Tại phiên thảo luận mở đầu, các chuyên gia khẳng định rằng chuyển dịch năng lượng không chỉ là trách nhiệm với khí hậu mà còn là tấm vé để hàng hóa Việt Nam thâm nhập sâu vào thị trường châu Âu. Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc nhấn mạnh rằng Việt Nam xác định chuyển đổi xanh là lựa chọn chiến lược để xây dựng nền kinh tế tự chủ. Ông cũng đưa ra đề nghị phía EU tiếp tục ưu tiên hỗ trợ Việt Nam tiếp cận các nguồn tài chính xanh cũng như chuyển giao công nghệ lõi để hiện thực hóa mục tiêu Net Zero.
Đồng quan điểm này, bà Nicola Beer, Phó Chủ tịch Ngân hàng Đầu tư châu Âu (EIB), cho biết phía EU sẵn sàng đồng hành cùng Việt Nam trong các dự án hạ tầng năng lượng tái tạo quy mô lớn. Bà Beer nhấn mạnh rằng sự kết hợp giữa nguồn lực tài chính từ EIB và kinh nghiệm vận hành lưới điện thông minh của các tập đoàn châu Âu sẽ giúp Việt Nam giải quyết bài toán ổn định năng lượng khi tỷ trọng điện gió và điện mặt trời tăng cao.
Điểm nhấn đáng chú ý nhất tại diễn đàn là việc công bố gói đầu tư trị giá hơn 560 triệu Euro trong khuôn khổ Chiến lược Cửa ngõ Toàn cầu (Global Gateway). Đây được xem là nguồn lực quan trọng để hiện đại hóa hệ thống giao thông và logistics theo hướng xanh hóa.
Cao ủy phụ trách Quan hệ đối tác quốc tế EU, ông Jozef Síkela, khẳng định Việt Nam là quốc gia có vai trò then chốt trong chuỗi cung ứng của EU tại khu vực. Theo ông, gói tài chính này sẽ tập trung vào việc "xanh hóa" các cửa ngõ giao thương, bao gồm phát triển cảng biển xanh và hệ thống đường sắt hiện đại. Ông Síkela tin rằng những khoản đầu tư vào hạ tầng bền vững sẽ tạo ra giá trị thặng dư lâu dài, giúp doanh nghiệp Việt Nam giảm chi phí logistics và tăng năng suất lao động thông qua chuyển đổi số.
Dù thời cơ rất lớn, song các đại diện từ Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (EuroCham) cũng thẳng thắn chỉ ra những rào cản về tiêu chuẩn môi trường, xã hội và quản trị (ESG). Đại sứ EU tại Việt Nam, ông Julien Guerrier, nhận định rằng các quy định mới của EU như Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) sẽ tạo ra áp lực nhất định nhưng cũng là động lực để doanh nghiệp Việt Nam cải tiến quy trình sản xuất.
Ở góc độ thực thi, các chuyên gia tại diễn đàn khuyến nghị doanh nghiệp trong nước cần chủ động áp dụng các tiêu chuẩn xanh ngay từ bây giờ để không bị gạt ra khỏi chuỗi cung ứng toàn cầu. Việc thực hiện ESG không nên được coi là một khoản chi phí mà phải là một khoản đầu tư cho tương lai bền vững.
Kết thúc diễn đàn, hàng loạt biên bản ghi nhớ giữa các tập đoàn năng lượng và công nghệ hai bên đã được ký kết. Những bước đi này cho thấy niềm tin mãnh liệt của các nhà đầu tư châu Âu vào triển vọng kinh tế xanh của Việt Nam, hứa hẹn một giai đoạn hợp tác bùng nổ và thực chất trong những năm tới.
