Đặc biệt, với các sản phẩm gỗ, giấy, bao bì, đồ nội thất hoặc những ngành hàng có liên quan đến lâm sản, yêu cầu về nguồn gốc hợp pháp, minh bạch và bền vững trở thành điều kiện bắt buộc. Trong đó, chứng chỉ FSC® CoC (Forest Stewardship Council - Chain of Custody) nổi lên như một “tấm hộ chiếu xanh” để doanh nghiệp tiếp cận, tồn tại và mở rộng tại các thị trường khó tính này.
FSC® CoC (Chain of Custody - Chuỗi hành trình sản phẩm) là chứng chỉ do Hội đồng Quản lý Rừng FSC® cấp, nhằm chứng minh rằng nguyên liệu gỗ hoặc sản phẩm lâm sản của doanh nghiệp có nguồn gốc hợp pháp, minh bạch và được kiểm soát trong suốt chuỗi cung ứng. FSC Forest Management (FM): Chứng chỉ quản lý rừng bền vững, dành cho các đơn vị trực tiếp trồng, khai thác và quản lý rừng.
FSC Chain of Custody (CoC): Chứng chỉ chuỗi hành trình sản phẩm, dành cho các doanh nghiệp sản xuất, chế biến, phân phối gỗ hoặc sản phẩm liên quan, giúp truy xuất nguồn gốc từ rừng đến tay người tiêu dùng. Chứng chỉ FSC® CoC bảo đảm rằng sản phẩm mà doanh nghiệp bán ra không xuất phát từ phá rừng, khai thác trái phép hoặc nguồn gốc mập mờ, đồng thời đáp ứng các yêu cầu pháp luật quốc tế.
Vì sao xuất khẩu sang EU, Mỹ cần có FSC® CoC?
Yêu cầu bắt buộc từ thị trường. Tại EU: Quy định EUTR (EU Timber Regulation) nghiêm cấm nhập khẩu, buôn bán gỗ khai thác bất hợp pháp. Doanh nghiệp muốn đưa hàng vào EU phải chứng minh nguồn gốc gỗ hợp pháp và minh bạch. FSC® CoC là bằng chứng thuyết phục nhất. Tại Mỹ: Đạo luật Lacey Act cấm nhập khẩu gỗ bất hợp pháp. Doanh nghiệp xuất khẩu sang Mỹ bắt buộc phải chứng minh rằng nguyên liệu có nguồn gốc hợp pháp, truy xuất rõ ràng. FSC® CoC giúp doanh nghiệp dễ dàng vượt qua khâu kiểm soát này.
Đáp ứng xu hướng tiêu dùng xanh. Người tiêu dùng châu Âu và Mỹ ngày càng ưa chuộng sản phẩm thân thiện với môi trường, bảo vệ rừng và đa dạng sinh học. Nhãn FSC® trên bao bì trở thành một dấu hiệu để người mua tin tưởng và ưu tiên lựa chọn.
Tạo lợi thế cạnh tranh. Trong khi nhiều doanh nghiệp tại Việt Nam vẫn loay hoay với thủ tục và chi phí, những đơn vị đã có FSC® CoC dễ dàng ký kết với các đối tác lớn, tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu. Đây là điểm cộng để cạnh tranh với hàng hóa từ Trung Quốc, Indonesia, Malaysia…
FSC® CoC mang lại lợi ích gì cho doanh nghiệp?
Mở rộng thị trường xuất khẩu: Có FSC® CoC, doanh nghiệp dễ dàng thâm nhập EU, Mỹ, Nhật Bản và nhiều thị trường phát triển khác. Gia tăng uy tín thương hiệu: Nhãn FSC® trên sản phẩm khẳng định doanh nghiệp làm ăn minh bạch, có trách nhiệm với xã hội và môi trường. Được ưu tiên trong chuỗi cung ứng: Nhiều tập đoàn quốc tế, chuỗi siêu thị, nhà bán lẻ chỉ chấp nhận nhà cung cấp có chứng chỉ FSC®. Nâng cao quản lý nội bộ: Khi áp dụng FSC® CoC, doanh nghiệp phải thiết lập hệ thống quản lý, ghi chép, phân loại sản phẩm rõ ràng, từ đó giảm sai sót, thất thoát. Đáp ứng yêu cầu pháp luật quốc tế: Giúp doanh nghiệp tránh rủi ro bị từ chối hàng, trả về hoặc phạt nặng tại hải quan EU, Mỹ.
- Quy trình đạt chứng chỉ FSC® CoC. Để đạt FSC® CoC, doanh nghiệp cần trải qua các bước chính sau: Đăng ký chứng nhận: Liên hệ với các tổ chức chứng nhận được FSC® công nhận (như SGS, NEPCon, Bureau Veritas…). Xây dựng hệ thống quản lý CoC: Doanh nghiệp cần thiết lập quy trình quản lý, kiểm soát nguyên liệu, phân loại sản phẩm FSC và không FSC, ghi chép, lưu hồ sơ. Đào tạo nhân sự: Tập huấn cho cán bộ, công nhân viên về quy định FSC®, quy trình kiểm soát và ghi chép. Thực hiện đánh giá sơ bộ (nếu cần): Giúp doanh nghiệp kiểm tra mức độ sẵn sàng trước khi đánh giá chính thức. Đánh giá chứng nhận: Tổ chức chứng nhận tiến hành kiểm tra tại chỗ, đánh giá hồ sơ, quy trình. Cấp chứng chỉ: Nếu đạt yêu cầu, doanh nghiệp sẽ được cấp chứng chỉ FSC® CoC có giá trị trong 5 năm, kèm đánh giá giám sát hàng năm.
- Những thách thức doanh nghiệp Việt Nam thường gặp. Chi phí chứng nhận và duy trì: FSC® CoC yêu cầu đầu tư về quản lý, đào tạo, duy trì hồ sơ. Với doanh nghiệp nhỏ, đây có thể là gánh nặng tài chính. Thiếu hiểu biết và nhân sự chuyên môn: Nhiều doanh nghiệp chưa quen với việc xây dựng hệ thống quản lý minh bạch, khoa học. Nguồn cung nguyên liệu hạn chế: Nguyên liệu gỗ có chứng chỉ FSC® ở Việt Nam còn ít, khiến chi phí đầu vào cao. Thay đổi thói quen sản xuất: Doanh nghiệp phải phân loại sản phẩm, quản lý kho chặt chẽ, ghi chép chi tiết – điều vốn chưa phổ biến trong quản lý truyền thống.
- Giải pháp cho doanh nghiệp Việt Nam. Liên kết chuỗi cung ứng: Hợp tác với các đơn vị cung cấp nguyên liệu có FSC® để giảm chi phí tìm nguồn. Tham gia chứng chỉ nhóm (Group Certification): Nhiều doanh nghiệp nhỏ có thể tham gia chứng chỉ theo nhóm để tiết kiệm chi phí. Tận dụng hỗ trợ từ tổ chức quốc tế: Một số dự án, tổ chức phi chính phủ hỗ trợ kỹ thuật, tài chính để giúp doanh nghiệp đạt chứng chỉ FSC®. Đào tạo và nâng cao năng lực quản lý: Đầu tư vào nhân sự phụ trách FSC® nhằm đảm bảo hệ thống vận hành hiệu quả. Chiến lược thương hiệu xanh: Quảng bá mạnh mẽ sản phẩm có chứng chỉ FSC® để khai thác lợi thế cạnh tranh.
Để đưa sản phẩm vào EU, Mỹ - những thị trường khó tính nhưng giàu tiềm năng – doanh nghiệp không chỉ cần mẫu mã đẹp, chất lượng tốt mà còn phải chứng minh được tính hợp pháp và bền vững của nguồn gốc nguyên liệu. Trong bối cảnh đó, chứng chỉ FSC® CoC chính là tấm vé thông hành, là “giấy thông hành xanh” giúp doanh nghiệp khẳng định uy tín, đáp ứng yêu cầu pháp lý, và bắt kịp xu hướng tiêu dùng toàn cầu.
Đầu tư vào FSC® CoC không chỉ phục vụ xuất khẩu mà còn là bước đi chiến lược, nâng cao giá trị thương hiệu, đóng góp vào phát triển bền vững của ngành gỗ và giấy Việt Nam. Doanh nghiệp nào nắm bắt sớm, doanh nghiệp đó sẽ chiếm lợi thế trong cuộc đua chinh phục các thị trường quốc tế./.
