Khi nhu cầu vật liệu xây dựng đặt ra yêu cầu mới
Trong quá trình phát triển hạ tầng, xây dựng các công trình và dự án, nguồn cung vật liệu xây dựng luôn giữ vai trò quan trọng. Một dự án có thể được triển khai đúng tiến độ hay không, ở một mức độ nhất định, phụ thuộc vào khả năng bảo đảm các nguồn vật liệu đầu vào.
Với Lạng Sơn, nhu cầu vật liệu xây dựng phục vụ các công trình trên địa bàn và thị trường ngoài tỉnh đang đặt ra yêu cầu phải chủ động hơn về nguồn cung. Đây cũng là bối cảnh để đề xuất điều chỉnh dự án khai thác đá vôi tại mỏ Ao Si, xã Cai Kinh được đặt lên bàn xem xét.
Chiều ngày 22/7, đồng chí Đinh Hữu Học, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Lạng Sơn cùng đoàn công tác đã trực tiếp kiểm tra tình hình triển khai dự án đầu tư khai thác đá vôi làm vật liệu xây dựng thông thường tại mỏ Ao Si.
Dự án do Công ty TNHH Hoàng Khánh làm chủ đầu tư, có diện tích sử dụng đất hơn 14,9 ha, tổng vốn đầu tư hơn 11,6 tỷ đồng. Công suất khai thác hiện nay là 80.000 m³ đá nguyên khai, tương đương 104.000 m³ đá thương phẩm.
Dự án bắt đầu hoạt động từ tháng 1/2015, với thời gian hoạt động 24 năm kể từ ngày được cấp giấy chứng nhận đầu tư lần đầu. Sau một thời gian hoạt động, trước nhu cầu vật liệu xây dựng trên thị trường trong và ngoài tỉnh, doanh nghiệp đề xuất điều chỉnh dự án theo hướng nâng công suất khai thác. Hồ sơ đề xuất đã được gửi tới các cơ quan chức năng của tỉnh.
Đáng chú ý, đề xuất điều chỉnh không chỉ tập trung vào công suất. Nhà đầu tư còn đề nghị thay đổi tên dự án, điều chỉnh quy mô, địa điểm, diện tích đất dự kiến sử dụng, tổng mức đầu tư và tiến độ thực hiện.
Như vậy, nếu được xem xét, đây là một bước điều chỉnh tương đối toàn diện đối với dự án. Điều đó cũng đồng nghĩa với việc các cơ quan chức năng cần đánh giá kỹ lưỡng không chỉ về hiệu quả đầu tư mà cả sự phù hợp với quy hoạch, sử dụng đất, tài nguyên khoáng sản và các yêu cầu về môi trường.
Không đánh đổi môi trường để đổi lấy tăng trưởng
Từ góc nhìn quản lý, câu chuyện khai thác khoáng sản luôn có hai mặt. Một mặt, nguồn đá làm vật liệu xây dựng là đầu vào cần thiết cho phát triển hạ tầng, xây dựng các công trình và đáp ứng nhu cầu của thị trường. Việc chủ động nguồn cung có thể giúp giảm áp lực về vật liệu, hỗ trợ tiến độ các dự án và tạo thêm hoạt động sản xuất, kinh doanh cho doanh nghiệp.
Mặt khác, khai thác khoáng sản là lĩnh vực có tác động trực tiếp đến tài nguyên đất, cảnh quan và môi trường. Nếu không được kiểm soát chặt chẽ, những tác động này có thể kéo dài và ảnh hưởng đến đời sống người dân ở khu vực xung quanh.
Chính vì vậy, tại buổi kiểm tra mỏ Ao Si, đoàn công tác không chỉ nghe báo cáo về hoạt động khai thác mà còn trực tiếp khảo sát thực địa. Các nội dung được xem xét bao gồm việc sử dụng đất, hệ thống máy móc, thiết bị, công tác bảo vệ môi trường, sử dụng lao động và đóng góp ngân sách nhà nước.
Cách tiếp cận này cho thấy việc xem xét điều chỉnh dự án không được nhìn đơn thuần dưới góc độ tăng sản lượng. Hiệu quả của dự án phải được đặt trong tổng thể các yêu cầu về quản lý tài nguyên, đất đai, môi trường và trách nhiệm của doanh nghiệp đối với cộng đồng.
Tại buổi kiểm tra, các sở, ngành cũng báo cáo về sự phù hợp của dự án với quy hoạch khai thác, phát triển mỏ vật liệu xây dựng thông thường trong quy hoạch tổng thể khai thác mỏ khoáng sản trên địa bàn tỉnh; kế hoạch sử dụng đất. Đồng thời, dự án được xác định không nằm trong vùng bảo vệ thuộc Công viên địa chất toàn cầu tỉnh Lạng Sơn. Đây là những căn cứ quan trọng để các cơ quan chức năng tiếp tục rà soát trước khi tham mưu UBND tỉnh xem xét chủ trương điều chỉnh dự án.
Quan điểm của tỉnh được đồng chí Đinh Hữu Học nhấn mạnh khá rõ: Lạng Sơn luôn quan tâm, tạo điều kiện để cộng đồng doanh nghiệp triển khai các dự án đầu tư phát triển sản xuất, kinh doanh theo đúng quy định pháp luật, đồng thời gắn với yêu cầu bảo đảm nguồn cung vật liệu xây dựng phục vụ các dự án, công trình trong và ngoài tỉnh. Nhưng sự tạo điều kiện ấy đi cùng với một nguyên tắc không thể bỏ qua: phát triển phải gắn với trách nhiệm.
Sau kiểm tra thực tế, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh giao Sở Tài chính tiếp tục phối hợp với các sở, ngành liên quan xem xét các điều kiện, hướng dẫn nhà đầu tư hoàn thiện thủ tục theo quy định pháp luật. Trong đó, yêu cầu bảo vệ môi trường được đặt ở vị trí đặc biệt quan trọng, bảo đảm hoạt động của dự án không ảnh hưởng đến đời sống các hộ dân xung quanh khu vực triển khai.
Từ một dự án cụ thể đến bài toán quản lý tài nguyên
Điểm đáng chú ý trong câu chuyện tại mỏ Ao Si là cách tỉnh Lạng Sơn tiếp cận một dự án khai thác khoáng sản trong bối cảnh nhu cầu vật liệu xây dựng tăng lên.
Thay vì chỉ nhìn vào khả năng cung ứng thêm bao nhiêu mét khối đá, vấn đề được đặt ra rộng hơn: dự án có phù hợp quy hoạch hay không, sử dụng đất như thế nào, hoạt động khai thác tác động ra sao đến môi trường và người dân, doanh nghiệp đã thực hiện đầy đủ nghĩa vụ của mình hay chưa.
Đây cũng là những câu hỏi mang tính nền tảng đối với các dự án khai thác khoáng sản. Bởi một dự án có thể tạo ra nguồn cung vật liệu cho thị trường, đóng góp ngân sách và tạo việc làm, nhưng hiệu quả đó chỉ thực sự bền vững khi đi cùng với quản lý tài nguyên chặt chẽ và kiểm soát được tác động môi trường.
Với mỏ Ao Si, việc UBND tỉnh yêu cầu tiếp tục rà soát, hoàn thiện thủ tục trước khi xem xét điều chỉnh dự án cho thấy tỉnh đang đặt ra một quy trình thận trọng. Doanh nghiệp được tạo điều kiện để tháo gỡ khó khăn, đáp ứng nhu cầu thị trường, nhưng phải thực hiện đầy đủ các yêu cầu pháp lý.
Ở cấp cơ sở, UBND xã Cai Kinh được giao tiếp tục phối hợp với nhà đầu tư xác định ranh giới, phạm vi mở rộng và điều chỉnh quy mô dự án; hướng dẫn doanh nghiệp hoàn thiện các thủ tục theo quy định, qua đó thúc đẩy tiến độ hoàn thiện hồ sơ.
Sự phối hợp giữa chính quyền địa phương, các sở, ngành và doanh nghiệp vì thế có ý nghĩa quan trọng. Một mặt, thủ tục cần được hướng dẫn rõ ràng, tránh kéo dài không cần thiết. Mặt khác, những điều kiện liên quan đến tài nguyên, đất đai và môi trường phải được kiểm soát ngay từ đầu. Đây là cách để bài toán “gỡ điểm nghẽn” vật liệu xây dựng không trở thành một điểm nghẽn mới về môi trường và đời sống dân cư.
Với Lạng Sơn, thông điệp từ buổi kiểm tra tại mỏ Ao Si vì thế khá rõ: tạo điều kiện cho doanh nghiệp phát triển không đồng nghĩa với nới lỏng quản lý. Gỡ khó cho sản xuất phải đi cùng với giữ kỷ cương trong quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường. Đó mới là nền tảng để nguồn vật liệu phục vụ phát triển hôm nay không trở thành gánh nặng cho cộng đồng và môi trường ngày mai.
