Chế biến sâu mở thêm dư địa
Xuất khẩu cá tra Việt Nam sang Anh tiếp tục ghi nhận mức tăng tích cực trong năm 2026. Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), 7 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu cá tra sang thị trường Anh đạt khoảng 43 triệu USD, tăng 23% so với cùng kỳ năm 2025.
Riêng tháng 7, giá trị xuất khẩu đạt khoảng 7 triệu USD, tăng 30% so với cùng kỳ năm trước. Mức tăng trong tháng cao hơn tốc độ tăng bình quân 7 tháng, cho thấy nhu cầu đối với cá tra Việt Nam tại Anh đang có thêm tín hiệu cải thiện.
Cá tra phi lê đông lạnh vẫn là sản phẩm chủ lực, chiếm khoảng 89% tổng kim ngạch xuất khẩu cá tra Việt Nam sang Anh. Cá tra tươi, đông lạnh hoặc khô dưới dạng nguyên con, cắt khúc chiếm khoảng 4%, trong khi các sản phẩm chế biến giá trị gia tăng chiếm khoảng 7%.
Ngoài phi lê truyền thống, cá tra Việt Nam đã xuất hiện tại thị trường Anh dưới nhiều dạng sản phẩm như cá tẩm bột chiên, burger cá tra, cá tẩm gia vị, sản phẩm kết hợp rau củ đông lạnh và các dòng thực phẩm chế biến sẵn khác.
Sự đa dạng về sản phẩm đang mở thêm hướng tiếp cận người tiêu dùng Anh. Thay vì chủ yếu cung cấp phi lê đông lạnh để nhà nhập khẩu hoặc hệ thống phân phối tiếp tục chế biến, doanh nghiệp Việt Nam có thể đưa ra những sản phẩm gần hơn với nhu cầu sử dụng trực tiếp.
Theo VASEP, nhóm sản phẩm chế biến phù hợp với xu hướng tiêu dùng thực phẩm tiện lợi tại Anh. Các mặt hàng dễ bảo quản, thời gian chuẩn bị ngắn và có thể chế biến nhanh đang ngày càng được quan tâm.
Burger cá, cá tẩm bột hay cá tẩm gia vị có thể giúp doanh nghiệp mở rộng danh mục sản phẩm và nâng giá trị gia tăng trên mỗi đơn vị nguyên liệu. Bên cạnh sự tiện lợi, giá cũng là một lợi thế của cá tra. Khi người tiêu dùng có xu hướng cân nhắc chi tiêu, cá tra có thể trở thành lựa chọn thay thế cho một số loại cá thịt trắng có giá cao hơn như cá tuyết.
Tuy nhiên, lợi thế về giá chưa đủ để duy trì tăng trưởng. Theo VASEP, doanh nghiệp cần đáp ứng tốt hơn các yêu cầu về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững. Cùng với đó là nghiên cứu thị hiếu người tiêu dùng, đầu tư chế biến sâu và phát triển sản phẩm phù hợp với từng kênh phân phối.
Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Vương quốc Anh (UKVFTA) tiếp tục tạo nền tảng để doanh nghiệp tận dụng các ưu đãi thương mại, qua đó cải thiện khả năng cạnh tranh và mở rộng thị phần tại Anh.
Nếu trước đây nguồn cung ổn định và giá cạnh tranh là những lợi thế chính của cá tra Việt Nam, hướng phát triển tiếp theo có thể phụ thuộc nhiều hơn vào khả năng chế biến và xây dựng sản phẩm phù hợp với thói quen tiêu dùng tại từng thị trường.
Hướng tới mốc xuất khẩu 2 tỷ USD
Theo số liệu trước đó của VASEP, 6 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu cá tra đạt khoảng 1,1 tỷ USD, tăng 12% so với cùng kỳ năm trước. Trung Quốc tiếp tục là thị trường lớn nhất với kim ngạch khoảng 299 triệu USD, tăng 35% và chiếm khoảng 27% tổng giá trị xuất khẩu.
Trong khi đó, xuất khẩu sang Mỹ đạt khoảng 167 triệu USD, giảm 5%; Brazil đạt 88 triệu USD, giảm 6%. Diễn biến trái chiều giữa các thị trường cho thấy đa dạng hóa điểm đến tiếp tục là một hướng quan trọng đối với ngành cá tra.
Các thị trường thuộc CPTPP cũng ghi nhận mức tăng đáng kể. Trong 4 tháng đầu năm, xuất khẩu cá tra sang khối này đạt gần 128 triệu USD, tăng 21% so với cùng kỳ. Riêng Mexico đạt gần 31 triệu USD, tăng tới 57%.
So với Trung Quốc hay Mỹ, quy mô thị trường Anh còn khiêm tốn. Tuy nhiên, mức tăng 23% sau 7 tháng cho thấy thị trường này đang có thêm dư địa đối với cá tra Việt Nam. Cơ hội tại Anh không chỉ nằm ở việc gia tăng xuất khẩu phi lê đông lạnh mà còn ở khả năng mở rộng các sản phẩm chế biến có giá trị gia tăng cao hơn.
VASEP nhận định ngành cá tra có cơ sở hướng tới mốc xuất khẩu 2 tỷ USD trong năm 2026 nếu duy trì được tốc độ tăng trưởng, tiếp tục đa dạng hóa thị trường và phát triển sản phẩm.
Tại Anh, burger cá tra, cá tẩm bột hay các sản phẩm kết hợp rau củ đông lạnh hiện mới chiếm tỷ trọng khiêm tốn. Tuy nhiên, sự xuất hiện của các dòng sản phẩm này đang mở thêm hướng đi cho cá tra Việt Nam, từ cạnh tranh bằng nguồn nguyên liệu và giá sang gia tăng giá trị thông qua chế biến và sự tiện lợi.
