Mở rộng cơ chế bảo lãnh tín dụng cho startup và doanh nghiệp đổi mới sáng tạo

Mở rộng “cửa vốn” cho doanh nghiệp nhỏ và vừa qua cơ chế bảo lãnh tín dụng mới

Bộ Tài chính đang lấy ý kiến đối với dự thảo Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) sửa đổi, trong đó tập trung điều chỉnh mạnh cơ chế hoạt động của Quỹ bảo lãnh tín dụng và Quỹ Phát triển DNNVV nhằm tháo gỡ nút thắt tiếp cận vốn cho khu vực doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ và startup đổi mới sáng tạo.

Một trong những nội dung đáng chú ý của dự thảo là định hướng thay đổi cách thức bảo lãnh tín dụng theo hướng linh hoạt hơn, không còn phụ thuộc quá lớn vào tài sản thế chấp như trước đây. Thay vào đó, các quỹ bảo lãnh có thể đánh giá doanh nghiệp dựa trên dòng tiền, hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh, chuỗi giá trị, xếp hạng tín nhiệm hoặc tính khả thi của dự án.

Theo đề xuất mới, phạm vi tài sản bảo đảm cũng được mở rộng đáng kể, bao gồm cả động sản, tài sản vô hình và tài sản hình thành trong tương lai. Đây được xem là bước thay đổi quan trọng đối với các doanh nghiệp công nghệ, doanh nghiệp dịch vụ hay startup sáng tạo, nhóm thường gặp nhiều khó khăn khi tiếp cận tín dụng do thiếu tài sản bất động sản để thế chấp.

Dự thảo đồng thời yêu cầu các quỹ bảo lãnh tín dụng phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đã cam kết, không được từ chối bảo lãnh đối với doanh nghiệp đáp ứng đủ điều kiện theo quy định. Cách tiếp cận này được kỳ vọng sẽ nâng cao niềm tin của các tổ chức tín dụng cũng như tạo thêm cơ hội vay vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Bên cạnh việc mở rộng điều kiện tiếp cận tín dụng, Bộ Tài chính cũng đề xuất hoàn thiện hành lang pháp lý đối với hệ thống quỹ hỗ trợ doanh nghiệp hiện hành. Thay vì các quy định mang tính khái quát như trước, dự thảo lần này làm rõ hơn về địa vị pháp lý, chức năng, nhiệm vụ, cơ chế tài chính cũng như nguyên tắc xử lý rủi ro của từng quỹ.

Theo đó, Quỹ bảo lãnh tín dụng DNNVV tại địa phương tiếp tục được xác định là quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách do UBND cấp tỉnh thành lập, hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận. Quỹ có chức năng cấp bảo lãnh tín dụng cho doanh nghiệp dựa trên tài sản bảo đảm, phương án kinh doanh khả thi hoặc dữ liệu dòng tiền và xếp hạng tín nhiệm.

Nguồn lực vận hành của các quỹ này sẽ được hình thành từ ngân sách địa phương, đóng góp của các tổ chức tín dụng, doanh nghiệp cùng các nguồn viện trợ và vốn hợp pháp khác. Đáng chú ý, cơ quan quản lý quỹ còn được phép phát hành trái phiếu có bảo lãnh của chính quyền địa phương nhằm huy động thêm nguồn lực cho hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp.

Bổ sung cơ chế tái bảo lãnh, tăng chia sẻ rủi ro giữa các quỹ và ngân hàng

Không chỉ dừng ở việc sửa đổi cơ chế bảo lãnh tín dụng, dự thảo Luật Hỗ trợ DNNVV sửa đổi còn bổ sung mô hình tái bảo lãnh ở cấp trung ương nhằm tăng khả năng chia sẻ rủi ro giữa các tổ chức hỗ trợ vốn. Theo đề xuất, Quỹ Phát triển DNNVV do Chính phủ thành lập sẽ thực hiện tái bảo lãnh tối đa 70% phần nghĩa vụ bảo lãnh của các quỹ bảo lãnh tín dụng địa phương. Cơ chế này được kỳ vọng sẽ tạo thêm “bệ đỡ” cho các quỹ địa phương trong quá trình hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận vốn vay ngân hàng.

Bộ Tài chính cho rằng việc bổ sung cơ chế tái bảo lãnh sẽ giúp khơi thông dòng vốn tín dụng cho khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa mà không cần thành lập thêm quỹ mới. Đồng thời, mô hình này cũng tạo ra cơ chế phối hợp chặt chẽ hơn giữa ngân hàng thương mại, quỹ địa phương và Quỹ Phát triển DNNVV trong việc chia sẻ rủi ro tín dụng.

Một điểm đáng chú ý khác là dự thảo đưa ra nguyên tắc “chấp nhận rủi ro có kiểm soát” đối với hoạt động bảo lãnh tín dụng. Theo đó, các quỹ sẽ quản lý theo danh mục tổng thể và được phép chấp nhận một tỷ lệ rủi ro nhất định nhằm gia tăng khả năng hỗ trợ doanh nghiệp. Các mức rủi ro cụ thể, bao gồm cả trường hợp phát sinh do yếu tố khách quan hoặc bất khả kháng, sẽ do Chính phủ quy định.

Ở cấp trung ương, Quỹ Phát triển DNNVV cũng được đề xuất mở rộng đáng kể chức năng hoạt động. Ngoài nhiệm vụ cho vay trực tiếp đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa hoặc dự án khởi nghiệp, quỹ này còn có thể triển khai các hình thức tài chính hỗn hợp, hỗ trợ vốn ban đầu cho startup cũng như đầu tư vào các quỹ đầu tư địa phương hoặc quỹ đầu tư mạo hiểm tư nhân.

Nguồn vốn hoạt động của Quỹ Phát triển DNNVV chủ yếu đến từ ngân sách nhà nước, kết quả hoạt động tài chính cùng các nguồn tài trợ, ủy thác trong và ngoài nước. Toàn bộ hệ thống được vận hành theo nguyên tắc không vì mục tiêu lợi nhuận nhưng vẫn bảo đảm khả năng thanh toán và kiểm soát an toàn tài chính.

Dự thảo cũng nêu rõ việc bảo lãnh hoặc tái bảo lãnh sẽ không bao phủ toàn bộ rủi ro khoản vay, ngoại trừ những trường hợp đặc biệt do Chính phủ quy định. Quy định này nhằm duy trì trách nhiệm chia sẻ rủi ro giữa doanh nghiệp, tổ chức tín dụng và các quỹ hỗ trợ, đồng thời bảo đảm tính bền vững của cơ chế hỗ trợ vốn cho khu vực DNNVV trong dài hạn.