Gần 20 năm sống cùng bụi đá và nhà nứt
Thông tin trên VTC News, Gần 100 hộ dân dọc tuyến đường Biên Cương, thuộc tổ dân phố Tân Hòa, phường An Nhơn Nam, tỉnh Gia Lai, nhiều năm qua phải sống chung với bụi đá mù mịt và những vết nứt ngày một lan rộng trên tường nhà. Theo phản ánh của người dân, tình trạng này xuất phát từ hoạt động nổ mìn khai thác đá của các doanh nghiệp tại các mỏ đá trên địa bàn, kéo dài gần 20 năm qua. Phóng sự thực địa ngày 19/11/2026 ghi nhận tiếng nói của các hộ dân nơi đây, trong bối cảnh chính quyền phường cho biết địa phương đã báo cáo và nhận được văn bản chỉ đạo của UBND tỉnh Gia Lai về những bất cập nói trên.
Đây không phải lần đầu tiên vụ việc được báo chí phản ánh. Trước đó, ngày 19/8/2026, Báo Gia Lai đã có bài viết về tình trạng nổ mìn khai thác đá ảnh hưởng đến đời sống người dân tại tổ dân phố Phú Hòa, cùng phường An Nhơn Nam, với những nội dung tương tự: nhà cửa rạn nứt, bụi đá phủ khắp khu dân cư và khoảng 100 hộ bị ảnh hưởng với mức độ nặng, nhẹ khác nhau. Điểm mới trong phóng sự ngày 19/11/2026 là tiếng nói của các hộ dân tại tổ dân phố Tân Hòa, dọc tuyến đường Biên Cương, cùng với thông tin từ lãnh đạo phường về văn bản chỉ đạo của UBND tỉnh.

Người dân nơi đây cho biết, họ đã nhiều lần gửi đơn trình báo lên các cơ quan chức năng, nhưng sự việc chưa được giải quyết dứt điểm. Trong khi đó, các mỏ đá vẫn hoạt động, tiếng nổ mìn vẫn diễn ra đều đặn, bụi đá vẫn phủ lên nhà cửa, phương tiện và cây cối hoa màu, còn những vết nứt trên tường nhà thì mỗi ngày một dài và to thêm.
Dọc tuyến đường Biên Cương, thuộc tổ dân phố Tân Hòa, phường An Nhơn Nam, tình trạng các doanh nghiệp khai thác mỏ đá nổ mìn khai thác đá gây bụi đã kéo dài gần 20 năm qua. Gần trăm hộ dân tại đây ngày ngày không chỉ chịu cảnh ô nhiễm, bụi bặm từ các mỏ đá và các phương tiện vận chuyển, mà còn sống thấp thỏm khi tường nhà ngày một nứt nhiều hơn do địa chấn từ việc nổ mìn. Mặc dù đã gửi đơn trình báo lên các cơ quan chức năng, sự việc đến nay vẫn chưa được giải quyết.
Chỉ vào những vết nứt trên tường và mê nhà mới xây ở đường Biên Cương, anh Trần Minh Thi, 38 tuổi, cho biết hàng chục năm qua, chuyện nổ mìn của các doanh nghiệp khai thác đá tại đây vẫn diễn ra đều đặn mỗi ngày, mỗi tuần. Nhà anh Thi hiện bị nứt nhiều chỗ do địa chấn, nguy hiểm nhất là nứt ở mê nhà. Căn nhà mới xây chưa được bao lâu đã xuất hiện những vết nứt dài, khiến gia đình anh không khỏi lo lắng mỗi khi nghe tiếng nổ mìn vang lên từ phía mỏ đá.
Bà Phạm Thị Kim Hoa, 69 tuổi, và ông Trần Minh Chơn, 64 tuổi, cho biết từ khi các mỏ đá hoạt động, cuộc sống của gia đình ông bà bị đảo lộn. Nhà cửa, phương tiện và cây cối hoa màu xung quanh nhà chỗ nào cũng bám bụi. Trên bức tường nhà, các vết nứt mỗi ngày đều dài và to thêm. Những vết nứt không chỉ làm mất thẩm mỹ ngôi nhà mà còn khiến gia đình ông bà luôn nơm nớp lo sợ về sự an toàn, nhất là vào mùa mưa khi nước thấm qua các khe nứt khiến tường nhà càng hư hỏng nặng hơn.
Cùng nỗi bức xúc, ông Trần Văn Thái, 53 tuổi, cho biết mỗi lần nổ mìn, độ rung của địa chấn khiến cả nhà ông giật thót. Gia đình ông Thái cũng như gần trăm hộ dân tại đây mong muốn chính quyền địa phương xem xét và giải quyết tình trạng này nhanh chóng nhằm đảm bảo cuộc sống cũng như sức khỏe của người dân. Theo ông Thái, người dân không phản đối hoạt động khai thác đá, nhưng họ mong các doanh nghiệp và cơ quan chức năng có biện pháp để hoạt động này không còn đe dọa trực tiếp đến nhà cửa và sức khỏe của bà con.
Trong số các hộ dân bị ảnh hưởng, căn nhà cấp 4 của bà Nguyễn Thị Thanh Thể, 53 tuổi, bị nứt trong tình trạng nặng nhất. Các vết nứt trên tường gần như tách rời nhau, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn, đe dọa tính mạng, nhất là với người bị tai biến nằm trên giường nhiều năm như bà Thể. Gia đình bà trước đây đã sửa chữa, vá các vết nứt nhiều lần nhưng đâu lại vào đó. Hoàn cảnh gia đình khó khăn, bản thân bà bị tai biến, nên nhìn nhà cửa hư hỏng, gia đình cũng chỉ biết chịu đựng.

Không chỉ bụi đá và rung chấn, người dân còn phản ánh tình trạng nổ mìn sinh ra các cột bụi cao hàng chục mét, luồng bụi đá lan tỏa rộng trong không khí, gây ô nhiễm và ảnh hưởng đến sức khỏe người dân. Không riêng các mỏ đá gây bụi ô nhiễm không khí, các công ty sản xuất gỗ tại đây cũng thường xuyên thải ra môi trường những cột khói đen. Bụi bặm và khói thải bủa vây khu dân cư khiến cuộc sống sinh hoạt hằng ngày của bà con gặp nhiều khó khăn.
Đường Biên Cương, tuyến đường nối Quốc lộ 19 với khu vực mỏ đá, mới được sửa chữa, nâng cấp nhưng đã đầy ổ trâu, ổ gà do hàng trăm chuyến xe tải hạng nặng đi qua mỗi ngày. Những chiếc xe tải chở đá ra vào liên tục không chỉ làm hư hỏng mặt đường mà còn góp phần phát tán bụi trên diện rộng, khiến con đường vừa sửa xong đã nhanh chóng xuống cấp.
Vụ việc từng được phản ánh từ tháng 8/2026
Trước phóng sự ngày 19/11/2026, tình trạng nổ mìn khai thác đá tại phường An Nhơn Nam đã được Báo Gia Lai phản ánh ngày 19/8/2026. Khi đó, bài viết ghi nhận thực trạng nhà cửa rạn nứt, bụi đá ảnh hưởng đến sinh hoạt của nhiều hộ dân ở tổ dân phố Phú Hòa, phường An Nhơn Nam, nơi hoạt động khai thác, chế biến đá diễn ra nhiều năm qua.
Theo bài viết tháng 8/2026, bà Nguyễn Thị Long, ở tổ dân phố Phú Hòa, cho biết nhà bà nằm ở rìa khu dân cư, cách điểm khai thác đá của Xí nghiệp sản xuất vật liệu xây dựng Nhơn Hòa, thuộc Công ty CP Phú Tài, chỉ vài trăm mét. Khoảng 10 năm trước, do tác động từ hoạt động nổ mìn khai thác đá của doanh nghiệp, căn nhà cấp 4 của bà bị nứt toác. Dù gia đình đã khắc phục, tường nhà sau đó vẫn tiếp tục hư hại. Cách đây 4 năm, bà xây dựng ngôi nhà mới bên cạnh để ở, nhưng chỉ một thời gian ngắn sau lại xuất hiện những vết rạn nứt khắp nhà.
Bà Long cho biết mỗi lần người ta nổ mìn, khoảng sau 11 giờ trưa, mặt đất, nhà cửa, bàn ghế rung chuyển. Điều đáng lo là các vết rạn ngày một lan rộng, mùa mưa thấm nước sẽ càng hư hỏng nặng hơn. Câu chuyện của bà Long cho thấy những hộ dân có điều kiện kinh tế đã bỏ tiền sửa chữa, thậm chí đập bỏ đoạn tường hư hại để xây lại, nhưng sau đó các vết nứt vẫn tái diễn, hoặc sửa xong chỗ này thì lại nứt chỗ kia.
Đáng chú ý, nhiều căn nhà mới xây dựng cách đây vài năm, được gia chủ đầu tư phần móng kỹ lưỡng nhằm đối phó với rung chấn từ mỏ đá, nhưng công trình mới đưa vào sử dụng một thời gian ngắn đã bị ảnh hưởng. Điều này cho thấy mức độ tác động của hoạt động nổ mìn không chỉ dừng ở những ngôi nhà cũ đã xuống cấp, mà còn lan tới cả những công trình mới được xây dựng kiên cố.
Hầu hết người dân đều cho rằng nguyên nhân của tình trạng trên là do hoạt động nổ mìn phá đá của Xí nghiệp sản xuất vật liệu xây dựng Nhơn Hòa tại núi Sơn Triều, nằm cạnh khu dân cư. Ngay tại đường Biên Cương, trục đường nối Quốc lộ 19 với khu vực mỏ đá trên núi Sơn Triều, hàng loạt căn nhà hai bên đường cũng bị rạn nứt, trong đó có nhà của ông Trần Văn Dũng, Tổ trưởng tổ dân phố Phú Hòa.
Ông Dũng cho hay hoạt động nổ mìn khai thác đá tại địa bàn diễn ra từ chục năm qua. Do dư chấn từ các vụ nổ mìn lan rộng đến Quốc lộ 19 nên ước tính có khoảng 100 hộ bị ảnh hưởng với mức độ nặng, nhẹ khác nhau. Trước đây, trong các cuộc tiếp xúc cử tri, bà con từng nhiều lần phản ánh việc nổ mìn gây nứt nhà cửa. Tuy nhiên, theo ông Dũng, cơ quan chức năng chỉ kiểm tra hoạt động của doanh nghiệp, còn thiệt hại gây ra cho người dân thì chưa được đánh giá, xem xét.
Ngoài vấn đề gây rung chấn, hoạt động nổ mìn phá đá, chế biến đá và vận chuyển vật liệu xây dựng bằng xe tải trọng lớn qua khu dân cư còn phát tán bụi trên diện rộng. Vào thời điểm gió lớn, bụi đá từ các mỏ tạt vào khu dân cư, gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày và khiến người dân lo ngại về sức khỏe.
Liên quan đến vấn đề này, ông Nguyễn Minh Muộn, Phó Chủ tịch UBND phường An Nhơn Nam, cho biết so với nhiều năm trước, mức độ ảnh hưởng của hoạt động khai thác đá ở núi Sơn Triều đã giảm đáng kể. Tuy nhiên, các doanh nghiệp trong quá trình hoạt động vẫn còn một số bất cập, ảnh hưởng đến khu dân cư lân cận. Khu vực này hiện có 4 đơn vị hoạt động nổ mìn khai thác đá, trong đó Xí nghiệp sản xuất vật liệu xây dựng Nhơn Hòa nằm giáp ranh khu dân cư.
Trước ý kiến phản ánh của người dân, UBND phường An Nhơn Nam khi đó cho biết sẽ chỉ đạo Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường phối hợp với tổ dân phố rà soát, ghi nhận hiện trạng, mức độ thiệt hại của từng hộ dân, đồng thời xem xét, xác định nguyên nhân. Địa phương cũng sẽ tổ chức làm việc, đối thoại với các hộ dân và doanh nghiệp nhằm có biện pháp bảo đảm quyền lợi chính đáng cho người dân.
Như vậy, tính đến thời điểm phóng sự ngày 19/11/2026 được đăng tải, vụ việc đã kéo dài qua ít nhất 3 tháng kể từ lần phản ánh hồi tháng 8/2026, trong khi người dân cho biết tình trạng này đã diễn ra gần 20 năm qua. Những con số được ghi nhận trong cả 2 lần phản ánh đều trùng khớp ở mức khoảng 100 hộ bị ảnh hưởng, cho thấy quy mô của vụ việc không thu hẹp theo thời gian.
Phường đã báo cáo, tỉnh có văn bản chỉ đạo
Trước hoạt động nổ mìn khai thác đá tại địa bàn diễn ra hơn chục năm qua khiến khoảng 100 hộ bị ảnh hưởng với mức độ nặng, nhẹ khác nhau, ông Lê Hoài An, Chủ tịch UBND phường An Nhơn Nam, cho biết: "Hiện địa phương đã có báo cáo và nhận được văn bản chỉ đạo của UBND tỉnh Gia Lai về những bất cập nói trên, chúng tôi sẽ thông tin lại trong thời gian tới".
Thông tin này cho thấy vụ việc đã được địa phương báo cáo lên cấp tỉnh và UBND tỉnh Gia Lai đã có văn bản chỉ đạo liên quan đến những bất cập trong hoạt động khai thác đá tại khu vực. Đây là diễn biến mới so với thời điểm tháng 8/2026, khi phường mới dừng ở bước chỉ đạo các phòng chuyên môn rà soát, ghi nhận hiện trạng và tổ chức đối thoại với người dân, doanh nghiệp.
Tuy nhiên, nội dung cụ thể của văn bản chỉ đạo và lộ trình xử lý vụ việc đến nay vẫn chưa được công bố. Lãnh đạo phường cho biết sẽ thông tin lại trong thời gian tới, nhưng chưa nêu thời điểm cụ thể. Người dân vì vậy vẫn đang chờ đợi những bước đi tiếp theo của chính quyền các cấp, trong khi hoạt động nổ mìn tại các mỏ đá vẫn diễn ra hằng ngày, hằng tuần.
Ông Trần Văn Thái cùng gần trăm hộ dân tại đây mong muốn chính quyền địa phương xem xét và giải quyết tình trạng này nhanh chóng nhằm đảm bảo cuộc sống cũng như sức khỏe của người dân. Mong muốn của bà con không chỉ dừng ở việc ghi nhận thiệt hại, mà còn là những biện pháp cụ thể để hoạt động khai thác đá không còn gây nứt nhà, phát tán bụi và đe dọa an toàn của khu dân cư.
Vụ việc tại phường An Nhơn Nam cho thấy những bất cập kéo dài trong quản lý hoạt động khai thác đá gần khu dân cư: doanh nghiệp khai thác, chế biến và vận chuyển đá trong thời gian dài, trong khi nhà cửa của người dân ngày một hư hỏng và việc đánh giá thiệt hại, xác định nguyên nhân vẫn chưa có kết quả cuối cùng. Việc UBND tỉnh Gia Lai đã có văn bản chỉ đạo là tín hiệu cho thấy vụ việc đang được cấp tỉnh quan tâm, nhưng người dân vẫn chờ đợi những giải pháp cụ thể để tình trạng bụi đá và nhà nứt sớm được khắc phục.