Khi những sản phẩm, bao bì đã qua sử dụng không còn bị xem đơn thuần là rác thải mà trở thành nguồn nguyên liệu có thể quay trở lại chu trình sản xuất, trách nhiệm bảo vệ môi trường cũng bước sang một giai đoạn mới. Với cơ chế trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR), doanh nghiệp không chỉ quan tâm đến sản phẩm trước khi đưa ra thị trường mà còn phải tính đến vòng đời của sản phẩm, bao bì sau tiêu dùng.

Tuy nhiên, để biến nghĩa vụ tái chế thành giá trị kinh tế, cần nhiều hơn những quy định pháp luật. Đó là sự kết nối giữa nhà sản xuất, đơn vị thu gom, doanh nghiệp tái chế, tổ chức tài chính và người tiêu dùng; là hệ thống phân loại, thu gom hiệu quả; là thị trường có khả năng hấp thụ nguyên liệu tái chế và cơ chế chia sẻ trách nhiệm, lợi ích minh bạch.
Diễn đàn “Thực thi quy định EPR, thúc đẩy mô hình kinh doanh có trách nhiệm, hướng tới phát triển kinh tế tuần hoàn”, tổ chức sáng 18/11/2026 tại Hà Nội, đặt những vấn đề này vào trung tâm thảo luận, hướng tới mục tiêu đưa EPR từ yêu cầu tuân thủ trở thành động lực thúc đẩy chuyển đổi xanh trong hoạt động sản xuất, kinh doanh

Sáng 18/11/2026, tại Hà Nội, Báo Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam (VEPF), Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam (Vinamilk) và Công ty Cổ phần Tetra Pak Việt Nam tổ chức Diễn đàn “Thực thi quy định EPR, thúc đẩy mô hình kinh doanh có trách nhiệm, hướng tới phát triển kinh tế tuần hoàn”.
Diễn đàn diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh triển khai trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất, nhập khẩu, một trong những công cụ chính sách quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý chất thải và thúc đẩy sử dụng tài nguyên bền vững.

Theo cơ chế EPR, trách nhiệm của nhà sản xuất, nhập khẩu không chỉ giới hạn ở hoạt động đưa sản phẩm ra thị trường mà còn được mở rộng đối với giai đoạn sau sử dụng, thông qua những nghĩa vụ tái chế hoặc xử lý chất thải theo quy định.
Cách tiếp cận này góp phần chuyển dịch mô hình quản lý chất thải truyền thống sang quản lý theo vòng đời sản phẩm, trong đó chi phí môi trường được xem xét ngay từ quá trình thiết kế, lựa chọn vật liệu và tổ chức sản xuất.
Tuy nhiên, từ quy định pháp luật đến thực tiễn vẫn tồn tại khoảng cách. Việc tổ chức thu gom, phân loại chất thải tại nguồn, kết nối doanh nghiệp tái chế và kiểm chứng kết quả thực hiện nghĩa vụ đang đặt ra những yêu cầu mới.
Phát biểu khai mạc Diễn đàn, ông Vũ Minh Việt, Phó Tổng biên tập Báo Nông nghiệp và Môi trường, nhấn mạnh vai trò của truyền thông chính sách và sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, địa phương cùng các cơ sở thu gom, tái chế.
Theo ông, EPR không chỉ là công cụ bảo vệ môi trường mà còn có thể thúc đẩy doanh nghiệp đổi mới công nghệ, cải tiến quy trình sản xuất, sử dụng tài nguyên hiệu quả và nâng cao trách nhiệm với cộng đồng.
Từ góc độ cơ quan báo chí, ông Vũ Minh Việt khẳng định Báo Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục phát huy vai trò cầu nối giữa các chủ thể, phản ánh khó khăn, kiến nghị và hỗ trợ đưa chính sách vào thực tiễn.
Điều này cho thấy yêu cầu thực thi EPR không thể chỉ dừng ở việc doanh nghiệp hiểu và chấp hành quy định. Quan trọng hơn là tạo dựng một hệ thống có sự phối hợp đồng bộ, trong đó trách nhiệm pháp lý được chuyển hóa thành hành động thực chất.
Một doanh nghiệp có thể hoàn thành nghĩa vụ tái chế thông qua các phương thức được pháp luật cho phép, nhưng để hình thành kinh tế tuần hoàn, cần thêm những điều kiện về thiết kế bao bì, hệ thống thu hồi, năng lực tái chế và thị trường tiêu thụ nguyên liệu thứ cấp.
Bởi vậy, EPR chỉ thực sự phát huy vai trò dài hạn khi góp phần thay đổi cách thức tổ chức sản xuất, kinh doanh, thay vì trở thành một khoản chi phí tuân thủ đơn thuần.


Một trong những vấn đề được quan tâm tại Diễn đàn là cơ chế tài chính hỗ trợ thực hiện trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất, nhập khẩu.
Trong điều kiện mạng lưới thu gom còn phân tán, công nghệ tái chế chưa đồng đều và chi phí vận hành tương đối lớn, nguồn lực tài chính đóng vai trò quan trọng đối với khả năng duy trì, mở rộng các hoạt động thu hồi vật liệu.
Theo ông Nguyễn Anh Dũng, Trưởng phòng Kinh tế xanh, Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam, Quỹ thực hiện tiếp nhận và quản lý hai khoản đóng góp tài chính của nhà sản xuất, nhập khẩu, gồm kinh phí hỗ trợ tái chế sản phẩm, bao bì và kinh phí hỗ trợ xử lý chất thải.
Đối với doanh nghiệp lựa chọn thực hiện trách nhiệm tài chính EPR, quy trình kê khai và nộp kinh phí được thực hiện theo thời hạn, phương thức do pháp luật quy định.
Đáng chú ý, kinh phí hỗ trợ tái chế được giải ngân trên cơ sở kết quả thực hiện đã được đơn vị kiểm toán độc lập xác nhận.
Theo cơ chế được giới thiệu tại Diễn đàn, Bộ Nông nghiệp và Môi trường công bố các gói hỗ trợ để các đơn vị đủ điều kiện đăng ký. Sau quá trình xem xét, đánh giá và phê duyệt theo thẩm quyền, VEPF ký hợp đồng với đơn vị được lựa chọn và thực hiện giải ngân dựa trên báo cáo kết quả tái chế được kiểm toán.
Cơ chế này góp phần gắn việc sử dụng nguồn kinh phí với kết quả thu hồi, tái chế thực tế, thay vì chỉ căn cứ vào kế hoạch hoặc cam kết của đơn vị thực hiện.
Tuy nhiên, minh bạch tài chính mới là một phần của bài toán. Để bảo đảm hiệu quả, toàn bộ chuỗi tái chế cần có hệ thống dữ liệu đáng tin cậy, từ khối lượng bao bì đưa ra thị trường, nguồn vật liệu thu gom đến kết quả xử lý cuối cùng.
Tại phiên thảo luận, ông Tống Xuân Chinh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Sữa Việt Nam, cho rằng cần ưu tiên minh bạch dữ liệu giám sát và phát triển hạ tầng tái chế dùng chung.
Ông đề xuất nghiên cứu cơ sở dữ liệu liên thông nhằm theo dõi khối lượng bao bì, sản phẩm đưa ra thị trường, lượng chất thải thu gom, tái chế và mức độ hoàn thành nghĩa vụ của từng doanh nghiệp.
Cùng với đó là các chính sách hỗ trợ đầu tư, trong đó có ưu đãi thuế và tiếp cận nguồn vốn vay phù hợp để khuyến khích phát triển hệ thống tái chế.
Đại diện Vinamilk, ông Lê Hoàng Minh, cũng đề xuất số hóa quá trình thu gom, vận chuyển, giao nhận và tái chế, đồng thời xây dựng cơ chế xác thực dữ liệu giữa các đơn vị tham gia.
Theo ông Hoàng Thành Vĩnh, đại diện UNDP Việt Nam, kinh nghiệm quốc tế cho thấy các tổ chức thực hiện trách nhiệm tái chế được ủy quyền (PRO) có thể đóng vai trò kết nối doanh nghiệp sản xuất, đơn vị thu gom và cơ sở tái chế. Việc các bên cùng xác nhận khối lượng vật liệu góp phần nâng cao độ tin cậy của hệ thống dữ liệu.
Những kiến nghị này cho thấy chuyển đổi số không chỉ phục vụ thủ tục báo cáo EPR mà còn là công cụ quản trị dòng vật liệu và dòng tài chính.
Khi kết quả tái chế có thể được theo dõi, xác nhận và kiểm chứng, cơ quan quản lý có thêm cơ sở đánh giá hiệu quả chính sách, doanh nghiệp có thể kiểm soát nghĩa vụ thực hiện, còn các cơ sở tái chế có điều kiện nâng cao tính minh bạch trong hoạt động.
Từ đó, niềm tin giữa các chủ thể được củng cố, tạo nền tảng cho thị trường tái chế phát triển ổn định hơn.
Ông Nguyễn Đức Thuận (ảnh), Giám đốc Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam kỳ vọng diễn đàn sẽ thúc đẩy các mô hình hợp tác giữa doanh nghiệp, đơn vị thu gom, tái chế và cơ quan quản lý, góp phần đưa chính sách EPR vào cuộc sống.
Ông cảm ơn Báo Nông nghiệp và Môi trường, Công ty Vinamilk, Công ty Tetra Pak cùng các đơn vị phối hợp tổ chức diễn đàn; đồng thời ghi nhận sự tham gia của các cơ quan quản lý môi trường, Quỹ Bảo vệ môi trường cấp tỉnh, Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP), các chuyên gia, doanh nghiệp và đại biểu.

“Đây là hoạt động có ý nghĩa thiết thực, tạo cơ hội để cơ quan quản lý, doanh nghiệp, tổ chức và đơn vị thu gom, tái chế trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm, nhận diện khó khăn, vướng mắc và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả thực thi chính sách EPR”, ông Thuận khẳng định.
Trong đó, Quỹ Bảo vệ môi trường cấp tỉnh đóng vai trò quan trọng trong thực hiện trách nhiệm xử lý chất thải - một nhánh của cơ chế EPR tại các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.
Đề cập đến các mô hình hợp tác thực tiễn, ông Thuận chia sẻ, cách đây hai ngày, Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam cùng Vinamilk và Tetra Pak đã tổ chức Ngày hội trường học xanh, tuần hoàn rác thải tại Trường Tiểu học Đông Thái, quận Tây Hồ, Hà Nội. Những sáng kiến này không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả thu gom, tái chế bao bì mà còn khuyến khích người tiêu dùng tham gia, từng bước hình thành các mô hình kinh tế tuần hoàn.
Ông Thuận kỳ vọng các mô hình hợp tác tiếp tục được triển khai hiệu quả, tổng kết, đánh giá và nhân rộng tới nhiều doanh nghiệp, ngành hàng và địa phương trên cả nước.


Điểm nhấn của Diễn đàn là việc Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam, Vinamilk và Tetra Pak Việt Nam công bố Bản ghi nhớ hợp tác giai đoạn 2026–2030 về thúc đẩy thu gom, phân loại và tái chế bao bì sau sử dụng.
Sự hợp tác này kết nối vai trò của tổ chức tài chính môi trường với năng lực của doanh nghiệp sản xuất, doanh nghiệp cung cấp giải pháp bao bì và các đối tác thu gom, tái chế. Mục tiêu không chỉ là mở rộng mạng lưới thu hồi vỏ hộp giấy mà còn xây dựng chuỗi giá trị tuần hoàn có khả năng vận hành lâu dài.
Theo thông tin được công bố tại Diễn đàn, chương trình thí điểm giai đoạn 2026–2027 hướng tới xây dựng 125 điểm thu gom tại bốn địa phương, tiếp cận 15.000 học sinh và kết nối 400 đại biểu, đơn vị liên quan.
Mạng lưới dự kiến gồm 110 cửa hàng Vinamilk và 15 trường học, trong đó các cửa hàng được phân bổ tại TP.HCM, Hà Nội, Quảng Ninh và Đà Nẵng. Người dân có thể sử dụng mã QR để tìm kiếm điểm thu gom phù hợp.
Đáng chú ý, chương trình đã ghi nhận những kết quả ban đầu.

Theo báo cáo tại Diễn đàn, từ tháng 8 đến ngày 10/11/2026, chương trình đã thu gom hơn 16 tấn vỏ hộp giấy, tương đương khoảng 3,2 triệu vỏ hộp theo cách quy đổi khối lượng bình quân. Riêng TP.HCM và Hà Nội đóng góp hơn 83% lượng thu gom.
Những con số này bước đầu cho thấy tiềm năng huy động sự tham gia của cộng đồng thông qua hệ thống điểm tiếp nhận thuận tiện, gắn với mạng lưới phân phối và trường học.
Tuy nhiên, để mô hình phát triển bền vững, bài toán không chỉ nằm ở số lượng bao bì được thu gom mà còn ở chi phí vận hành và giá trị kinh tế tạo ra từ vật liệu tái chế.
Phát triển mạng lưới thu gom vỏ hộp giấy, giáo dục phân loại rác tại nguồn và ứng dụng công nghệ số trong quản lý dữ liệu là những nội dung trọng tâm của chương trình hợp tác thực hiện trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) được triển khai giữa Vinamilk, Tetra Pak và Quỹ Bảo vệ môi trường và các bên thu gom, tái chế. Giai đoạn thí điểm 2026-2027 của chương trình hợp tác đặt mục tiêu xây dựng 125 điểm thu gom tại bốn tỉnh, thành phố; bảo đảm 100% vỏ hộp thu gom được chuyển đến cơ sở tái chế đáp ứng yêu cầu; tiếp cận 15.000 học sinh và kết nối 400 đại biểu, đơn vị liên quan.
Tại phiên tọa đàm, ông Lê Hoàng Minh, Giám đốc điều hành Khối Sản xuất Vinamilk, cho rằng chỉ thực hiện nghĩa vụ tài chính theo quy định EPR là chưa đủ để thúc đẩy kinh tế tuần hoàn. Doanh nghiệp cần chủ động tham gia xây dựng hệ thống thu gom, phân loại và tái chế, hướng tới đưa chất thải trở thành nguyên liệu cho những sản phẩm có ích.
Ông cũng chỉ ra rào cản lớn hiện nay là hiệu quả kinh tế của chuỗi tái chế chưa đạt kỳ vọng do quy mô đầu ra còn hạn chế. Việc mở rộng sự tham gia của doanh nghiệp được xem là điều kiện quan trọng để nâng quy mô, cải thiện chi phí và thúc đẩy thị trường phát triển.
Mạng lưới thu gom tuần hoàn vỏ hộp sữa sẽ triển khai tại 110 cửa hàng Vinamilk và 15 trường học. 110 cửa hàng được phân bổ tại TP.HCM (70 điểm), Hà Nội (15 điểm), Quảng Ninh (13 điểm) và Đà Nẵng (12 điểm). Người dân có thể quét mã QR để xác định địa điểm thu gom gần nhất.
Theo kết quả triển khai từ tháng 8 đến ngày 10/11/2026, chương trình đã thu gom được hơn 16 tấn vỏ hộp giấy, tương đương khoảng 3,2 triệu vỏ hộp (ước tính trung bình 5g/vỏ). Trong đó, TP.HCM và Hà Nội đóng góp hơn 83% tổng lượng thu gom.

Chia sẻ tại chương trình, ông Đinh Viết Khang, đại diện Vinamilk cho biết phát triển bền vững đã được doanh nghiệp tích hợp vào chiến lược kinh doanh từ nhiều năm trước, gắn với mục tiêu giảm tác động môi trường trong toàn bộ chuỗi sản xuất và hướng tới phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.Vinamilk hiện có 15 trang trại, 17 nhà máy, đàn bò khoảng 130.000 con và gần 10.000 nhân viên. Sản phẩm của doanh nghiệp đã có mặt tại 65 quốc gia và vùng lãnh thổ, với giá trị thương hiệu đạt khoảng 3 tỷ USD.
Phát biểu về hành trình phát triển bền vững được triển khai qua nhiều dấu mốc. Năm 2012, Vinamilk công bố Báo cáo Phát triển bền vững theo chuẩn GRI, đồng thời triển khai chương trình “1 triệu cây xanh cho Việt Nam”. Năm 2013, doanh nghiệp bắt đầu ứng dụng các giải pháp năng lượng sạch. Đến năm 2021, mô hình Trang trại sinh thái Vinamilk Green Farm được ra mắt, hướng tới sản xuất thân thiện với môi trường.
Năm 2022, Vinamilk đạt chứng nhận ISO 14064 về kiểm kê khí nhà kính và khởi động lộ trình Net Zero 2050. Đến năm 2025, ba nhà máy và một trang trại của doanh nghiệp đạt chứng nhận trung hòa carbon theo tiêu chuẩn ISO 14068.
Bà Nguyễn Đỗ Thu Minh, Trưởng phòng Phát triển bền vững (Tetra Pak) cho biết doanh nghiệp không chỉ cung cấp giải pháp bao bì giấy mà còn phát triển các giải pháp tích hợp từ chế biến, đóng gói, tự động hóa đến dịch vụ kỹ thuật. Trong đó, công nghệ bao bì tiệt trùng giúp bảo quản thực phẩm an toàn mà không cần làm lạnh trong quá trình phân phối. Doanh nghiệp đồng thời phối hợp với các đối tác xây dựng chuỗi thu gom và tái chế bao bì sau sử dụng.
Ở góc độ doanh nghiệp cung cấp giải pháp bao bì, bà Nguyễn Đỗ Thu Minh, Trưởng phòng Phát triển bền vững Tetra Pak Việt Nam, nhấn mạnh yêu cầu xây dựng chuỗi tái chế trên cơ sở phát huy thế mạnh của từng chủ thể, đồng thời tạo ra lợi ích kinh tế thực chất.

Theo bà Minh, khi sản phẩm tái chế có giá trị sử dụng và đáp ứng nhu cầu thị trường, các cơ sở tái chế sẽ có động lực tìm kiếm nguyên liệu, qua đó thúc đẩy hoạt động thu gom phát triển.
Đặc biệt, doanh nghiệp đang nghiên cứu cải tiến thiết kế bao bì nhằm nâng tỷ lệ thành phần giấy có giá trị thu hồi. Đây là hướng tiếp cận đưa tư duy tuần hoàn vào ngay từ khâu thiết kế, thay vì chỉ tập trung giải quyết chất thải sau tiêu dùng.
Từ thực tế này, mô hình hợp tác giữa VEPF, Vinamilk và Tetra Pak cho thấy EPR có thể trở thành điểm kết nối giữa trách nhiệm pháp lý và lợi ích kinh tế. Tuy nhiên, khả năng nhân rộng vẫn cần được đánh giá bằng dữ liệu về chi phí, sản lượng, chất lượng vật liệu và hiệu quả thương mại.


Một chuỗi tái chế bền vững không chỉ được đo bằng khối lượng vật liệu thu hồi, mà còn phải quan tâm đến những người trực tiếp tham gia thu gom, phân loại và cung ứng nguyên liệu.
Tại Việt Nam, lực lượng thu gom phế liệu phi chính thức có vai trò đáng kể trong việc đưa vật liệu có khả năng tái chế ra khỏi dòng chất thải sinh hoạt. Tuy nhiên, nhiều lao động vẫn gặp khó khăn về điều kiện làm việc, bảo hộ lao động, tiếp cận dịch vụ tài chính và khả năng tham gia chuỗi cung ứng chính quy.
Đây cũng là nội dung được ông Hoàng Thành Vĩnh, Quản lý chương trình về Kinh tế tuần hoàn, Chất thải, Hóa chất và Đại dương, UNDP Việt Nam, đề cập tại Diễn đàn.
Theo đại diện UNDP, kinh doanh có trách nhiệm không chỉ là tuân thủ pháp luật mà còn phải tạo ra những tác động tích cực đối với con người, môi trường và xã hội.
Việt Nam hiện là một trong năm quốc gia đầu tiên tham gia thí điểm Sáng kiến Thu mua có trách nhiệm (RSI) do The Circulate Initiative khởi xướng.
Đến quý III/2026, chương trình thí điểm tại Việt Nam đã ghi nhận 44.850 tấn nhựa phế liệu được thu mua có trách nhiệm, đồng thời trực tiếp và gián tiếp cải thiện thu nhập, điều kiện làm việc cho 8.422 lao động.

Không chỉ dừng ở hoạt động thu mua, chương trình còn hỗ trợ cải thiện điều kiện vệ sinh, an toàn tại các cơ sở thu gom, trang bị bảo hộ lao động, hỗ trợ tiếp cận bảo hiểm y tế, vốn vi mô và hướng dẫn thực hiện nghĩa vụ thuế, hóa đơn, chứng từ.
Những hoạt động này góp phần đưa các cơ sở thu gom nhỏ và người lao động phi chính thức từng bước tiếp cận hệ thống quản lý có trách nhiệm, đồng thời nâng cao khả năng truy xuất nguồn gốc phế liệu.
Từ kinh nghiệm triển khai, đại diện UNDP đề xuất lồng ghép tiêu chí thu mua có trách nhiệm vào quá trình đánh giá thực hiện EPR, khuyến khích các nhãn hàng, tổ chức PRO và doanh nghiệp tái chế áp dụng tiêu chuẩn xã hội, môi trường trong chuỗi cung ứng.
Điều này đặt ra một yêu cầu quan trọng: Chuyển đổi sang kinh tế tuần hoàn cần được thực hiện theo hướng bao trùm, để những người tham gia ở các khâu đầu tiên của chuỗi thu hồi vật liệu cũng có cơ hội cải thiện sinh kế và điều kiện lao động.
Nếu chỉ chú trọng nâng công suất tái chế mà thiếu quan tâm đến lực lượng thu gom, hệ thống có thể gặp khó khăn trong việc bảo đảm nguồn nguyên liệu ổn định và đáp ứng yêu cầu minh bạch.
Ngược lại, khi người thu gom được kết nối với doanh nghiệp, được hỗ trợ nâng cao năng lực và hưởng lợi ích phù hợp, chuỗi cung ứng tái chế sẽ có nền tảng bền vững hơn.

Từ những vấn đề được thảo luận tại Diễn đàn, có thể thấy EPR đang bước vào giai đoạn đòi hỏi cao hơn về năng lực tổ chức thực hiện.
Các quy định pháp luật tạo ra khuôn khổ trách nhiệm, nhưng hiệu quả cuối cùng phụ thuộc vào khả năng kết nối giữa doanh nghiệp sản xuất, nhà phân phối, lực lượng thu gom, cơ sở tái chế và thị trường tiêu thụ nguyên liệu thứ cấp.
Một trong những điểm nghẽn lớn là khả năng thu hồi sản phẩm, bao bì sau sử dụng với chi phí hợp lý.
Theo đại diện UNDP Việt Nam, nhiều doanh nghiệp có nhu cầu đầu tư tái chế nhưng cần nguồn nguyên liệu đầu vào đủ lớn và ổn định. Trong khi đó, một phần chất thải có khả năng tái chế vẫn bị đưa đi chôn lấp hoặc chưa được thu hồi hiệu quả.
Đối với bao bì đa lớp, thách thức còn liên quan đến công nghệ, tỷ lệ thu hồi vật liệu và chi phí xử lý các thành phần còn lại.
Ông Nguyễn Công Năng, đại diện Stavian Tissue, cho biết tỷ lệ thu hồi xơ giấy thực tế từ bao bì đa lớp tại đơn vị đạt khoảng 47–50%, thấp hơn thông số 70–75% từ phía nhà cung cấp bao bì. Bên cạnh đó, chi phí xử lý nước thải, bùn thải và phần nhôm, nhựa còn lại cũng ảnh hưởng đến hiệu quả tái chế.
Những khó khăn này cho thấy phát triển kinh tế tuần hoàn không chỉ là câu chuyện mở rộng quy mô thu gom mà còn đòi hỏi đầu tư công nghệ, cải tiến thiết kế bao bì và hình thành thị trường cho sản phẩm tái chế.
Về chính sách, đại diện Cục Môi trường đã giới thiệu những định hướng sửa đổi cơ chế EPR, trong đó có đề xuất tăng trách nhiệm trực tiếp của doanh nghiệp đối với hoạt động thu hồi, tái chế.
Các phương án đang được nghiên cứu gồm mở rộng hình thức tổ chức thu hồi, tăng vai trò của PRO và hoàn thiện cơ chế giám sát kết quả. Đối với phương tiện giao thông đường bộ, dự thảo đề xuất lùi thời điểm bắt đầu thực hiện trách nhiệm tái chế đến năm 2030.
Đây là các nội dung dự thảo được trao đổi tại Diễn đàn, chưa phải toàn bộ quy định đã có hiệu lực.
Từ góc độ phát triển thị trường, yêu cầu đặt ra là xây dựng hệ thống tái chế có khả năng tự vận hành về thương mại, từng bước giảm phụ thuộc vào các chương trình hỗ trợ ban đầu.
Để đạt được mục tiêu này, cần có sự đồng bộ giữa chính sách, hạ tầng thu gom, công nghệ tái chế và nhu cầu sử dụng nguyên liệu thứ cấp.
Đặc biệt, việc ứng dụng công nghệ số trong quản lý dữ liệu, truy xuất nguồn gốc và kiểm chứng kết quả sẽ là điều kiện quan trọng để bảo đảm tính minh bạch, hạn chế rủi ro và nâng cao hiệu quả thực hiện EPR.
Từ cam kết đến hành động
Khép lại những vấn đề đặt ra tại Diễn đàn, thông điệp của ông Nguyễn Đức Thuận, Giám đốc Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam, thể hiện rõ yêu cầu chuyển từ trách nhiệm trên giấy tờ sang kết quả thực tế.

Thông điệp này cũng khái quát mục tiêu lớn hơn của EPR: Không chỉ xử lý những sản phẩm, bao bì đã kết thúc vòng đời sử dụng, mà còn tạo động lực thay đổi cách thức sản xuất, tiêu dùng và quản lý tài nguyên.
Khi doanh nghiệp chủ động thiết kế sản phẩm dễ tái chế, người tiêu dùng tham gia phân loại tại nguồn, hệ thống thu gom hoạt động hiệu quả và cơ sở tái chế có thị trường đầu ra ổn định, chất thải sẽ có thêm cơ hội trở thành nguồn lực kinh tế.
Đó là quá trình chuyển đổi đòi hỏi thời gian, nguồn vốn, công nghệ và sự phối hợp của nhiều chủ thể.
Nhưng từ những kết quả ban đầu của chương trình hợp tác VEPF – Vinamilk – Tetra Pak đến các kiến nghị về chính sách, tài chính và trách nhiệm xã hội được nêu tại Diễn đàn, có thể thấy những nền tảng thực tiễn đang từng bước hình thành.
EPR sẽ phát huy giá trị lớn nhất khi không chỉ giúp doanh nghiệp hoàn thành nghĩa vụ pháp lý mà còn tạo ra những chuỗi liên kết có trách nhiệm, thị trường tái chế có hiệu quả kinh tế và những vòng tuần hoàn tài nguyên được duy trì bền vững.
Hoàng Việt