Theo đó, di sản được công nhận thuộc loại hình tri thức dân gian, phản ánh quá trình tích lũy, sáng tạo và truyền nối lâu đời của cộng đồng cư dân Nghệ An trong khai thác, chế biến và thưởng thức các món ăn từ lươn – một nguyên liệu gắn bó mật thiết với điều kiện tự nhiên, sinh hoạt và văn hóa ẩm thực địa phương.
Quyết định nêu rõ, tri thức dân gian này được hình thành, tích lũy và lưu truyền qua nhiều thế hệ cư dân địa phương, gắn với điều kiện tự nhiên, sinh kế và nếp sinh hoạt thường ngày của người dân xứ Nghệ.
Điểm đặc trưng của tri thức chế biến món ăn từ lươn nằm ở việc lựa chọn lươn đồng, làm sạch đúng kỹ thuật để khử nhớt, khử tanh mà vẫn giữ được vị ngọt tự nhiên. Cùng với đó là nghệ thuật phối hợp gia vị bản địa như hành tăm, nghệ, ớt, tiêu, nước mắm, tạo nên hương vị cay nồng, đậm đà rất riêng.
Từ nguyên liệu dân dã, người Nghệ An đã sáng tạo nhiều món ăn đặc sắc như cháo lươn, súp lươn, miến lươn, lươn xào sả ớt, lươn om… vừa gần gũi trong bữa ăn hằng ngày, vừa trở thành dấu ấn văn hóa ẩm thực địa phương.
Các món ăn từ lươn Nghệ An đã được xác lập kỷ lục Việt Nam tại sự kiện Festival Văn hóa Ẩm thực Nghệ An tháng 7/2019, khi có đến “50 món lươn” được chế biến với nhiều công thức khác nhau đã được các nghệ nhân trình diễn và để lại ấn tượng sâu sắc cho thực khách tham quan.
Để theo kịp xu hướng và mang lại sự đa dạng cho các món ăn chế biến từ lươn, các cơ sở chế biến, đầu bếp đã có nhiều sáng tạo theo hướng hiện đại, phù hợp thị hiếu người tiêu dùng như lươn khô, lươn cuộn thịt, lươn đóng hộp, miến lươn đóng gói…, góp phần đưa di sản ẩm thực này lan tỏa rộng rãi trên thị trường. Việc tri thức chế biến món ăn từ lươn ở Nghệ An được đưa vào Danh mục quốc gia không chỉ góp phần khẳng định giá trị văn hóa ẩm thực xứ Nghệ mà còn tạo cơ sở để địa phương xây dựng các chương trình bảo tồn, quảng bá, gắn di sản với phát triển du lịch và sinh kế bền vững cho người dân.
Bà Trần Thị Mỹ Hạnh Giám đốc Sở Văn hoá Thể thao và Du lịch Nghệ An cho biết, trong thời gian tới Sở sẽ tham mưu, đề xuất UBND tỉnh có các cơ chế, chính sách nhằm hỗ trợ cho các cơ sở chăn nuôi, sản xuất cũng như các nghệ nhân chế biến các sản phẩm từ lươn để nhằm phát huy tối đa giá trị di sản và biến tri thức chế biến lươn xứ Nghệ trở thành sản phẩm tiêu biểu của ẩm thực nước nhà, góp phần vào sự phát triển của ngành du lịch và kinh tế địa phương./.
