Doanh nghiệp Việt đẩy mạnh kết nối, mở rộng thị trường Nga

Nga mở thêm khoảng trống cho hàng Việt

Hội chợ quốc tế về thực phẩm và đồ uống WorldFood Moscow 2026 diễn ra từ ngày 15 đến 18/9 tại Trung tâm Triển lãm quốc tế Crocus Expo, Moskva, quy tụ khoảng 900 nhà sản xuất, nhà cung cấp đến từ 30 quốc gia. Sự kiện trở thành điểm kết nối để doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận trực tiếp các nhà nhập khẩu, hệ thống bán lẻ và người mua Nga.

Việc tăng cường hiện diện tại thị trường này diễn ra trong bối cảnh thương mại Việt Nam - Nga tiếp tục duy trì đà tăng. Trong 7 tháng năm 2026, kim ngạch ngoại thương hai chiều đạt 3,24 tỷ USD, tăng 12% so với cùng kỳ năm trước.

Tại WorldFood Moscow 2026, các doanh nghiệp Việt Nam giới thiệu danh mục sản phẩm tương đối phong phú, trong đó có cà phê, hạt điều, gạo, hồ tiêu, đồ uống, trái cây, thực phẩm chế biến và nước chấm. Sự đa dạng này cho thấy định hướng tiếp cận thị trường Nga không chỉ tập trung vào một vài mặt hàng truyền thống mà đang mở rộng sang những sản phẩm có giá trị gia tăng cao hơn.

Với Công ty cổ phần Tín Thành Đạt, cà phê là mặt hàng được doanh nghiệp đưa tới triển lãm để tìm kiếm thêm đối tác. Ông Phạm Văn Trình, Chủ tịch Hội đồng Quản trị kiêm Giám đốc Công ty Cổ phần Tín Thành Đạt, doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực cà phê tại Gia Lai, cho biết công ty mang tới triển lãm các sản phẩm cà phê nhân.

Tín Thành Đạt thành lập năm 2014, hiện có thị trường xuất khẩu chủ yếu tại châu Âu và Mỹ. Doanh nghiệp đã có một số đối tác tại Nga và duy trì xuất khẩu sang thị trường này, song sản lượng mới ở mức vài trăm tấn mỗi năm. So với quy mô xuất khẩu chung, đây vẫn là con số khiêm tốn. Do đó, WorldFood Moscow được kỳ vọng tạo thêm cơ hội để doanh nghiệp tiếp xúc với nhà nhập khẩu, mở rộng mạng lưới khách hàng và đưa cà phê Việt Nam đến gần hơn với người tiêu dùng Nga.

Theo ông Phạm Văn Trình, Nga là thị trường tiêu thụ cà phê lớn và những thay đổi trong hệ thống phân phối tại nước này đang tạo ra những khoảng trống mà doanh nghiệp Việt Nam có thể khai thác. “Trước đây các nhà nhập khẩu phương Tây chiếm các kênh phân phối, họ mua cà phê từ Việt Nam rồi đưa vào đây phân phối lại cho các nhà rang xay. Hiện nay, khi họ không còn hợp tác nữa thì tạo ra một khoảng trống. Các nhà rang xay Nga sẽ tìm kiếm những nước vẫn có quan hệ chính trị, thương mại tốt như Việt Nam. Đó cũng là cơ hội để các nhà xuất khẩu Việt Nam tìm kiếm đối tác tại thị trường Nga", ông Phạm Văn Trình nói.

Không chỉ nhìn vào khoảng trống trong chuỗi cung ứng, doanh nghiệp còn đánh giá Nga có lợi thế về điều kiện tiếp cận thị trường đối với một số nhóm hàng. Tuy nhiên, theo ông Phạm Văn Trình, chi phí vay vốn cao tại Nga có thể ảnh hưởng đến khả năng nhập khẩu và dự trữ hàng hóa của các đối tác.

Với Tín Thành Đạt, logistics hiện không phải trở ngại lớn nhất. Doanh nghiệp vẫn vận chuyển cà phê sang Nga bằng đường biển và đánh giá hoạt động này nhìn chung diễn ra bình thường. Bài toán khó hơn nằm ở việc tìm kiếm khách hàng và nâng quy mô giao dịch. “Theo kinh nghiệm của tôi, đối với thị trường Nga, mình phải chủ động đi tìm khách hàng”, ông Phạm Văn Trình chia sẻ.

Theo ông, doanh nghiệp Nga ít chủ động tìm đến các nhà cung cấp cà phê nước ngoài hơn so với một số thị trường châu Âu. Vì vậy, doanh nghiệp Việt Nam muốn mở rộng xuất khẩu cần tăng cường hiện diện trực tiếp, chủ động tiếp cận nhà nhập khẩu và xây dựng quan hệ lâu dài.

Từ thực tế này, các hoạt động xúc tiến thương mại, đặc biệt là việc doanh nghiệp trực tiếp tham gia các hội chợ chuyên ngành, có vai trò đáng kể. Với những ngành hàng đặc thù như cà phê, việc tiếp cận đúng nhu cầu của từng nhà nhập khẩu cũng giúp doanh nghiệp rút ngắn thời gian tìm kiếm đối tác và có cơ sở nâng sản lượng xuất khẩu.

Hàng Việt dần có vị trí trên kệ bán lẻ Nga

Ở góc độ xúc tiến thương mại, ông Dương Hoàng Minh - Tham tán Thương mại, Trưởng đại diện Thương vụ Việt Nam tại LB Nga - cho rằng việc doanh nghiệp Việt Nam tham gia các triển lãm chuyên ngành lớn như WorldFood Moscow đang mở rộng khả năng đưa hàng Việt vào hệ thống phân phối của Nga.

Theo ông Dương Hoàng Minh, nếu cách đây khoảng 5-7 năm, các sản phẩm mang thương hiệu Việt Nam còn ít xuất hiện tại những chuỗi siêu thị lớn ở Nga, thì hiện nay người tiêu dùng đã có thể bắt gặp nhiều mặt hàng Việt hơn, từ nước giải khát, trái cây, trái cây sấy đến thực phẩm ăn liền và nước chấm.

Tại WorldFood Moscow năm nay, ngoài hơn 30 doanh nghiệp Việt Nam còn có sự góp mặt của những thương hiệu lớn như Trung Nguyên, TH và Nam Việt. Đáng chú ý, các hệ thống bán lẻ lớn của Nga như X5, Magnit và Lenta cũng tham dự triển lãm, tạo thêm cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam tiếp xúc trực tiếp với các nhà phân phối và người mua quy mô lớn.

Số liệu về thương mại nông, lâm, thủy sản cũng cho thấy dư địa của thị trường này. Theo ông Dương Hoàng Minh, xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của Việt Nam sang Nga năm 2025 đạt 922 triệu USD, tăng hơn 20% so với năm 2024 và gấp 2,2 lần mức của năm 2020. Trong 6 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu nhóm hàng này tiếp tục tăng 7% so với cùng kỳ năm trước.

Sự gia tăng này được hỗ trợ bởi nền tảng quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện Việt Nam - Liên bang Nga. Cùng với các cuộc tiếp xúc cấp cao thường xuyên giữa hai nước, những vướng mắc liên quan đến logistics và thanh toán song phương từng bước được tháo gỡ.

Doanh nghiệp hai nước hiện có thêm các phương án thanh toán bằng đồng nội tệ và những hình thức linh hoạt khác. Các tuyến vận tải biển kết nối Việt Nam với Nga tiếp tục được duy trì, trong khi việc nối lại đường bay giữa hai nước cũng góp phần thúc đẩy giao thương và kết nối doanh nghiệp.

Một lợi thế khác đến từ Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh Kinh tế Á-Âu (EAEU). Theo ông Dương Hoàng Minh, khoảng 90% dòng thuế đối với hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam sang Nga đã được đưa về 0% hoặc ở mức thấp, tạo điều kiện để doanh nghiệp nâng khả năng cạnh tranh về giá.

Theo ông Dương Hoàng Minh, việc tham gia hội chợ không chỉ giúp doanh nghiệp tìm kiếm đơn hàng mà còn cho phép họ trực tiếp quan sát thị trường, nắm bắt thị hiếu, trao đổi với nhà mua hàng và điều chỉnh sản phẩm phù hợp hơn với người tiêu dùng Nga.

Từ xuất khẩu hàng hóa đến đầu tư tại chỗ

Cơ hội tại Nga không chỉ dừng ở hoạt động xuất khẩu. Một hướng đi đang được chú ý là đưa vốn, công nghệ và năng lực sản xuất của doanh nghiệp Việt Nam sang thị trường sở tại. Mô hình của Tập đoàn TH là một ví dụ. Ông Ngô Thanh Hoàn, Tổng Giám đốc Nhà máy TH tại Nga cho biết, Nhà máy TH tại Nga được thiết kế với công suất 1.000 tấn sữa mỗi ngày. Trong giai đoạn đầu, doanh nghiệp dự kiến sản xuất khoảng 500 tấn/ngày, với các nhóm sản phẩm như sữa uống, sữa chua và sản phẩm đóng gói khác. Tập đoàn đang phấn đấu đầu năm 2027 tung gói sản phẩm sữa TH ra thị trường Nga.

Theo ông Ngô Thanh Hoàn, kinh nghiệm tích lũy trong quá trình phát triển ngành sữa tại Việt Nam là cơ sở để doanh nghiệp triển khai mô hình sản xuất hiện đại tại Nga. Từ chăn nuôi bò sữa, sản xuất thức ăn đến chế biến, TH áp dụng những tiêu chuẩn đã được xây dựng trong quá trình phát triển tại Việt Nam.

Việc xây dựng nhà máy ngay tại thị trường tiêu thụ giúp doanh nghiệp chủ động hơn về sản xuất, đồng thời có khả năng điều chỉnh sản phẩm theo nhu cầu thực tế và phát triển thương hiệu tại chỗ. Đây cũng là hướng tiếp cận có thể tạo thêm giá trị so với việc chỉ xuất khẩu nguyên liệu hoặc sản phẩm hoàn thiện từ Việt Nam.

Từ kinh nghiệm của TH, ông Ngô Thanh Hoàn cho rằng những doanh nghiệp Việt Nam có đủ năng lực có thể cân nhắc các dự án đầu tư bài bản hơn tại Nga, từ xây dựng nhà máy, chuyển giao công nghệ đến phát triển thương hiệu. Tuy nhiên, mở rộng hiện diện không đồng nghĩa thị trường Nga đã trở thành một điểm đến dễ dàng. Bên cạnh điều kiện thuế quan, logistics và thanh toán, doanh nghiệp vẫn phải đáp ứng những yêu cầu về chất lượng, thương hiệu, tài chính và nhân sự.

Đối với ngành điều, ông Vũ Thái Sơn, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Long Sơn, cho rằng yếu tố chất lượng ổn định có ý nghĩa quan trọng trong việc duy trì quan hệ với người tiêu dùng và đối tác Nga. Khi giá nguyên liệu và giá bán biến động, doanh nghiệp vẫn phải kiểm soát chất lượng để tránh ảnh hưởng đến uy tín thương hiệu. Đây cũng là thách thức đối với những doanh nghiệp mới bước vào thị trường. Sức ép chi phí có thể khiến doanh nghiệp phải điều chỉnh hoạt động sản xuất, nhưng nếu chất lượng không được duy trì, việc xây dựng vị trí lâu dài sẽ gặp khó khăn.

Ở góc độ đầu tư, ông Ngô Thanh Hoàn cho rằng doanh nghiệp Việt Nam cần chuẩn bị kỹ về tài chính, nhân sự và chuyên môn trước khi triển khai các dự án tại Nga. Mỗi kế hoạch cần được tính toán cụ thể từ thị trường, nguồn lực, năng lực sản xuất đến khả năng tiêu thụ.

Trong bối cảnh một số tập đoàn quốc tế rút khỏi Nga, theo ông Ngô Thanh Hoàn, thị trường xuất hiện những “khoảng trống” nhất định. Đây có thể là cơ hội đối với những doanh nghiệp Việt Nam có năng lực và chuẩn bị đủ nguồn lực để tham gia.

Từ xuất khẩu cà phê, nông sản, thực phẩm chế biến đến đầu tư nhà máy, thị trường Nga đang được doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận theo nhiều hướng khác nhau. Việc hơn 30 doanh nghiệp góp mặt tại WorldFood Moscow 2026 cho thấy xu hướng chuyển từ tìm kiếm cơ hội đơn lẻ sang tăng cường hiện diện, kết nối trực tiếp với hệ thống phân phối và từng bước xây dựng chỗ đứng lâu dài tại thị trường này.