khi sử dụng chung công tơ, nhất là trong việc xác định tỷ lệ phân bổ, thời điểm áp dụng và dữ liệu làm căn cứ tính toán. Vì vậy, hồ sơ kỹ thuật và phương pháp đo đếm cần được xác lập rõ ràng ngay từ đầu.

Hoàn thiện cơ chế bảo vệ người sử dụng xe điện

Cùng với việc phân định rõ giá điện đầu vào và giá dịch vụ sạc, minh bạch thông tin là yêu cầu quan trọng để người sử dụng có thể kiểm soát chi phí. Khi doanh nghiệp thay đổi giá dịch vụ, khách hàng cần được thông báo rõ mức giá mới, thời điểm áp dụng và các khoản phụ phí liên quan.

Theo luật sư Trần Vũ, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023 quy định, khi giá đầu vào thay đổi hoặc doanh nghiệp điều chỉnh giá dịch vụ, người tiêu dùng có quyền được cung cấp thông tin chính xác, đầy đủ, dễ tiếp cận về dịch vụ và giá cả; được biết các điều kiện giao dịch trước khi sử dụng; được nhận chứng từ hoặc thông tin giao dịch. Đồng thời, người tiêu dùng có quyền phản ánh, khiếu nại, yêu cầu giải quyết tranh chấp và yêu cầu bồi thường nếu quyền lợi hợp pháp bị xâm phạm.

Để hoàn thiện khung pháp lý, luật sư cho rằng cần bổ sung hướng dẫn riêng đối với dịch vụ sạc xe điện, dù không nhất thiết phải kiểm soát cứng một mức giá bán lẻ duy nhất. Quy định nên yêu cầu doanh nghiệp công khai đơn giá và mọi khoản phụ phí trước khi giao dịch, đồng thời phân biệt rõ giá tính theo kWh với phí tính theo thời gian hoặc phí dịch vụ.

"Trong bối cảnh hạ tầng sạc tiếp tục phát triển, bài toán không chỉ nằm ở việc mở rộng số lượng trạm và trụ sạc. Hiệu quả đầu tư còn phụ thuộc vào khả năng quản lý phụ tải, lựa chọn công nghệ, điều phối thời gian sử dụng điện và xây dựng cơ chế giá minh bạch", luật sư Trần Vũ nhận định.

Có thể thấy, biểu giá điện trạm sạc theo khung giờ đang đặt doanh nghiệp vào một bài toán kép: Vừa phải tối ưu chi phí đầu vào bằng các giải pháp kỹ thuật như lưu trữ năng lượng, điều phối công suất và khuyến khích sạc vào giờ thấp điểm, vừa phải minh bạch giá dịch vụ để giữ niềm tin của khách hàng.

Việc kết hợp quy hoạch giao thông, quy hoạch điện lực với các giải pháp quản lý năng lượng thông minh sẽ góp phần nâng cao hiệu quả khai thác hạ tầng sạc. Cùng với đó, cơ chế giá rõ ràng và thông tin đầy đủ giúp doanh nghiệp chủ động phương án kinh doanh, đồng thời tạo cơ sở để người sử dụng xe điện kiểm soát chi phí dịch vụ.

Đăng ký đặt báo