Nâng khả năng tiếp cận nguồn vốn, chia sẻ rủi ro đầu tư và hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế đang trở thành yêu cầu cấp thiết để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Đó là thông điệp được nhiều chuyên gia, nhà đầu tư và đại diện doanh nghiệp nhấn mạnh tại Diễn đàn Đầu tư tác động với chủ đề "Mở khóa thương mại và chuỗi cung ứng", diễn ra sáng 18/11/2026 tại TP.HCM.
Diễn đàn do Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP.HCM (ITPC) phối hợp với Quỹ Đầu tư tác động Impact Investment Exchange (IIX), Phòng Thương mại Canada tại Việt Nam (CanCham) và các đơn vị liên quan tổ chức, với sự đồng hành của Chính phủ Canada thông qua Bộ Các vấn đề Toàn cầu Canada (GAC) và Dự án "Sẵn sàng cho đầu tư tác động tại Việt Nam" (IIRV) giai đoạn 2022 - 2027. Sự kiện có sự tham dự của ông Nguyễn Lộc Hà, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP.HCM; ông Jim Nickel, Đại sứ Canada tại Việt Nam; cùng đại diện các cơ quan quản lý, tổ chức tài chính quốc tế, hiệp hội ngành hàng và cộng đồng doanh nghiệp.
Diễn đàn hướng tới việc gắn kết nguồn vốn đầu tư tác động với nhu cầu phát triển sản xuất, nâng cao năng lực đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế và mở rộng cơ hội tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu cho doanh nghiệp trong nước, đồng thời thúc đẩy hợp tác thương mại và đầu tư Việt Nam - Canada.

TP.HCM coi đầu tư tác động là kênh huy động nguồn lực bổ trợ
Phát biểu khai mạc, ông Nguyễn Lộc Hà cho biết với vai trò là trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước, TP.HCM đang tập trung nâng cao chất lượng tăng trưởng theo hướng phát triển kinh tế xanh, kinh tế số và kinh tế tuần hoàn. Trong quá trình đó, bên cạnh các nguồn vốn truyền thống, thành phố quan tâm thu hút đầu tư tác động, xem đây là kênh huy động nguồn lực bổ trợ hiệu quả, góp phần kết nối tài chính với những giá trị tích cực cho xã hội và môi trường.
Theo Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP.HCM, trước yêu cầu ngày càng cao về giảm phát thải, truy xuất nguồn gốc và minh bạch thông tin, doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, cần tiếp tục đổi mới công nghệ, cải tiến quy trình sản xuất và nâng cao năng lực quản trị. Quá trình chuyển đổi này đòi hỏi nguồn vốn phù hợp để doanh nghiệp đầu tư, nâng cấp hoạt động sản xuất, nâng cao sức cạnh tranh và từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng quốc tế.
Tính đến tháng 11/2026, Dự án IIRV đã hỗ trợ khoảng 250 doanh nghiệp Việt Nam, trong đó có 77 doanh nghiệp tại TP.HCM, hoạt động trong các lĩnh vực nông nghiệp bền vững, công nghệ, công nghiệp nhẹ, giáo dục, y tế, du lịch và môi trường. Trên nền tảng quan hệ hợp tác Việt Nam - Canada và Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), TP.HCM mong muốn mở rộng hợp tác đầu tư, thương mại, gắn huy động vốn tư nhân với phát triển kinh tế xanh và nâng cao năng lực doanh nghiệp; đồng thời hoan nghênh các nhà đầu tư, tổ chức tài chính và doanh nghiệp Canada tìm hiểu cơ hội kinh doanh tại thành phố.
Ông Nguyễn Lộc Hà đề nghị diễn đàn tập trung làm rõ ba nội dung trọng tâm. Thứ nhất, làm rõ các điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn phù hợp, trong đó các nhà đầu tư, quỹ đầu tư và tổ chức tài chính chia sẻ rõ tiêu chí lựa chọn, yêu cầu về phương án kinh doanh và năng lực tiếp nhận vốn. Thứ hai, xác định những năng lực cần nâng cao để doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng, bám sát yêu cầu của nhà mua hàng về sản xuất, quản trị và tiêu chuẩn môi trường, xã hội; chú trọng hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp do phụ nữ lãnh đạo và doanh nghiệp có giải pháp thích ứng với biến đổi khí hậu. Thứ ba, thúc đẩy các cơ hội hợp tác cụ thể ngay sau diễn đàn, gắn kết nguồn vốn với phát triển sản xuất, mở rộng đơn hàng và hợp tác thương mại, nhất là với các đối tác Canada.
Ông cũng khẳng định TP.HCM hoan nghênh các sáng kiến hợp tác giữa tổ chức tài chính, quỹ đầu tư và đối tác quốc tế nhằm huy động nguồn lực cho phát triển bền vững; thành phố sẽ tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, tạo thuận lợi cho sản xuất, kinh doanh và đồng hành cùng doanh nghiệp mở rộng hợp tác quốc tế.

Khoảng trống tài chính 24 tỷ USD và vai trò "chất xúc tác" của đầu tư tác động
Tại diễn đàn, Đại sứ Canada tại Việt Nam Jim Nickel cho rằng sự kiện diễn ra vào thời điểm có ý nghĩa quan trọng khi quan hệ Việt Nam - Canada vừa được nâng cấp lên Đối tác chiến lược, mở thêm động lực thúc đẩy hợp tác song phương về thương mại, đầu tư, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững. Quan hệ hai nước được nâng cấp nhân chuyến thăm cấp Nhà nước tới Canada của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, với cuộc hội đàm cùng Thủ tướng Canada Mark Carney ngày 24/9/2026 tại Ottawa.
Theo Đại sứ Jim Nickel, khoảng trống tài chính hằng năm của khu vực doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa tại Việt Nam ước khoảng 24 tỷ USD. Con số này cũng từng được ông Robert Kraybill, Giám đốc Đầu tư của IIX, nêu tại diễn đàn "Kết nối đầu tư tác động: Nguồn vốn cho tăng trưởng" do ITPC và IIX tổ chức ngày 10/3/2026 tại TP.HCM. Theo ông Jim Nickel, chỉ riêng nguồn lực công sẽ không đủ để đáp ứng nhu cầu vốn này; vì vậy, Canada tin rằng nguồn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) và đầu tư tác động có thể đóng vai trò "chất xúc tác" để huy động thêm vốn đầu tư, chuyên môn và các mối quan hệ đối tác từ khu vực tư nhân.
"Hợp tác trong giai đoạn tới không nên chỉ dừng ở hỗ trợ từng doanh nghiệp nâng cao năng lực tiếp cận vốn mà cần hướng đến củng cố toàn bộ chuỗi giá trị, từ nhà sản xuất, nhà cung ứng đến đơn vị chế biến và xuất khẩu. Những lĩnh vực có tiềm năng hợp tác giữa hai nước gồm nông nghiệp, thực phẩm, chế biến gỗ, năng lượng, công nghệ sạch và dịch vụ tài chính", Đại sứ Jim Nickel chia sẻ.
Đại sứ cho biết Canada cam kết xây dựng các mối quan hệ đối tác giúp kết nối doanh nghiệp Việt Nam với các nhà đầu tư, nguồn chuyên môn và cơ hội thương mại, đồng thời mở ra hướng đi mới để doanh nghiệp Canada tham gia sâu hơn vào nền kinh tế bền vững đang tăng trưởng của Việt Nam. Thông qua các dự án tài chính sáng tạo, Canada đang hỗ trợ doanh nghiệp Việt nâng cao mức độ sẵn sàng tiếp nhận đầu tư, tăng cường thực hành phát triển bền vững và kết nối với nhà đầu tư, đối tác thương mại cùng các cơ hội thị trường mới.
Ông Jim Nickel cũng lưu ý các nhà đầu tư và nhà mua hàng quốc tế ngày càng đặt trọng tâm lớn hơn vào tính bền vững, khả năng truy xuất nguồn gốc, thực hành kinh doanh có trách nhiệm và các tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị (ESG). Đây không chỉ là điều kiện để thu hút vốn đầu tư mà còn là yêu cầu bắt buộc để doanh nghiệp tham gia vào các chuỗi cung ứng.

ITPC đề xuất 3 hướng hợp tác trọng tâm với đối tác Canada
Chia sẻ về môi trường đầu tư và các ưu tiên chiến lược của thành phố, ông Phạm Quang Nhật, Giám đốc ITPC, cho biết sau khi sắp xếp địa giới hành chính, TP.HCM có diện tích hơn 6.772 km², dân số trên 14 triệu người và quy mô GRDP năm 2025 chiếm khoảng 23,5% GDP cả nước. Không gian phát triển mới kết nối khu vực trung tâm tài chính - dịch vụ với khu vực công nghiệp phía Bắc và hệ thống cảng biển nước sâu, logistics phía Đông Nam.
Theo số liệu được Giám đốc ITPC dẫn tại diễn đàn, trong 10 tháng năm 2026, kim ngạch xuất khẩu của thành phố ước đạt 84,87 tỷ USD, tăng 10,93% so với cùng kỳ năm 2025; chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) ước tăng 11%. Số liệu xuất khẩu 10 tháng này đã được Sở Công Thương TP.HCM công bố từ đầu tháng 11/2026.
Tính đến ngày 25/10/2026, vốn đầu tư nước ngoài đăng ký vào TP.HCM đạt hơn 19,13 tỷ USD, gấp 4,16 lần cùng kỳ năm 2025 và vượt 73,9% kế hoạch năm 2026 là 11 tỷ USD. Trong đó, gần 9,8 tỷ USD là vốn cấp mới, khoảng 5,69 tỷ USD vốn điều chỉnh tăng thêm và 3,64 tỷ USD góp vốn, mua cổ phần. Lũy kế đến tháng 11/2026, thành phố có hơn 22.036 dự án FDI còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký hơn 157,4 tỷ USD.
Về quan hệ Việt Nam - Canada, ông Phạm Quang Nhật thông tin kim ngạch thương mại song phương năm 2025 đạt khoảng 8,6 tỷ USD, tăng 18,8%; trong 8 tháng đầu năm 2026 đạt khoảng 6,91 tỷ USD. Tính đến tháng 8/2026, Canada có 321 dự án đầu tư còn hiệu lực tại Việt Nam với tổng vốn gần 4,93 tỷ USD, đứng thứ 14 trong các quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư vào Việt Nam; riêng tại TP.HCM ghi nhận khoảng 130 dự án với tổng vốn hơn 133 triệu USD tính đến ngày 30/6/2026.
Để khai thác hiệu quả ưu đãi thuế quan từ CPTPP, Giám đốc ITPC đề xuất ba hướng hợp tác trọng tâm với đối tác Canada. Một là đầu tư nâng cao năng lực sản xuất và chất lượng sản phẩm trong các ngành nông sản, thực phẩm và gỗ. Hai là gắn kết nguồn vốn với việc xây dựng, duy trì quan hệ cung ứng theo đơn hàng. Ba là hỗ trợ doanh nghiệp chuẩn hóa hồ sơ chứng nhận, quy tắc xuất xứ, truy xuất nguồn gốc cùng dữ liệu về môi trường, xã hội và quản trị (ESG).

Tài chính hỗn hợp, tài trợ theo đơn hàng giúp doanh nghiệp nội địa vào chuỗi cung ứng
Phân tích thực trạng chuỗi cung ứng từ góc độ tài chính quốc tế, ông Robert Kraybill, Giám đốc Đầu tư của IIX, dẫn số liệu thống kê cho thấy trong 9 tháng năm 2026, xuất khẩu cả nước đạt 434,3 tỷ USD, tăng 24,5% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, tỷ trọng đóng góp của khu vực trong nước chỉ đạt 19,3%, với mức tăng trưởng 7,5%, trong khi khu vực FDI chiếm 80,7%, với mức tăng trưởng 29,4%. Bộ số liệu 9 tháng này đã được cơ quan thống kê công bố từ đầu tháng 10/2026.
Đáng chú ý, theo ông Robert Kraybill, tỷ trọng xuất khẩu của khối doanh nghiệp nội địa liên tục giảm qua các năm, từ 27,9% năm 2024 xuống 24,5% năm 2025 và còn 19,3% trong 9 tháng năm 2026. Ngược lại, tỷ trọng của khu vực FDI tăng từ 72,1% năm 2024 lên 75,5% năm 2025 và 80,7% trong 9 tháng năm 2026.
Dẫn báo cáo của Ngân hàng Thế giới (tháng 11/2024) và Ngân hàng Phát triển châu Á (tháng 5/2026), ông Robert Kraybill cho biết chỉ có 18% doanh nghiệp nội địa tham gia liên kết chuỗi giá trị toàn cầu trong năm 2023, giảm 17 điểm % so với năm 2009. Chênh lệch năng suất với khối doanh nghiệp có vốn nước ngoài ở mức 70%, và khả năng gia nhập chuỗi giá trị của doanh nghiệp nhỏ thấp hơn 25% so với doanh nghiệp lớn.
Bài toán tiếp cận vốn là một trong những điểm nghẽn lớn. Theo ước tính công bố tháng 3/2026 được ông Kraybill dẫn lại, khoảng 62% nhu cầu vốn của doanh nghiệp nhỏ và vừa chưa được đáp ứng. Báo cáo Kinh tế tư nhân Việt Nam năm 2025 của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cũng cho thấy 75,5% doanh nghiệp được khảo sát cho biết không thể tiếp cận vốn vay nếu thiếu tài sản bảo đảm.
Áp lực càng gia tăng khi các thị trường lớn đồng loạt áp dụng quy định mới. Hoa Kỳ áp mức thuế đối ứng 20% từ tháng 8/2025; Liên minh châu Âu (EU) chính thức áp dụng Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) từ ngày 1/1/2026, với kỳ kê khai chứng chỉ đầu tiên đến hạn vào ngày 30/9/2027; Quy định chống phá rừng (EUDR) có hiệu lực từ ngày 30/12/2026, đối với doanh nghiệp siêu nhỏ và nhỏ từ ngày 30/6/2027. Chi phí tuân thủ, minh bạch dữ liệu và truy xuất nguồn gốc vì thế đang dồn về phía các nhà sản xuất, nhà cung ứng trong nước.
Trước thực tế đó, ông Robert Kraybill đề xuất thiết kế các gói giải pháp tài chính kết hợp thay vì chỉ tập trung vào các khoản vay truyền thống. Cụ thể, tài chính hỗn hợp (kết hợp vốn thương mại và vốn ưu đãi), bảo lãnh tín dụng chia sẻ rủi ro và tài trợ theo đơn đặt hàng cần được triển khai đồng thời với hỗ trợ kỹ thuật xuyên suốt bốn giai đoạn, từ xây dựng năng lực đến mở rộng quy mô. Theo ông, mô hình này tương tự cách Dự án IIRV đã triển khai và góp phần huy động khoảng 12,75 triệu USD vốn tư nhân cho các doanh nghiệp tham gia.
Từ góc độ doanh nghiệp, ông Trịnh Công Qui, Nhà sáng lập kiêm Giám đốc điều hành Công ty Cổ phần Giải pháp BioWraps, cho biết thị trường bao bì toàn cầu đang chuyển dịch rõ nét. Thế giới sản xuất hơn 400 triệu tấn nhựa mỗi năm, trong đó trên 50% dùng cho bao bì một lần; 91 quốc gia và vùng lãnh thổ đã ban hành lệnh cấm túi nhựa một phần hoặc toàn phần và hơn 170 quốc gia đang thúc đẩy lộ trình loại bỏ dần nhựa dùng một lần hướng tới mục tiêu năm 2030.
Theo ông Trịnh Công Qui, nhiều doanh nghiệp công nghệ xanh tại Việt Nam đã làm chủ công nghệ sản xuất vật liệu thân thiện với môi trường và bước đầu tiếp cận thị trường xuất khẩu, nhưng vẫn gặp ba trở ngại chính: Thiếu nguồn vốn dài hạn để mở rộng công suất; hạn chế về quản trị tài chính, chuẩn hóa hồ sơ phục vụ thẩm định; và chi phí gia nhập thị trường quốc tế cao. Thiếu hụt vốn lưu động đang ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng thực hiện đơn hàng, khi doanh nghiệp phải ứng trước chi phí nguyên liệu, nhân công và kiểm nghiệm quốc tế, trong khi chu kỳ thanh toán đơn hàng xuất khẩu thường kéo dài từ 60 - 90 ngày.
Từ kinh nghiệm hoàn thiện mô hình tài chính và tiếp cận nhà đầu tư thông qua Dự án IIRV, ông Trịnh Công Qui kiến nghị các chương trình hỗ trợ cần gắn việc chuẩn bị năng lực gọi vốn với cam kết thu mua dài hạn và giải pháp tài trợ theo đơn đặt hàng, giúp doanh nghiệp chuyển hóa cơ hội tiếp xúc nhà đầu tư thành hợp đồng thương mại cụ thể.
Ở vai trò nhà mua hàng và quản trị chuỗi cung ứng, ông Jack Nguyễn, Tổng Giám đốc Công ty Ascentium Vietnam, nhận định tiêu chí lựa chọn đối tác của các thương hiệu quốc tế hiện đã vượt ra ngoài ba yếu tố truyền thống là giá cả, chất lượng và tiến độ giao hàng. Các nhà mua hàng ngày càng quan tâm đến bốn trụ cột: Năng lực vận hành ổn định, hiệu quả; hệ thống dữ liệu minh bạch, đáp ứng yêu cầu kiểm tra, đánh giá; khả năng quản trị và đo lường tác động ESG; cùng tư duy hợp tác lâu dài, cùng phát triển.
Để thu hẹp khoảng cách với tiêu chuẩn quốc tế, theo ông Jack Nguyễn, doanh nghiệp cần triển khai lộ trình chuyển đổi theo từng giai đoạn: Trước hết rà soát việc tuân thủ và hoàn thiện hồ sơ, chứng từ cơ bản; tiếp đến theo đuổi các chứng nhận quốc tế, đo lường ESG và đầu tư hệ thống truy xuất nguồn gốc số; cuối cùng là thiết lập quan hệ đối tác, gắn kế hoạch đầu tư công suất với nhu cầu thực tế của nhà mua hàng. Hai diễn giả từ khối doanh nghiệp cùng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hoàn thiện hồ sơ minh bạch, quản trị ESG và xây dựng chiến lược chuyển đổi dài hạn từ 18 đến 36 tháng để đáp ứng tiêu chuẩn khắt khe từ các nhãn hàng toàn cầu.
Tại phiên thảo luận, các đại biểu đề xuất xây dựng tiêu chí thẩm định vốn gắn với khả năng có đơn hàng, đồng thời chia sẻ rủi ro và chi phí tuân thủ trong chuỗi cung ứng; kết nối trực tiếp nhà cung ứng gỗ, nông sản và thực phẩm của Việt Nam với bên mua hàng và đối tác tài chính tại Canada và các thị trường khác. Tại phiên thảo luận về mở khóa thương mại cho doanh nghiệp Việt Nam và Canada, các diễn giả trao đổi về cơ chế phối hợp giữa cơ quan xúc tiến thương mại, tổ chức tài chính hỗ trợ xuất khẩu, quỹ đầu tư và doanh nghiệp đầu ngành nhằm thúc đẩy hợp tác song phương. Diễn đàn khép lại bằng phiên thảo luận chuyên đề do ông Laurence Newman (CanCham) điều phối, mở ra mạng lưới kết nối đa chiều nhằm từng bước tháo gỡ điểm nghẽn về vốn và kỹ thuật, giúp doanh nghiệp Việt vươn xa trong chuỗi giá trị toàn cầu.