Từng bước nâng tầm nước mắm truyền thống Hà Tĩnh
Từ một sản phẩm truyền thống của người dân vùng ven biển Hà Tĩnh, hiện nay, nước mắm mang thương hiệu Phú Khương đã từng bước khẳng định vị trí của mình trên thị trường. Cùng với đó, từng bước hiện thực hóa mục tiêu đạt chuẩn OCOP 5 sao.
Sinh ra và lớn lên tại vùng biển, ông bà, bố mẹ làm nước mắm truyền thống nên chị Lê Thị Khương đã tiếp thu được những “bí kíp” làm nước mắm của gia đình.
Bà Lê Thị Khương - Giám đốc Hợp tác xã Thu mua và chế biến thủy hải sản Phú Khương chia sẻ: Trước đây, gia đình tôi sống ở ven biển nên thường có cá biển đánh bắt về tươi ngon. Từ nhỏ tôi thấy bà, rồi mẹ thường làm nước mắm để dùng trong gia đình. Khi lớn lên tôi cũng học theo nghề truyền thống của mẹ, dần dần từ chỗ làm để dùng rồi làm để bán kiếm thêm thu nhập. Khi sản phẩm ngày càng được người tiêu dùng biết đến, tin dùng thì tôi mở rộng sản xuất và phát triển như hiện nay.
Trải qua quá trình sản xuất nước mắm, để mở rộng và liên kết sản xuất, năm 2012 chị Khương và một số hộ sản xuất nước mắm tại địa phương thành lập THT. Đến năm 2015 thành lập HTX với 15 thành viên do chị Khương làm Giám đốc. Đầu năm 2017 chị Khương được địa phương tạo điều kiện cho thuê đất để xây dựng khu nhà xưởng, chế biến nước mắm quy mô lớn và ngày càng phát triển, mở rộng.
Năm 2019, nước mắm Phú Khương được công nhận là sản phẩm OCOP 3 sao. Sang năm 2022 đạt ocop 4 sao, năm 2025 được công nhận đạt ocop 5 sao cấp tỉnh và hiện nay sản phẩm nước mắm Phú Khương đang tiếp tục chờ Hội đồng thẩm định sản phẩm OCOP Trung ương chấm điểm.
Xuất phát từ nghề làm nước mắm truyền thống, chị Khương và HTX Thu mua và chế biến thủy hải sản Phú Khương luôn kiên định với định hướng sản xuất gắn với giữ gìn hương vị nguyên bản, đồng thời từng bước ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật nhằm nâng cao chất lượng và khả năng cạnh tranh của sản phẩm.
Hiện tại, HTX Thu mua và chế biến thủy hải sản Phú Khương có 3 dòng sản phẩm nước mắm đó là: Nước mắm Phú Khươg 40 độ đạm, 32 độ đạm, 25 độ đạm.
Chuẩn từ sản phẩm đầu vào và đầu tư công nghệ
Nước mắm Phú Khương được sản xuất từ nguồn cá tươi đánh bắt tại vùng biển Hà Tĩnh, lựa chọn kỹ lưỡng ngay từ khâu nguyên liệu đầu vào, thực hiện ủ chượp theo phương pháp truyền thống, bảo đảm độ đạm tự nhiên, màu sắc và hương vị đặc trưng. Quá trình sản xuất được kiểm soát chặt chẽ, không sử dụng phụ gia công nghiệp, đáp ứng các yêu cầu về vệ sinh an toàn thực phẩm, phù hợp với xu hướng tiêu dùng sản phẩm tự nhiên, an toàn và có nguồn gốc rõ ràng.
Nhận thức rõ vai trò của đầu tư công nghệ trong phát triển sản xuất bền vững, những năm qua, HTX Thu mua và chế biến thủy hải sản Phú Khương đã mạnh dạn đầu tư hàng tỷ đồng để hoàn thiện hệ thống cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ sản xuất.
Chị Khương thông tin: Năm 2014, tôi được Sở Khoa học Công nghệ tỉnh hỗ trợ bộ hệ thống ủ chợp, đảo và nấu nước mắm bằng pin năng lượng mặt trời. Quá trình sử dụng thấy hiệu quả nên tôi đã đầu tư cho toàn bộ cơ sở của mình.
Hiện nay, HTX sở hữu 200 bệ ủ nước mắm bằng hệ thống tự đảo và nấu nước mắm bằng phin năng lượng mặt trời. Do đó, giúp quá trình ủ chượp diễn ra ổn định, đồng đều, rút ngắn thời gian sản xuất, tiết kiệm chi phí, đồng thời thân thiện với môi trường. Cùng với đó là hệ thống máy chiết rót, đóng chai tự động, góp phần nâng cao năng suất lao động, bảo đảm các tiêu chuẩn về vệ sinh an toàn thực phẩm và nâng cao tính chuyên nghiệp, đồng bộ của sản phẩm.
Chị Khương chia sẻ: Chế biến nước mắm phải đầu tư vốn lớn, sau 1 năm đầu tư mới cho ra sản phẩm do vậy nếu không đầu tư hệ thống máy móc thì quá trình đảo cá, phơi trong quá trình ủ nước mắm mất rất nhiều thời gian và sức lao động. Như vậy cũng không đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm. Với hệ thống bể ủ được đầu tư khép kín như hiện nay sản phẩm nhanh chín, đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm và bảo vệ được độ đạm của nước mắm.
Nhờ chú trọng đầu tư chiều sâu, nâng cao chất lượng và chuẩn hóa quy trình sản xuất, thương hiệu nước mắm Phú Khương từng bước được thị trường và các cấp, ngành ghi nhận. Đây là kết quả phản ánh đúng hướng đi của hợp tác xã trong việc phát triển sản phẩm OCOP gắn với lợi thế địa phương, đồng thời là nền tảng quan trọng để tiếp tục hoàn thiện, hướng tới các tiêu chí OCOP 5 sao trong thời gian tới.
Hiện nay, nước mắm Phú Khương ngày càng được người tiêu dùng tin tưởng, lựa chọn. Sản phẩm không chỉ được phân phối rộng rãi trong tỉnh mà còn từng bước mở rộng ra nhiều địa phương khác. Theo các cơ sở phân phối, sản lượng tiêu thụ tăng đều qua các năm, đặc biệt vào các dịp lễ, tết. Việc được công nhận sản phẩm OCOP đã góp phần nâng cao uy tín, tạo lợi thế cạnh tranh và mở rộng thị trường cho nước mắm Phú Khương.
Hiện nay, bình quân mỗi năm, Hợp tác xã Thu mua và chế biến thủy hải sản Phú Khương cung ứng ra thị trường trên 250 nghìn lít nước mắm, giải quyết việc làm ổn định cho khoảng 15 lao động thường xuyên và 20 lao động thời vụ, góp phần nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống cho người dân địa phương, đặc biệt là lao động vùng ven biển. Mô hình sản xuất, chế biến nước mắm gắn với xây dựng thương hiệu OCOP đã và đang phát huy hiệu quả rõ nét, đóng góp tích cực vào phát triển kinh tế tập thể và chương trình xây dựng nông thôn mới trên địa bàn.
Bà Lê Thị Khương - Giám đốc Hợp tác xã Thu mua và chế biến thủy hải sản Phú Khương cho biết: HTX luôn xác định việc giữ gìn hương vị nước mắm truyền thống của quê hương là yếu tố cốt lõi, song song với việc đầu tư công nghệ, chuẩn hóa quy trình để sản phẩm đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng cao của thị trường. Hiện nay, hợp tác xã đã hoàn thiện các điều kiện, hồ sơ cần thiết và đang chờ đánh giá, chấm điểm của các bộ, ngành Trung ương đối với sản phẩm OCOP 5 sao. Mục tiêu này không chỉ hướng tới danh hiệu mà còn là động lực để hợp tác xã tiếp tục nâng cao chất lượng, khẳng định vị thế, nâng cao uy tín, giá trị gia tăng và hiệu quả sản xuất.
Sản phẩm nước mắm Phú Khương đã được Bộ Công thương chứng nhận là sản phẩm nông nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp quốc gia năm 2025.
Thời gian tới, HTX Thu mua và chế biến thủy hải sản Phú Khương sẽ tiếp tục mở rộng quy mô sản xuất, hoàn thiện mẫu mã, bao bì, tăng cường hoạt động xúc tiến thương mại, quảng bá sản phẩm trên các nền tảng số, từng bước tiếp cận các thị trường lớn và thị trường xuất khẩu.
Theo đại diện chính quyền địa phương, nước mắm Phú Khương là sản phẩm kinh tế tiêu biểu, gắn với nghề truyền thống của người dân vùng biển xã Kỳ Xuân. Việc hợp tác xã đầu tư bài bản, phát triển sản xuất theo chuỗi giá trị và từng bước nâng hạng sản phẩm OCOP là hướng đi phù hợp với chủ trương phát triển kinh tế nông thôn, kinh tế tập thể hiện nay. Địa phương sẽ tiếp tục đồng hành, hỗ trợ hợp tác xã trong kết nối tiêu thụ, quảng bá sản phẩm, góp phần đưa nước mắm Phú Khương ngày càng khẳng định thương hiệu trên thị trường.
