Kết nối tài nguyên, nâng giá trị mỗi hành trình
Du lịch TP.HCM đang đứng trước yêu cầu chuyển đổi từ tăng trưởng về lượng sang nâng cao giá trị đóng góp cho nền kinh tế. Không gian phát triển được mở rộng với nhiều lớp tài nguyên, từ đô thị, di sản, dịch vụ đến sông nước, biển đảo, tạo thêm dư địa để thành phố tổ chức lại sản phẩm và kéo dài hành trình của du khách.
Cụ thể hóa Nghị quyết số 26-NQ/TW, ngành du lịch TP.HCM xác định ba hướng đột phá gồm hoàn thiện thể chế, đầu tư hạ tầng phục vụ nhóm khách chi tiêu cao và xây dựng hệ thống quản trị dựa trên dữ liệu. Đây được xem là những nền tảng quan trọng để nâng chất lượng tăng trưởng, hướng tới mục tiêu du lịch đóng góp 12% GRDP vào năm 2030.
Một số cơ chế hỗ trợ các loại hình du lịch mới đang được thành phố nghiên cứu, trong đó có việc thí điểm có kiểm soát mô hình trung tâm du lịch, giải trí và thương mại hoạt động 24/7. Chính sách hoàn thuế giá trị gia tăng cho khách du lịch tại các trung tâm thương mại, điểm mua sắm đủ điều kiện cũng được xem xét nhằm tạo thêm dư địa cho hoạt động mua sắm và chi tiêu.
Cùng với cơ chế, cách tổ chức sản phẩm cũng được điều chỉnh. Thay vì phát triển nhiều điểm đến riêng lẻ, ngành du lịch hướng đến kết nối các tài nguyên sẵn có thành những chuỗi trải nghiệm liền mạch, qua đó tăng thời gian lưu trú và mức chi tiêu của du khách.
Theo định hướng của Sở Du lịch, khu vực Sài Gòn - Chợ Lớn - Thủ Thiêm sẽ giữ vai trò cửa ngõ, tập trung các sản phẩm hội nghị, mua sắm, ẩm thực, y tế và giải trí ban đêm. Hệ thống sông Sài Gòn, Đồng Nai, Nhà Bè, Soài Rạp và Thị Vải được khai thác như những tuyến kết nối, mở đường cho các hành trình từ khu vực đô thị đến vùng ven biển.
Trên trục này, dải Cần Giờ - Vũng Tàu - Long Hải - Hồ Tràm - Côn Đảo có thể trở thành phần mở rộng của hành trình về phía biển và hải đảo. Chuỗi đô thị - sông - biển cho phép kết hợp nhiều loại hình trong cùng một chuyến đi, thay vì tách biệt sản phẩm đô thị với nghỉ dưỡng biển.
Du lịch MICE được xác định là một trục sản phẩm quan trọng khác, kết nối hội nghị, triển lãm với mua sắm, ẩm thực và kinh tế đêm. Đây là nhóm khách có mức chi tiêu bình quân cao, ít chịu tác động của mùa vụ và có khả năng tạo nguồn khách ổn định cho hệ thống lưu trú, vận tải, bán lẻ.
Trong khi đó, du lịch y tế và chăm sóc sức khỏe kết hợp nghỉ dưỡng được phát triển dựa trên lợi thế về hệ thống bệnh viện, cơ sở y tế chuyên sâu của TP.HCM cùng các điểm nghỉ dưỡng ven biển. Sản phẩm này hướng đến nhóm khách có nhu cầu khám, điều trị và phục hồi sức khỏe trong cùng một hành trình.
Việc phân khúc thị trường cũng được thay đổi theo hướng sát hơn với nhu cầu. Thay vì chủ yếu phân chia khách theo quốc gia, thành phố hướng đến các nhóm như khách chi tiêu cao, khách lưu trú dài ngày, khách MICE, khách du lịch y tế và khách tàu biển.
Sở Du lịch dự kiến nghiên cứu mức chi tiêu, thời gian lưu trú và sự hài lòng của từng nhóm khách. Nguồn dữ liệu này sẽ hỗ trợ doanh nghiệp lựa chọn thị trường, thiết kế sản phẩm và điều chỉnh chất lượng dịch vụ phù hợp hơn.
Ở cấp cơ sở, mỗi phường, xã và đặc khu được định hướng xây dựng ít nhất một sản phẩm du lịch đặc thù. Khi được kết nối với hệ thống lữ hành, những sản phẩm này có thể trở thành nguồn nguyên liệu để hình thành các tuyến du lịch mới trên toàn không gian thành phố.
Hạ tầng và dữ liệu tạo nền tảng tăng trưởng
Việc hướng đến nhóm khách có khả năng chi tiêu cao cũng đặt ra yêu cầu bổ sung hạ tầng tương xứng. Danh mục được đề xuất gồm khách sạn cao cấp, trung tâm hội nghị có sức chứa tối thiểu 5.000 người, trung tâm triển lãm quốc tế với diện tích sàn trong nhà từ 60.000 - 80.000 m², cảng tàu khách quốc tế, bến du thuyền và trung tâm mua sắm hàng hiệu theo tiêu chuẩn quốc tế.
Các nhu cầu này đã được Sở Du lịch chuyển đến cơ quan lập Quy hoạch tổng thể TP.HCM để xem xét tích hợp. Việc xác định quỹ đất, không gian phát triển và cơ chế thu hút đầu tư sẽ có ý nghĩa quan trọng đối với khả năng hình thành các dự án du lịch quy mô lớn.
Trong số đó, hạ tầng phục vụ MICE là một khoảng trống đáng lưu ý. TP.HCM hiện chưa có trung tâm triển lãm đủ sức cạnh tranh với các điểm đến hàng đầu Đông Nam Á, nơi nhiều sàn triển lãm đã vượt quy mô 100.000 m². Thành phố cũng thiếu cảng hành khách tàu biển chuyên dụng và hệ thống bến nội địa phục vụ khách du lịch.
Cần Giờ, Côn Đảo cùng những khu vực có giá trị sinh thái đặc biệt được xác định là nơi cần thu hút các dự án động lực. Tuy nhiên, quá trình đầu tư phải gắn với yêu cầu bảo tồn tài nguyên. Cùng với đó, các khoảng trống pháp lý liên quan đến kinh tế đêm, du lịch ven sông, mô hình hoạt động 24/7, kinh tế chia sẻ và nền tảng du lịch trực tuyến xuyên biên giới sẽ được rà soát để đề xuất cơ chế thí điểm.
Bên cạnh hạ tầng vật chất, dữ liệu được xem là một nền tảng quan trọng để thay đổi phương thức quản trị ngành. Đến hết năm 2028, du lịch TP.HCM phấn đấu hoàn thành cơ sở dữ liệu kết nối với nền tảng du lịch quốc gia, đồng thời số hóa toàn bộ dữ liệu về tài nguyên và điểm đến.
Dữ liệu từ cơ sở lưu trú, doanh nghiệp lữ hành và điểm tham quan sẽ hỗ trợ phân tích dòng khách, nhu cầu và hành vi tiêu dùng. AI cùng các công cụ dự báo được định hướng ứng dụng trong lựa chọn thị trường, phân khúc khách và sản phẩm xúc tiến.
Ở phía du khách, bản đồ tương tác, hình ảnh 3D và 360 độ, trợ lý ảo đa ngôn ngữ, mã QR và hệ thống thuyết minh tự động sẽ giúp việc tra cứu thông tin, xây dựng hành trình và tiếp cận dịch vụ thuận tiện hơn.
Cách đánh giá hiệu quả ngành cũng được điều chỉnh theo hướng chú trọng chất lượng. Thay vì lấy số lượt khách làm thước đo trung tâm, TP.HCM dự kiến theo dõi bốn nhóm chỉ tiêu gồm hiệu quả kinh tế; chất lượng trải nghiệm; năng lực của điểm đến; phát triển bền vững và chuyển đổi số.
Ngoài tổng thu và tỷ lệ đóng góp vào GRDP, thành phố sẽ theo dõi thời gian lưu trú, mức chi tiêu của từng phân khúc, mức độ hài lòng của du khách, tỷ trọng phòng lưu trú 4-5 sao, số sự kiện quốc tế, việc làm được tạo ra và tỷ lệ điểm đến áp dụng tiêu chí du lịch xanh.
Mục tiêu tổng thu 684.000 tỷ đồng, tương đương khoảng 25 tỷ USD vào năm 2030, đặt ra yêu cầu nâng hiệu quả kinh tế trên từng dòng khách và từng sản phẩm. Khi thời gian lưu trú được kéo dài, mức chi tiêu được cải thiện và các chuỗi đô thị - sông - biển được kết nối hiệu quả, du lịch sẽ có thêm cơ sở để nâng tỷ trọng đóng góp vào GRDP TP.HCM.
