Cây chè hoa vàng (Camellia chrysantha) là loài thực vật quý, có giá trị cao về dược liệu và kinh tế. Tại Nghệ An, cây mọc tự nhiên tại xã miền núi Nhôn Mai.
Cây thuộc dạng bụi hoặc thân gỗ nhỏ cao từ 3 – 5m. Hoa màu vàng rực, mọc ở đầu cành hoặc nách lá, mỗi bông có 10 – 12 cánh, nở rộ giữa màu xanh đại ngàn tạo nên khung cảnh đặc trưng của núi rừng.
Vào mùa hoa nở, từ sáng sớm, người dân các bản Mai Sơn, Na Lợt… (xã Nhôn Mai) đã men theo khe suối, sườn núi để hái lượm. Công việc đòi hỏi sự tỉ mỉ, kiên nhẫn vì hoa nhỏ, mọc rải rác.
Mỗi ngày, nếu thời tiết thuận lợi, một người có thể hái từ 2 – 4kg hoa. Hiện chè hoa vàng tươi được thu mua với giá 200.000 – 300.000 đồng/kg. Với mức giá này, người dân có thể thu về tiền triệu, góp phần cải thiện đời sống, nhất là dịp trước và sau Tết Nguyên đán.
Ông Lữ Ngọc Tịnh – Phó Chủ tịch UBND xã Nhôn Mai – cho biết, thời gian qua, người dân thường xuyên vào rừng hái chè hoa vàng bán cho các tổ, hội thu mua trên địa bàn. Giá cao giúp bà con có thêm nguồn thu đáng kể.
Hoa sau khi hái phải được bảo quản cẩn thận để tránh dập nát. Người dân thường chặt ống nứa rừng dài khoảng 1m, đường kính 5 – 7cm để đựng hoa. Nhờ đặc tính mát lạnh tự nhiên của nứa, hoa giữ được độ tươi. Mỗi ống chứa khoảng 1 – 1,5kg hoa.
Trước đây, người dân chủ yếu khai thác tự phát nên sản lượng khó kiểm soát, giá cả bấp bênh. Những năm gần đây, chính quyền xã Nhôn Mai phối hợp với Hội Phụ nữ, Hội Nông dân tổ chức thu mua tập trung, vừa ổn định đầu ra, vừa quản lý khai thác, tránh tận thu ảnh hưởng đến rừng.
Không chỉ dừng lại ở khai thác tự nhiên, nhiều hộ đã đưa cây chè hoa vàng về trồng tại vườn nhà. Cây dễ chăm sóc, ít sâu bệnh, sinh trưởng tốt dưới tán cây ăn quả hoặc cây rừng.
Ông Ven Văn Tình là một trong những hộ tiên phong trồng chè hoa vàng tại Nhôn Mai. Từ 20 cây trồng thử ban đầu, thấy cây hợp đất, hoa bán được giá, ông nhân rộng diện tích, tạo nguồn thu ổn định cho gia đình.
Theo thống kê của UBND xã Nhôn Mai, hiện diện tích chè hoa vàng tự nhiên trên địa bàn khoảng 3ha, phân bố rải rác dưới tán rừng. Địa phương đang rà soát, định hướng bảo tồn và phát triển loài cây này theo hướng bền vững, gắn với sinh kế lâu dài cho người dân.
Từ “lộc rừng” nơi đại ngàn, chè hoa vàng đang mở ra hướng đi mới trong phát triển kinh tế vùng cao Nghệ An, vừa nâng cao thu nhập, vừa đặt ra yêu cầu gìn giữ nguồn tài nguyên quý giá cho mai sau./.
