Chuẩn hóa dữ liệu tài nguyên nước sau sắp xếp đơn vị hành chính

Chậm tiến độ kiểm kê, nhiều địa phương cần rà soát dữ liệu sau sáp nhập

Ngày 14/10/2026, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp ký Công văn số 11805/BNNMT-TNN gửi UBND 18 tỉnh, thành phố, đề nghị tập trung chỉ đạo các cơ quan, đơn vị liên quan hoàn thiện kết quả kiểm kê tài nguyên nước theo phạm vi hành chính và mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Yêu cầu được đưa ra trong bối cảnh nhiệm vụ tổng kiểm kê tài nguyên nước quốc gia giai đoạn đến năm 2025 vẫn chưa được hoàn thành đầy đủ tại một số địa phương, dù thời hạn gửi kết quả theo kế hoạch đã qua. Tình trạng này đặt ra yêu cầu đẩy nhanh tiến độ rà soát, cập nhật dữ liệu, tạo cơ sở để cơ quan quản lý nhà nước tổng hợp thông tin trên phạm vi toàn quốc.

Đề án tổng kiểm kê tài nguyên nước quốc gia đến năm 2025 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 1383/QĐ-TTg ngày 4/8/2021 và Quyết định số 1670/QĐ-TTg ngày 27/12/2024. Theo đó, UBND các tỉnh, thành phố có trách nhiệm tổ chức thực hiện kiểm kê nguồn nước trên địa bàn, bố trí kinh phí theo quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước và huy động những nguồn lực tài chính hợp pháp khác để bảo đảm triển khai nhiệm vụ.

Quá trình thực hiện phải đáp ứng yêu cầu về tiến độ, tiết kiệm và hiệu quả, tránh kéo dài gây thất thoát, lãng phí ngân sách. Các địa phương đồng thời có trách nhiệm tổng hợp kết quả kiểm kê, gửi Bộ Tài nguyên và Môi trường, nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường, trước ngày 30/6/2026; trong đó có nhiệm vụ kiểm kê nguồn nước mặt nội tỉnh.

Tuy nhiên, qua rà soát, Bộ Nông nghiệp và Môi trường xác định vẫn còn 18 địa phương chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu về hoàn thành và gửi kết quả. Trong số này, 11 tỉnh, thành phố chưa gửi báo cáo kiểm kê, gồm Điện Biên, Cao Bằng, Hà Nội, Quảng Ninh, Nghệ An, Quảng Trị, Đồng Nai, Tây Ninh, Vĩnh Long, Cà Mau và An Giang.

Bảy địa phương còn lại đã gửi kết quả nhưng cần tiếp tục rà soát, hoàn thiện số liệu theo phạm vi hành chính và mô hình chính quyền địa phương hai cấp, gồm Lào Cai, Phú Thọ, Bắc Ninh, Hưng Yên, Ninh Bình, Khánh Hòa và Cần Thơ.

Điểm đáng chú ý là việc sắp xếp, sáp nhập đơn vị hành chính khiến kết quả kiểm kê tại một số nơi được xây dựng theo những mô hình tổ chức khác nhau. Do đó, nhiệm vụ hiện nay không dừng ở việc tổng hợp số liệu đã có mà còn đòi hỏi các địa phương đối chiếu, cập nhật dữ liệu theo địa giới và phạm vi quản lý mới.

Chẳng hạn, tại Phú Thọ, tỉnh Hòa Bình trước đây đã hoàn thành kiểm kê theo mô hình chính quyền địa phương ba cấp, trong khi tỉnh Vĩnh Phúc trước đây thực hiện theo mô hình hai cấp. Tại Ninh Bình, tỉnh Hà Nam trước sáp nhập hoàn thành nhiệm vụ theo mô hình ba cấp, còn tỉnh Ninh Bình trước đây thực hiện theo mô hình hai cấp.

Tương tự, Bắc Ninh, Hưng Yên, Khánh Hòa và Cần Thơ cần tiếp tục rà soát kết quả từ các đơn vị hành chính trước sáp nhập để bảo đảm dữ liệu phản ánh đúng phạm vi quản lý hiện hành. Nếu không được chuẩn hóa đồng bộ, số liệu có thể thiếu tính thống nhất, gây khó khăn cho việc tổng hợp và đánh giá hiện trạng tài nguyên nước ở quy mô quốc gia.

Chuẩn hóa dữ liệu, tạo cơ sở quản lý và bảo vệ nguồn nước lâu dài

Để tháo gỡ tình trạng chậm tiến độ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị UBND 18 tỉnh, thành phố khẩn trương chỉ đạo các đơn vị chuyên môn hoàn thiện kết quả, đồng thời cập nhật đầy đủ thông tin lên phần mềm kiểm kê tài nguyên nước tại địa chỉ https://kktnn.mae.gov.vn.

Dữ liệu được cập nhật phải bảo đảm tính đầy đủ, kịp thời và phù hợp với phạm vi hành chính theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Đây là căn cứ để Bộ tổng hợp kết quả kiểm kê trên phạm vi cả nước, báo cáo Thủ tướng Chính phủ theo quy định.

Trước đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã nhiều lần ban hành văn bản đôn đốc các địa phương thực hiện nhiệm vụ, gồm Công văn số 2538/BTNMT-TNN ngày 22/4/2024, Công văn số 9547/BNNMT-TNN ngày 25/11/2025 và Công văn số 5506/BNNMT-TNN ngày 28/5/2026. Việc tiếp tục yêu cầu hoàn thiện dữ liệu cho thấy tiến độ triển khai tại một số địa phương vẫn cần được tập trung chỉ đạo để đáp ứng mục tiêu chung của Đề án.

Trên thực tế, kiểm kê tài nguyên nước không chỉ là nhiệm vụ thống kê theo kế hoạch mà còn tạo lập cơ sở dữ liệu phục vụ quản lý nhà nước. Thông tin về số lượng, trữ lượng, chất lượng nguồn nước, tình hình khai thác, sử dụng và xả nước thải giúp cơ quan chức năng đánh giá hiện trạng tài nguyên, từ đó xây dựng các phương án quản lý, bảo vệ và sử dụng nguồn nước phù hợp.

Theo quy định của Luật Tài nguyên nước, kiểm kê tài nguyên nước là hoạt động thống kê, đo đạc, tính toán và tổng hợp theo các chỉ tiêu về số lượng, chất lượng nước, khai thác, sử dụng nước và xả nước thải vào nguồn nước tại thời điểm kiểm kê. Hoạt động này được thực hiện định kỳ 5 năm một lần, tập trung vào 10 nhóm chỉ tiêu cốt lõi liên quan đến nguồn nước mặt, nước dưới đất, tình hình khai thác và việc xả nước thải.

Khi nhu cầu sử dụng nước phục vụ sản xuất và đời sống tiếp tục gia tăng, trong khi biến đổi khí hậu, hạn hán và xâm nhập mặn tạo thêm sức ép lên nguồn nước, yêu cầu về dữ liệu đầy đủ, chính xác càng trở nên cấp thiết. Đặc biệt, nhiều nguồn nước có phạm vi phân bố liên tỉnh, liên vùng, đòi hỏi thông tin kiểm kê phải được xây dựng trên cơ sở thống nhất để phục vụ đánh giá tổng thể và phối hợp quản lý.

Dữ liệu được chuẩn hóa cũng là nền tảng hỗ trợ công tác quy hoạch, điều hòa và phân phối nguồn nước theo lưu vực sông, hạn chế tình trạng khai thác thiếu hợp lý hoặc thiếu thông tin trong quá trình ra quyết định. Qua đó, các cơ quan chức năng có thêm căn cứ để chủ động xây dựng phương án khai thác, sử dụng tài nguyên nước gắn với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ môi trường.