Thị trường chứng khoán Việt đã bước vào quý cuối của năm 2026

Kinh tế tăng trưởng mạnh, nhưng thị trường thiếu lực đỡ

Theo ông Nguyễn Văn Trúc - Giám đốc Trung tâm Phân tích, CTCP Chứng khoán Quốc gia (NSI), PMI sản xuất Việt Nam tháng 9 giảm còn 51,9 điểm, từ 53,3 điểm tháng 8. Đây là tháng thứ 15 liên tiếp PMI trên ngưỡng 50, nhưng đà tăng đã hạ nhiệt.

Sản lượng và đơn hàng mới tăng chậm hơn, trong khi đơn hàng xuất khẩu giảm mạnh nhất kể từ tháng 4 do nhu cầu bên ngoài yếu. Doanh nghiệp cũng đẩy mạnh xả kho, khiến tồn kho thành phẩm giảm với tốc độ nhanh nhất kể từ khi khảo sát bắt đầu vào tháng 3/2011.

Dù chi phí đầu vào chịu sức ép từ nhiên liệu và vận tải, tốc độ tăng giá bán đã chậm lại tháng thứ 5 liên tiếp. Đáng chú ý, niềm tin kinh doanh về sản lượng 12 tháng tới tăng lên mức cao nhất kể từ tháng 2/2026, cho thấy kỳ vọng phục hồi vẫn hiện hữu.

Ông Nguyễn Thế  Minh, Giám đốc Khối Ngân hàng đầu tư CTCP Chứng khoán An Bình, cho rằng áp lực bên ngoài đang đến từ một mặt bằng chi phí vốn mới. Lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm vượt 5%, cao nhất trong 24 năm. Giá dầu và lợi suất cũng có mối tương quan chặt, khiến biến động năng lượng nhanh chóng truyền sang chi phí vốn.

Trong khi đó, ông Võ Văn Huy, Giám đốc Khách hàng cao cấp, CTCP Chứng khoán DNSE, nhìn nhận vấn đề hiện nay không phải tiền biến mất mà đang đổi trạng thái. Một phần tiền nằm trong cổ phiếu dưới dạng đòn bẩy, một phần ở ngân hàng với lãi suất huy động có nơi lên tới 9%, trong khi dòng tiền rời vàng vẫn chưa quay lại chứng khoán.

Lợi suất Mỹ tăng, dòng tiền chứng khoán chịu sức ép

Theo ông Trúc, GDP quý III/2026 ước tăng 9,95%, cao hơn đáng kể hai quý đầu năm. Đến cuối tháng 9, dư nợ tín dụng toàn hệ thống đạt khoảng 20,75 triệu tỷ đồng, tăng 11,59% so với cuối năm 2025.

Tuy nhiên, diễn biến chứng khoán lại thận trọng hơn. VN-Index đã xuyên thủng nhiều vùng hỗ trợ, trong khi giá trị giao dịch bình quân giảm. Theo ông Trúc, mùa báo cáo tài chính quý III sẽ là yếu tố đáng chú ý, khi kết quả kinh doanh thực tế bắt đầu được phản ánh vào giá cổ phiếu.

Về tiền tệ, lãi suất liên ngân hàng biến động mạnh trong thời điểm chốt sổ cuối quý. Có lúc lãi suất qua đêm xuống dưới 1%, khiến Ngân hàng Nhà nước phải hút ròng qua OMO. Theo ông Trúc, duy trì mặt bằng lãi suất liên ngân hàng hợp lý sẽ có vai trò quan trọng trong việc kiểm soát áp lực tỷ giá khi DXY phục hồi. 

Ông Nguyễn Thế  Minh cho rằng xu hướng tăng của chứng khoán Mỹ chưa bị phá vỡ, nhưng độ rộng thị trường suy yếu mạnh. S&P 500 vẫn tăng 11,8% từ đầu năm, song S&P 500 equal-weight giảm 5% trong tháng 9 và chỉ khoảng 44,6% số cổ phiếu nằm trên MA200.

Lãi suất tăng đang gây sức ép lên các nhóm nhạy cảm với chi phí vốn. Trong khi đó, phần bù rủi ro cổ phiếu bị nén xuống mức rất thấp, khiến dư địa định giá hạn chế nếu lợi suất tiếp tục tăng.

Theo ông Võ Văn Huy đây cũng là lý do dòng tiền trong nước chưa thực sự quay lại. Dư nợ margin khoảng 435.000 tỷ đồng cho thấy lượng lớn sức mua đã được sử dụng để hấp thụ áp lực bán trước đó. Trong khi đó, tiền gửi ngân hàng đang trở thành “vịnh tránh bão” khi lợi suất đủ hấp dẫn.

Nhà đầu tư cá nhân vẫn là lực dẫn dắt?

Ông Trúc cho rằng nền tảng tăng trưởng vẫn là điểm tựa quan trọng cho lợi nhuận doanh nghiệp. Tuy nhiên, thị trường phải cân bằng giữa kỳ vọng tăng trưởng cao với áp lực từ chi phí đầu vào, tỷ giá và lãi suất. Nhà đầu tư cần theo dõi sát kết quả quý III và khả năng duy trì tăng trưởng trong quý IV.

Theo ông Minh, diễn biến lợi suất Mỹ sẽ quyết định đáng kể hướng đi của chứng khoán. Nếu lợi suất ổn định quanh mặt bằng mới, trong khi tăng trưởng danh nghĩa và lợi nhuận doanh nghiệp tiếp tục tích cực, cổ phiếu vẫn có thể duy trì xu hướng tăng. Ngược lại, lợi suất tiếp tục đi lên sẽ gây thêm áp lực lên định giá và độ rộng thị trường.

Đáng chú ý, nhóm vốn hóa nhỏ tại Mỹ đang có lượng vị thế bán khống lớn. Nếu lợi suất đạt đỉnh trong khi tăng trưởng vẫn duy trì, nhóm này có thể xuất hiện các nhịp short squeeze.

Còn ông Huy cho rằng nhà đầu tư cá nhân trong nước vẫn là lực dẫn dắt chính trong quý IV. Tỷ trọng mua của nhóm này tăng từ khoảng 24% hồi tháng 1 lên quanh 30% trong tháng 8-9. Dòng vốn ngoại sau nâng hạng FTSE sẽ là chất xúc tác, nhưng chưa đủ trở thành động cơ duy nhất của thị trường.

Ẩn số đáng chú ý nhất là tổ chức trong nước và tự doanh. Nếu các nhóm này quay lại giải ngân khi P/E thị trường quanh 12,4 lần, thấp hơn đáng kể mức bình quân 10 năm 15,3 lần, đây sẽ là tín hiệu quan trọng xác nhận dòng tiền trở lại.

Theo ông Huy, quý IV nhiều khả năng chứng kiến thanh khoản cải thiện dần nhưng chưa bùng nổ, trong khi độ phân hóa vẫn cao. Dòng tiền có thể ưu tiên nhóm vốn hóa lớn, đặc biệt ngân hàng và các cổ phiếu thuộc rổ FTSE.

Với nhà đầu tư, thay vì chỉ nhìn điểm số, cần quan sát độ rộng dòng tiền. Khi thanh khoản khớp lệnh HoSE duy trì trên 18.000-20.000 tỷ đồng/phiên trong nhiều tuần cùng độ rộng cải thiện, thị trường mới có cơ sở rõ hơn để xác nhận dòng tiền thực sự quay lại.