Mưa lớn kéo dài từ đêm 10 đến sáng 11/11 đã gây sạt lở đất, ngập lụt và chia cắt nhiều tuyến giao thông ở miền Trung. Tại Đà Nẵng, Đắk Lắk và Gia Lai, nhiều tuyến đường bị ngập sâu hoặc vùi lấp bởi đất đá, chính quyền các địa phương phải sơ tán dân khỏi vùng nguy hiểm, cho học sinh nghỉ học và tổ chức chốt chặn, phân luồng để bảo đảm an toàn. Trong khi đó, mưa lớn vẫn tiếp diễn, lũ trên nhiều con sông tiếp tục dâng cao, 7 tỉnh, thành phố từ Quảng Trị đến Khánh Hòa được cảnh báo đề phòng lũ quét và sạt lở đất.
Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, đêm 10/11 và ngày 11/11 là cao điểm của đợt mưa này. Khu vực thành phố Huế, thành phố Đà Nẵng và phía Đông các tỉnh từ Quảng Ngãi đến Gia Lai có mưa to đến rất to, cục bộ có nơi mưa trên 250mm, trong khi phía Đông tỉnh Đắk Lắk và tỉnh Khánh Hòa có mưa vừa, mưa to với lượng mưa phổ biến 30–60mm, cục bộ có nơi trên 120mm. Dự báo mưa lớn còn kéo dài đến hết ngày 11/11, có thể xuất hiện mưa cường độ trên 100mm trong 3 giờ, trước khi giảm dần từ đêm 12/11.
Mưa vượt 500mm trong 24 giờ: Đất đã bão hòa nước
Điểm đáng chú ý nhất của đợt mưa này là lượng mưa cực lớn dồn xuống trong thời gian ngắn. Trong 24 giờ, từ 3 giờ ngày 10/11 đến 3 giờ ngày 11/11, lượng mưa tại nhiều trạm đo vượt 300mm. Trạm Trà Leng ở thành phố Đà Nẵng ghi nhận 575,6mm, Trà Thanh ở Quảng Ngãi đạt 518,4mm, Sông Hinh ở Đắk Lắk đạt 336,9mm và Hồ Thủy Yên ở thành phố Huế đạt 308,8mm. Một số khu vực khác cũng ghi nhận lượng mưa lớn như Đập thủy điện La Tó ở Quảng Trị đạt 231,2mm, Canh Liên ở Gia Lai đạt 238,6mm, Khánh Hiệp ở Khánh Hòa đạt 184mm và Hoành Sơn ở Hà Tĩnh đạt 155mm.
Tính theo khung thời gian khác, từ 9 giờ ngày 10/11 đến 9 giờ ngày 11/11, các trạm Trà Giáp ở Đà Nẵng ghi nhận 552,8mm, Trà Thanh ở Quảng Ngãi ghi nhận 630,8mm, Đỉnh Bạch Mã ở Huế ghi nhận 325,2mm, Canh Liên ở Gia Lai ghi nhận 302,2mm, Xuân Lãnh ở Đắk Lắk ghi nhận 173,4mm và Khánh Hiệp ở Khánh Hòa ghi nhận 207,3mm. Riêng trong khoảng thời gian từ 19 giờ ngày 10/11 đến 8 giờ ngày 11/11, lượng mưa cục bộ có nơi trên 200mm, như trạm Bạch Mã đạt 217mm, Trà Leng đạt 261mm và Sơn Long ở Quảng Ngãi đạt 353mm.
Mưa lớn dồn dập trong thời gian ngắn khiến đất ở nhiều khu vực miền núi không còn khả năng thấm nước. Mô hình độ ẩm đất cho thấy một số khu vực tại các địa phương trên đã gần bão hòa, với độ ẩm trên 85%, hoặc đạt trạng thái bão hòa. Đây là yếu tố làm gia tăng nguy cơ sạt lở đất tại các khu vực đồi núi, nhất là khi mưa lớn tiếp diễn. Chỉ cần thêm một trận mưa vừa, những sườn dốc đã ngấm no nước có thể sạt trượt bất cứ lúc nào, đe dọa trực tiếp các khu dân cư và tuyến đường phía dưới.
Trước diễn biến này, cơ quan khí tượng đã phát cảnh báo lũ quét, sạt lở đất cho 7 tỉnh, thành phố từ Quảng Trị đến Khánh Hòa, trong đó Quảng Ngãi được cảnh báo ở cấp độ rủi ro thiên tai cấp 2, các địa phương còn lại ở cấp 1. Cảnh báo nêu rõ lũ quét, sạt lở đất có thể gây tác động rất xấu đến môi trường, uy hiếp tính mạng của người dân, gây tắc nghẽn giao thông cục bộ và làm ảnh hưởng tới quá trình di chuyển, vận chuyển hàng hóa.
Đà Nẵng: Nhà dân bị vùi lấp, 90 hộ phải sơ tán
Tại thành phố Đà Nẵng, mưa lớn kéo dài từ đêm 10 đến sáng 11/11 khiến nhiều khu vực miền núi phía Tây Nam thành phố xảy ra sạt lở đất, ngập cục bộ và chia cắt giao thông. Ông Trương Xuân Tý, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, thành viên Ban Chỉ huy phòng thủ dân sự thành phố Đà Nẵng, cho biết sáng 11/11 trên địa bàn thành phố tiếp tục có mưa, lượng mưa phổ biến từ 20–115mm, riêng khu vực Trà My có thể đạt 95–155mm. Một số địa phương như Núi Thành, Tiên Phước có lượng mưa dự báo từ 75–115mm, Khâm Đức từ 63–103mm. Mưa lớn kéo dài làm gia tăng nguy cơ lũ quét, sạt lở đất tại các khu vực miền núi.
Thiệt hại nặng nhất ghi nhận tại xã Trà My, nơi mưa lớn trong đêm 10 và sáng 11/11 khiến Quốc lộ 40B và Quốc lộ 24C đoạn qua địa bàn xã bị ngập nước, phương tiện không thể lưu thông. Đặc biệt, tại thôn Đồng Trầu xảy ra sạt lở đồi núi, đất đá vùi lấp một nhà của hộ ông Lê Quang Hiếu, may mắn là không có người nào bị thương vong. Xã Trà My có 12 điểm ngập lụt, địa phương đã triển khai sơ tán 90 hộ vùng ngập lụt. Chính quyền địa phương đang theo dõi, nắm tình hình và triển khai các biện pháp ứng phó kịp thời.
Tại các xã Trà Tân, Trà Leng, tình trạng sạt lở cũng xuất hiện trên một số tuyến giao thông, gây chia cắt cục bộ. Ông Châu Minh Nghĩa, Chủ tịch UBND xã Trà Leng, cho biết nhiều tuyến đường trên địa bàn đã bắt đầu xảy ra sạt lở. Ngay cả khu vực bán đảo Sơn Trà, một đoạn đường ra Bãi Cát Vàng cũng bị sụt lún, khiến giao thông tạm thời bị gián đoạn.
Trước tình hình mưa lớn còn tiếp diễn, Ban Chỉ huy phòng thủ dân sự thành phố Đà Nẵng đề nghị người dân cần chủ động theo dõi thông tin cảnh báo, hạn chế đi lại qua các khu vực ngầm tràn, tuyến đường bị ngập hoặc có nguy cơ sạt lở. Người dân tuyệt đối không cố tình lưu thông khi nước chảy xiết, đất đá đang có dấu hiệu sạt trượt. Sở Xây dựng thành phố Đà Nẵng đã chỉ đạo các đơn vị liên quan khẩn trương xây dựng phương án tiếp cận hiện trường, tổ chức khắc phục các điểm sạt lở để bảo đảm giao thông. Đồng thời, các đơn vị được yêu cầu lắp đặt ngay biển cảnh báo, rào chắn tại những khu vực ngập sâu, sạt lở đất, phối hợp với chính quyền địa phương tổ chức chốt chặn, phân luồng, tuyệt đối không để người và phương tiện đi vào khu vực nguy hiểm. Các đơn vị phải duy trì chế độ trực 24/24 giờ và kịp thời báo cáo tình hình về Sở.
Một diễn biến khác cần theo dõi chặt là lưu lượng nước về các hồ thủy điện trên lưu vực sông Vu Gia – Thu Bồn. Theo báo cáo nhanh của Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Đà Nẵng, lưu lượng nước đến 5 hồ thủy điện trên lưu vực này có diễn biến khác nhau. Trong đó, lưu lượng đến hồ A Vương, Sông Bung 4 giảm nhẹ, hồ Sông Bung 2 có xu hướng giảm và ổn định ở mức thấp hơn, trong khi hồ Đăk Mi 4A và đặc biệt là Sông Tranh 2 đang tăng mạnh trở lại. Do đó, các đơn vị cần tập trung theo dõi chặt chẽ diễn biến mưa lũ, lưu lượng đến, mực nước và dung tích còn có thể tiếp nhận lũ tại các hồ, đặc biệt là Sông Tranh 2 và Đăk Mi 4A, để chủ động tham mưu vận hành, điều tiết theo quy trình hiện hành, bảo đảm an toàn công trình và hạn chế tác động bất lợi đối với vùng hạ du.
Đắk Lắk và Gia Lai: Lũ cuốn trôi công trình, xe tải mắc kẹt giữa đất đá
Tại tỉnh Đắk Lắk, mưa lớn từ chiều 10/11 đến sáng 11/11 khiến nhiều khu vực trũng thấp, hạ lưu các con sông trên địa bàn phía Đông tỉnh bị ngập. Trước tình hình nước sông tiếp tục dâng cao, chính quyền địa phương đã yêu cầu người dân ở vùng xung yếu khẩn trương di dời đến nơi an toàn.
Đáng chú ý nhất là tình hình trên sông Kỳ Lộ, đoạn giáp giữa xã Tuy An Bắc và Tuy An Nam. Trong sáng 11/11, công trình sửa chữa và xây dựng mới đập dâng Tam Giang đang thi công dở dang thì nước lũ về cuốn trôi một số thiết bị, sắt thép, đồng thời gây sạt lở khu vực sát bờ sông, đe dọa an toàn một số căn nhà sát sông thuộc xã Tuy An Bắc. Ông Phạm Văn Thành ở thôn Bình Hòa, xã Tuy An Bắc, sinh sống ngay sát bờ sông Kỳ Lộ, cho biết nước lũ tràn về từ tối 10/11 uy hiếp căn nhà của ông cùng nhiều hộ dân xung quanh, khiến ông hết sức lo lắng. Chính quyền địa phương đã đến vận động ông khẩn trương di dời đến nơi an toàn trước 15 giờ chiều 11/11.
Ghi nhận tại phường Bình Kiến, xã Đồng Xuân, xã Xuân Lãnh, xã Tuy An Tây, nhiều khu vực trũng thấp và tuyến đường bị ngập lụt. Tại xã Xuân Lộc, do mưa lớn và lốc xoáy cục bộ khiến 2 căn nhà bị tốc mái từ 50% đến 70%. Nhiều trường học trên địa bàn cũng đã chủ động cho học sinh nghỉ học để tránh lũ. Ông Nguyễn Ngọc Tuấn, Chủ tịch UBND xã Đồng Xuân, cho hay địa phương đã cử lực lượng di dời dân ở một số khu vực trũng thấp, các cầu tràn, đường ven sông suối bị ngập cũng đã được cắm biển cảnh báo, chiều 11/11 học sinh trên toàn xã cũng sẽ được cho nghỉ học để bảo đảm an toàn. Nước sông Kỳ Lộ và sông Cô cũng đang lên.
Ông Nguyễn Minh Hòa, Chủ tịch UBND xã Tuy An Tây, cho biết trận mưa khá lớn trong ngày 10/11 đã khiến nước trên sông Kỳ Lộ dâng cao, ảnh hưởng đến một số trường học nằm ở khu vực trũng thấp trên địa bàn. Trước nguy cơ ngập lụt, chính quyền xã đã yêu cầu các trường học trên địa bàn cho học sinh nghỉ học nhằm bảo đảm an toàn. Đến sáng 11/11, lượng mưa trên địa bàn đã giảm, tuy nhiên, chính quyền vẫn khuyến cáo người dân nâng cao cảnh giác, tuyệt đối không đi qua những đoạn đường bị nước dâng cao, chia cắt để tránh xảy ra tai nạn đáng tiếc.
Theo cơ quan chức năng tỉnh Đắk Lắk, mưa lớn khiến một số đoạn trên nhiều tuyến đường trên địa bàn bị ngập lụt, không thể lưu thông như Quốc lộ 19C đoạn thuộc thôn Long Thạch, xã Đồng Xuân, đường ĐT647 đoạn Cầu Suối Trăng thuộc khu vực thôn Kỳ Lộ, xã Phú Mỡ, đường liên thôn Lãnh Vân – Hà Rai thuộc xã Xuân Lãnh. Các địa phương khuyến cáo người dân chủ động lựa chọn tuyến đường khác, không cố tình vượt qua khu vực ngập nước và nghiêm chỉnh chấp hành hướng dẫn của lực lượng chức năng.
Trong khi đó, tại tỉnh Gia Lai, mưa lớn cũng gây sạt lở đất đá, ngập cục bộ tại nhiều tuyến đường giao thông, ảnh hưởng đến việc đi lại của người dân. Đáng chú ý, một vụ sạt lở trên Quốc lộ 1D khiến xe tải chở hàng đông lạnh bị mắc kẹt, nhiều khu vực khác phải tổ chức chốt chặn, cảnh báo người dân không lưu thông để bảo đảm an toàn.
Khoảng 9 giờ 30 phút ngày 11/11, tại khu vực giáp ranh giữa tỉnh Gia Lai và Đắk Lắk trên tuyến Quốc lộ 1D, lượng lớn đất đá cùng cây cối từ taluy bất ngờ đổ xuống mặt đường, khiến xe tải chở hàng đông lạnh biển kiểm soát 77LD-000.76 đang lưu thông theo hướng Quy Nhơn đi Phú Yên bị mắc kẹt, không thể tiếp tục di chuyển. Anh Trần Quốc Sĩ, tài xế điều khiển phương tiện, kể lại khi xe đang lưu thông qua khu vực, ban đầu đất đá bắt đầu lăn xuống đường, sau đó một lượng lớn đất đá và cây cối bất ngờ đổ ập xuống, kẹt vào bánh xe khiến phương tiện không thể di chuyển, động cơ bị tắt. Sự việc xảy ra đột ngột, khiến tài xế rơi vào tình huống nguy hiểm.
Ngay sau khi tiếp nhận thông tin, cơ quan chức năng đã bố trí lực lượng đến hiện trường, phối hợp với chính quyền địa phương và Cảnh sát giao thông tổ chức phân luồng, cảnh báo phương tiện, đồng thời huy động máy móc, thiết bị chuyên dụng thu dọn đất đá. Đến khoảng 10 giờ 15 phút cùng ngày, giao thông qua khu vực cơ bản được khôi phục theo hình thức lưu thông một chiều. Tuy nhiên, trước nguy cơ tiếp tục xảy ra sạt lở do mưa lớn kéo dài, cơ quan chức năng khuyến cáo người dân và tài xế hạn chế lưu thông qua khu vực này, ưu tiên lựa chọn tuyến đèo Cù Mông để bảo đảm an toàn.
Mưa lớn cũng gây ngập cục bộ tại nhiều tuyến đường khác ở Gia Lai, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông. Tại thôn Vĩnh Hòa, xã Vĩnh Thịnh và tuyến Quốc lộ 19C qua khu vực Vân Canh, nước mưa tràn qua mặt đường, gây nguy hiểm cho người và phương tiện. Cùng ngày, tại đường Điện Biên Phủ, phường Quy Nhơn Đông, tình trạng ngập úng xảy ra do mưa lớn và nước thoát không kịp. Chính quyền địa phương đã cử lực lượng chức năng đến chốt chặn, hướng dẫn người dân di chuyển sang các tuyến đường khác, hạn chế phương tiện đi vào khu vực ngập. Ngoài ra, tình trạng ngập, ách tắc cục bộ còn xuất hiện tại khu vực Canh Lãnh thuộc xã Canh Liên, các đập tràn số 1 và số 2 thuộc phường Quy Nhơn Bắc, gây khó khăn cho việc đi lại, vận chuyển hàng hóa của người dân.
Lũ trên các sông còn lên: Người dân cần làm gì?
Bên cạnh mưa lớn, lũ trên các sông ở miền Trung cũng đang diễn biến phức tạp. Sáng 11/11, lũ sông Vệ ở Quảng Ngãi đã ở mức báo động 3, sông Trà Khúc đã lên trên báo động 2, gây nguy cơ ngập lụt vùng trũng thấp ven sông và sạt lở đất. Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia nhận định trong 12 giờ tới, lũ trên sông Trà Khúc sẽ đạt đỉnh ở trên mức báo động 3 và dao động ở mức cao. Trong 24 giờ tới, lũ trên các sông ở thành phố Huế dao động ở trên mức báo động 1, sau đó xuống. Từ nay đến ngày 12/11, lũ trên các sông ở thành phố Đà Nẵng, các sông ở phía Đông Gia Lai, Đông Đắk Lắk, Khánh Hòa dao động ở mức cao. Từ ngày 11 đến ngày 12/11, trên các sông ở Đắk Lắk xuất hiện một đợt lũ, đỉnh lũ trên các sông ở Đông Đắk Lắk dao động ở trên mức báo động 1. Trong khi đó, mực nước trên sông Vu Gia – Thu Bồn đang dao động ở dưới mức báo động 1.
Trước diễn biến mưa lũ còn phức tạp, các lực lượng chức năng tiếp tục theo dõi những khu vực có nguy cơ sạt lở, ngập sâu, tổ chức cảnh báo, kiểm soát giao thông tại các vị trí xung yếu. Người dân được khuyến cáo chủ động theo dõi thông tin thời tiết, chấp hành hướng dẫn của lực lượng chức năng, không cố tình đi qua các đoạn đường ngập sâu, đập tràn khi nước chảy xiết, nhằm bảo đảm an toàn tính mạng và tài sản.
Với các địa phương miền Trung, đợt mưa lớn lần này một lần nữa cho thấy những tuyến đường miền núi, ven sông, suối vẫn là những điểm yếu mỗi khi mưa lớn kéo dài. Khi đất đã bão hòa nước và mưa tiếp tục dồn xuống, chỉ một trận mưa vừa cũng đủ để gây sạt lở. Vì vậy, ngoài việc khắc phục các điểm sạt lở trước mắt, các địa phương cần tiếp tục rà soát những khu vực có nguy cơ cao, chủ động sơ tán dân khỏi vùng nguy hiểm trước khi mưa lũ đạt đỉnh, thay vì chờ đến lúc nước đã dâng cao mới ứng phó.
