Bộ Tài chính đề xuất miễn lập hóa đơn điện tử với một số trường hợp bán hàng online

Bộ Tài chính đang lấy ý kiến đối với dự thảo Nghị định mới về hóa đơn, chứng từ điện tử, trong đó đưa ra nhiều đề xuất đáng chú ý nhằm điều chỉnh các quy định hiện hành. Một trong những nội dung nổi bật là việc xác định rõ những trường hợp không bắt buộc phải lập hóa đơn điện tử, đặc biệt liên quan đến hộ và cá nhân kinh doanh bán hàng qua sàn thương mại điện tử.

Theo dự thảo, đối với các hộ kinh doanh hoặc cá nhân kinh doanh không thuộc diện chịu thuế giá trị gia tăng theo quy định của pháp luật về thuế giá trị gia tăng và đồng thời không phải nộp thuế thu nhập cá nhân theo quy định của pháp luật về thuế thu nhập cá nhân, thì không bắt buộc phải lập hóa đơn điện tử cho các giao dịch phát sinh.

Một điểm đáng chú ý khác là hoạt động bán hàng thông qua các sàn thương mại điện tử có tích hợp chức năng thanh toán. Trong trường hợp chủ sàn đã thực hiện khấu trừ, kê khai và nộp thuế thay cho người bán theo từng giao dịch, thì hộ kinh doanh hoặc cá nhân kinh doanh trên sàn sẽ không cần tự lập hóa đơn điện tử. Tuy nhiên, nếu người mua có nhu cầu lấy hóa đơn, đơn vị quản lý sàn thương mại điện tử sẽ phải thực hiện lập hóa đơn điện tử và gửi cho khách hàng theo quy định.

Cơ chế tương tự cũng được đề xuất áp dụng với đại lý bảo hiểm hoặc cá nhân hợp tác kinh doanh với doanh nghiệp bảo hiểm. Khi doanh nghiệp bảo hiểm đã thực hiện khấu trừ thuế đối với doanh thu tích lũy đạt ngưỡng phải chịu thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân, cá nhân hợp tác kinh doanh sẽ không phải lập hóa đơn, trừ trường hợp khách hàng yêu cầu.

Ngoài các trường hợp nêu trên, dự thảo nghị định cũng liệt kê nhiều loại giao dịch tài chính và nghiệp vụ đặc thù không bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử. Các hoạt động này bao gồm phí và các khoản thu phát sinh từ tái bảo hiểm như nhượng tái bảo hiểm, hoa hồng nhượng tái bảo hiểm và các khoản thu liên quan; các giao dịch tiền gửi, chứng chỉ tiền gửi, chứng khoán hoặc phát hành chứng khoán sơ cấp; giao dịch giấy tờ có giá, mua bán nợ, giao dịch ngoại tệ và các sản phẩm phái sinh.

Bên cạnh đó, dự thảo cũng dẫn chiếu các quy định tại Nghị định số 181/2025 về những trường hợp không cần sử dụng hóa đơn điện tử. Các giao dịch tiêu dùng nội bộ trong doanh nghiệp, việc điều chuyển tài sản giữa các đơn vị trực thuộc hoặc các hoạt động phục vụ quá trình tái cơ cấu, tổ chức lại doanh nghiệp cũng được xem là những trường hợp không phải lập hóa đơn.

Theo Bộ Tài chính, việc làm rõ các trường hợp miễn lập hóa đơn điện tử nhằm bảo đảm tính thống nhất với các quy định của pháp luật về thuế giá trị gia tăng, đồng thời hạn chế phát sinh nghĩa vụ hành chính không cần thiết. Qua đó, doanh nghiệp và người nộp thuế có thể giảm bớt chi phí tuân thủ và đơn giản hóa thủ tục trong quá trình kinh doanh.

Ngoài đề xuất về các trường hợp miễn lập hóa đơn, dự thảo nghị định cũng nêu rõ quy định liên quan đến hóa đơn điện tử từ máy tính tiền. Theo đó, loại hóa đơn này sẽ không áp dụng đối với các giao dịch bán hàng hóa hoặc cung cấp dịch vụ được thực hiện hoàn toàn trên nền tảng thương mại điện tử hoặc các nền tảng số.

Trong trường hợp tổ chức kinh tế, hộ kinh doanh hoặc cá nhân kinh doanh có hoạt động bán hàng trực tiếp cho người tiêu dùng và đã đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử theo quy định hiện hành, họ cũng không bắt buộc phải đăng ký thêm hình thức hóa đơn điện tử từ máy tính tiền.

Dự thảo nghị định đồng thời đề xuất cho phép một số lĩnh vực được lập hóa đơn tổng vào cuối ngày đối với các giao dịch bán hàng hoặc cung cấp dịch vụ cho cá nhân không có nhu cầu lấy hóa đơn. Cơ chế này được áp dụng với các dịch vụ ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm, chuyển tiền qua ví điện tử, dịch vụ cấp và ngừng cấp điện của đơn vị phân phối điện, dịch vụ trông giữ xe, hoạt động chiếu phim cùng các sản phẩm bán kèm như bắp, nước hoặc bánh. Các dịch vụ liên quan đến thương mại điện tử, bao gồm cả bưu chính và vận chuyển cho sàn, cũng thuộc nhóm được áp dụng quy định này nếu có hệ thống phần mềm quản lý chi tiết từng giao dịch.

Trong lĩnh vực vận tải hành khách công cộng, quy định lập hóa đơn tổng cũng được đề xuất áp dụng đối với các đơn vị vận hành tàu điện, xe buýt hoặc taxi có sử dụng phần mềm tính tiền theo quy định pháp luật. Các thông tin như tên đơn vị vận tải, biển kiểm soát phương tiện, hành trình từ điểm đi đến điểm đến, quãng đường di chuyển tính theo km và tổng số tiền hành khách phải trả cần được ghi nhận đầy đủ trong hệ thống quản lý để làm căn cứ lập hóa đơn tổng vào cuối ngày.

Đối với các cơ sở giáo dục sử dụng phần mềm quản lý học phí theo từng giao dịch và có in phiếu thu tiền lưu trữ trên hệ thống công nghệ thông tin, nếu người nộp học phí không yêu cầu hóa đơn thì đơn vị cũng có thể tổng hợp dữ liệu từ các phiếu thu để lập hóa đơn điện tử tổng vào cuối ngày.

Đáng chú ý, dự thảo còn đề cập đến các hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh có doanh thu hằng năm từ 3 tỷ đồng trở xuống. Nếu phát sinh các giao dịch bán hàng hóa hoặc dịch vụ có giá trị thanh toán dưới 50.000 đồng mỗi lần và người mua không yêu cầu hóa đơn, các chủ thể này được phép lập hóa đơn điện tử tổng hợp theo ngày để phản ánh toàn bộ doanh thu phát sinh.

Tuy nhiên, người bán vẫn phải chịu trách nhiệm về độ chính xác của dữ liệu, việc lưu trữ chứng từ và cung cấp bảng tổng hợp chi tiết khi cơ quan nhà nước có thẩm quyền yêu cầu. Trong trường hợp khách hàng đề nghị xuất hóa đơn cho từng giao dịch cụ thể, đơn vị kinh doanh vẫn phải lập hóa đơn điện tử và gửi cho người mua theo đúng quy định.