Trong bối cảnh hệ thống thuế cần thích ứng nhanh hơn với biến động kinh tế trong và ngoài nước, cơ quan soạn thảo đang đề xuất một thay đổi đáng chú ý: không ấn định cứng trong luật mức doanh thu được miễn thuế đối với hộ và cá nhân kinh doanh, mà giao thẩm quyền này cho Chính phủ quyết định.
Nội dung này được đưa ra trong phiên họp sáng 20/4 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội khi cho ý kiến về dự thảo luật sửa đổi, bổ sung một số quy định liên quan đến các luật thuế hiện hành, gồm thuế thu nhập cá nhân, thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế tiêu thụ đặc biệt.
Theo tờ trình của Bộ Tài chính, việc không quy định trực tiếp ngưỡng doanh thu miễn thuế trong luật được xem là bước điều chỉnh theo hướng tăng tính linh hoạt trong điều hành chính sách tài khóa. Thay vào đó, Chính phủ sẽ căn cứ tình hình kinh tế - xã hội từng giai đoạn để quyết định mức doanh thu không phải nộp thuế thu nhập cá nhân cũng như mức không chịu thuế giá trị gia tăng đối với hộ và cá nhân kinh doanh.
Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết đề xuất này không chỉ nhằm tạo dư địa điều chỉnh chính sách kịp thời mà còn hướng đến mục tiêu hỗ trợ khu vực kinh doanh nhỏ lẻ, vốn có vai trò quan trọng trong nền kinh tế. Đồng thời, cách tiếp cận mới cũng được kỳ vọng sẽ bảo đảm sự công bằng giữa hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ, qua đó khuyến khích quá trình chuyển đổi từ mô hình hộ kinh doanh sang doanh nghiệp chính thức.
Không chỉ dừng ở thuế thu nhập cá nhân và thuế giá trị gia tăng, dự thảo còn đề xuất điều chỉnh theo hướng mở rộng phạm vi miễn thuế thu nhập doanh nghiệp đối với các trường hợp có doanh thu thấp, đồng thời giao Chính phủ quy định chi tiết các mức áp dụng. Theo Bộ Tài chính, việc phân cấp này phù hợp với chủ trương cải cách thể chế, đồng thời giúp hệ thống thuế phản ứng nhanh hơn trước các biến động kinh tế, đặc biệt trong bối cảnh thị trường quốc tế nhiều rủi ro như biến động giá năng lượng hay gián đoạn chuỗi cung ứng.
Một nội dung khác đáng chú ý trong dự thảo lần này là đề xuất kéo dài chính sách ưu đãi thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xe ô tô điện chạy pin dưới 24 chỗ ngồi đến hết năm 2030. Chính sách này được kỳ vọng tiếp tục thúc đẩy xu hướng chuyển đổi sang phương tiện giao thông xanh, phù hợp với định hướng phát triển bền vững.
Đáng chú ý, Chính phủ cũng đề xuất áp dụng quy trình xây dựng và ban hành luật theo trình tự rút gọn, nhằm kịp thời trình Quốc hội xem xét và thông qua ngay tại kỳ họp đầu tiên, qua đó rút ngắn thời gian sửa đổi chính sách.
Ở góc độ thẩm tra, ông Phan Văn Mãi - Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính cho biết đa số ý kiến trong cơ quan thẩm tra đồng thuận với phạm vi điều chỉnh mà Chính phủ đưa ra. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh cần có đánh giá toàn diện hơn đối với hệ thống pháp luật thuế hiện hành để đảm bảo tính đồng bộ, tránh tình trạng sửa đổi chắp vá.
Theo ông Mãi, việc phân quyền cho Chính phủ ban hành các nội dung mang tính biến động là phù hợp với thực tiễn quản lý, nhưng cần xác định rõ ràng ranh giới và nguyên tắc áp dụng để tránh gây khó khăn trong thực thi. Đồng thời, ông cũng lưu ý nên cân nhắc kỹ hơn đối với mức doanh thu miễn thuế áp dụng cho hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ.
Thực tế, mức ngưỡng doanh thu đang được thảo luận đã trải qua nhiều lần điều chỉnh. Từ mức khoảng 100 triệu đồng trước đây, cơ quan soạn thảo từng đề xuất nâng lên 300 triệu đồng, sau đó tiếp tục điều chỉnh lên 500 triệu đồng. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng mức này vẫn chưa phản ánh đúng thực tiễn hoạt động của khu vực kinh doanh nhỏ lẻ hiện nay.
Một số hiệp hội doanh nghiệp thậm chí đề xuất nâng ngưỡng lên tới 3 tỷ đồng, trong khi cơ quan thẩm tra đưa ra quan điểm nên xem xét mức tối thiểu khoảng 2 tỷ đồng để đảm bảo tính hợp lý và mang tính hỗ trợ thực chất hơn. Lý do được đưa ra là khu vực hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ không chỉ đóng góp vào ngân sách mà còn giữ vai trò quan trọng trong tạo việc làm và ổn định an sinh xã hội.
Kết luận phiên thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục hoàn thiện hồ sơ dự án luật, đặc biệt là làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của việc giao Chính phủ quyết định các ngưỡng thuế mang tính biến động. Bà nhấn mạnh cần tăng tính thuyết phục trong giải trình để đảm bảo sự đồng thuận khi trình Quốc hội xem xét.
Đồng thời, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng đề nghị bổ sung nội dung dự luật vào chương trình kỳ họp tới, nhằm tạo điều kiện xem xét toàn diện và đồng bộ các chính sách thuế trong giai đoạn mới.
