Đây là một trong những hoạt động thiết thực, góp phần bảo tồn đa dạng sinh học, phục hồi quần thể động vật hoang dã, củng cố vai trò lá phổi xanh của đại ngàn Tây Nguyên.
Chuỗi loài quý hiếm trở về tự nhiên
Giám đốc Ban Quản lý Vườn quốc gia Chư Mom Ray Đào Xuân Thủy, sau khi tiếp nhận từ nhiều đơn vị, cơ quan chức năng đã tiến hành kiểm tra y tế, chăm sóc và phục hồi thể trạng cho từng cá thể trước khi thả chúng về rừng, nơi phù hợp với tập tính sinh sống tự nhiên của chúng. Trong số những loài vừa được thả về có: một cá thể Tê Tê Java, hai cá thể Khỉ đuôi dài, hai cá thể Rùa quý hiếm, và một con chim Diều Hoa Miến Điện. Tất cả đều là loài nằm trong danh mục nghiêm cấm săn bắt, buôn bán theo quy định bảo vệ động vật hoang dã.
Đáng chú ý, Tê Tê Java (Sunda pangolin) là loài động vật có bộ vảy đặc trưng, có khả năng leo cây, sinh sống chủ yếu trong rừng sâu. Loài này được phân nhóm IB — cực kỳ nguy cấp, và mọi hành vi xâm hại đều bị nghiêm cấm theo pháp luật Việt Nam.
Hiện có diện tích rừng tự nhiên Vườn quốc gia Chư Mom Ray rộng lớn, đã ghi nhận sự hiện diện của hơn 1.000 loài động vật. Trong đó, có 112 loài quý hiếm có tên trong Sách Đỏ như: Bò tót, Voọc bạc, Khỉ đuôi dài, gà Tiền mặt đỏ, gà Lôi Vằn, gà Lôi hồng tía, Tê Tê Java, Gấu ngựa… Nhiều loài không chỉ có giá trị về đa dạng sinh học mà còn có ý nghĩa quan trọng đối với công tác nghiên cứu khoa học.
Để bảo vệ động vật quý hiếm và đa dạng sinh học, lực lượng chức năng của Vườn quốc gia Chư Mom Ray thường xuyên tổ chức tuần tra, kiểm soát, đặc biệt trong các dịp cao điểm như Tết. Bên cạnh đó, đơn vị đã lắp đặt nhiều máy ảnh tự động, camera giám sát trong rừng nhằm vừa ghi nhận hình ảnh các loài động vật quý hiếm, vừa giám sát hoạt động ra vào rừng.
Không chỉ vậy, kể từ đầu năm 2026, nhiều trường hợp động vật hoang dã quý hiếm khác cũng đã được giải cứu và tái thả thành công trên địa bàn tỉnh. Một cá thể rùa biển Olive Ridley loài thuộc danh sách bị đe dọa nghiêm trọng trên Red List của IUCN được phát hiện bị mắc lưới tại cửa biển Sa Huỳnh và nhanh chóng được hồi phục, bàn giao cho lực lượng biên phòng, địa phương trước khi thả về môi trường tự nhiên.
Hành động bảo tồn – trách nhiệm cộng đồng
Hoạt động thu hồi, chăm sóc và tái thả động vật hoang dã ở Vườn quốc gia Chư Mom Ray là kết quả của sự phối hợp chặt chẽ giữa nhiều lực lượng: Ban quản lý Vườn quốc gia, lực lượng kiểm lâm, cơ quan chức năng địa phương, cùng với sự hỗ trợ của cộng đồng dân cư địa phương. Nhiều trường hợp người dân phát hiện động vật quý hiếm đã chủ động thông báo hoặc bàn giao cho cơ quan chức năng thay vì thả thú về rừng tự do hoặc giữ lại tạo bước chuyển biến tích cực trong nhận thức bảo vệ thiên nhiên.
Bên cạnh việc thả các cá thể trở về rừng, ban quản lý cũng đã lắp đặt các hệ thống máy ảnh tự động (camera trap) nhằm ghi nhận hoạt động của động vật hoang dã. Đây là công cụ quan trọng để theo dõi hành vi tự nhiên, mật độ quần thể, cũng như phát hiện sớm những nguy cơ từ hoạt động săn bắt trái phép hoặc xâm lấn môi trường sống.
Các chuyên gia môi trường cho rằng, việc tái thả thành công những loài động vật quý hiếm không chỉ góp phần phục hồi quần thể trong tự nhiên mà còn là tín hiệu tích cực cho thấy nỗ lực bảo tồn đa dạng sinh học đang được triển khai hiệu quả tại địa phương.
Động thái này diễn ra trong bối cảnh cả nước đang tăng cường các hành động bảo tồn loài hoang dã, ứng phó với nguy cơ tuyệt chủng của nhiều loài. Việt Nam là một trong những quốc gia có hệ động, thực vật phong phú bậc nhất Đông Nam Á, nhưng cũng đối mặt với nhiều thách thức như phá rừng, buôn bán trái phép động vật hoang dã, và mất môi trường sống. Chính vì vậy, những chương trình cứu hộ, phục hồi rồi thả lại tự nhiên được đánh giá không chỉ về mặt động vật học mà còn là biểu tượng của trách nhiệm môi trường, cộng đồng và pháp luật.
Hoạt động này còn góp phần lan tỏa giá trị sống “hòa hợp với thiên nhiên”, củng cố hình ảnh Việt Nam tích cực tham gia các cam kết quốc tế về bảo tồn đa dạng sinh học. Đây cũng là dịp để tuyên truyền sâu rộng hơn tới người dân về tầm quan trọng của việc giữ gìn môi trường sống tự nhiên, sự phong phú của hệ động thực vật và trách nhiệm của mỗi người trong việc bảo vệ các loài quý hiếm, tránh xa nạn săn bắt và buôn bán trái phép.
Trong thời gian tới, các cơ quan chức năng và Vườn quốc gia Chư Mom Ray dự kiến sẽ tiếp tục tăng cường giám sát sinh cảnh, mở rộng công tác cứu hộ, phối hợp với các tổ chức bảo tồn trong và ngoài nước nhằm bổ sung nguồn lực, kỹ thuật chăm sóc và phục hồi các cá thể động vật hoang dã bị thương hay bị nuôi nhốt trái phép. Mục tiêu là tạo ra một hệ sinh thái rừng khỏe mạnh, cân bằng, góp phần vào chiến lược phát triển bền vững địa phương và quốc gia.
Việc các loài động vật quý hiếm trở về rừng tự nhiên là dấu mốc quan trọng trong hành trình bảo tồn thiên nhiên, mở ra một chương mới đầy hy vọng cho hệ sinh thái Tây Nguyên nói chung và Quảng Ngãi nói riêng.
Việc cứu hộ và thả các loài động vật quý hiếm về đại ngàn không chỉ giúp phục hồi quần thể trong tự nhiên mà còn mang ý nghĩa lâu dài trong việc giữ gìn cân bằng sinh thái, bảo vệ môi trường sống và thực hiện các cam kết quốc gia về bảo tồn thiên nhiên.
