Đến ngày 26/7, Chiến dịch 500 ngày đêm đã tìm kiếm, quy tập 1.491 hài cốt liệt sĩ tại Việt Nam, Lào và Campuchia. Song song với công tác quy tập, việc thu nhận, giám định và đối sánh ADN cũng đang được đẩy mạnh nhằm xác định danh tính các liệt sĩ còn thiếu thông tin.
Theo thống kê, trong tổng số 1.491 hài cốt liệt sĩ được quy tập, có 467 trường hợp được tìm thấy trong nước, 174 trường hợp tại Lào và 850 trường hợp tại Campuchia. Quá trình tìm kiếm cũng phát hiện thêm 10 mộ tập thể, tạo thêm cơ sở quan trọng cho công tác xác minh danh tính.
Tại Tuyên Quang, lực lượng chức năng phát hiện 5 mộ tập thể với khoảng 23 hài cốt liệt sĩ. Trong khi đó, tại khu vực Công viên Lê Thị Riêng (TP.HCM), đã tìm thấy 104 hài cốt cùng 5 cụm mộ tập thể, ước tính chứa khoảng 13 liệt sĩ.
Với Công viên Lê Thị Riêng, trong “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ diễn ra từ ngày 15/3/2026 đến 27/7/2027, Công viên Lê Thị Riêng đã trở thành một "địa chỉ đỏ" giữa lòng TP.HCM. Không chỉ là nơi các lực lượng ngày đêm miệt mài thực hiện “mệnh lệnh từ trái tim”, nơi đây còn đón nhiều đoàn đại biểu, cựu chiến binh, thân nhân liệt sĩ và người dân đến dâng hương, tưởng niệm. Mỗi nén hương được thắp lên là một lời tri ân, một sự nhắc nhớ về sự hy sinh của các thế hệ đi trước.
Bên cạnh đó, để triển khai nhiệm vụ cao cả của Tổ quốc, 32 đội tìm kiếm với tổng cộng 1.541 cán bộ, chiến sĩ đã được huy động, gồm 13 đội hoạt động trong nước, 8 đội làm nhiệm vụ tại Lào và 11 đội tại Campuchia.
Cùng với hoạt động tìm kiếm, các địa phương và đơn vị đã tổ chức 13 lễ truy điệu, đón nhận và an táng 735 hài cốt liệt sĩ. Mỗi lần đón các liệt sĩ trở về không chỉ khép lại hành trình tìm kiếm kéo dài qua nhiều địa bàn mà còn tiếp thêm hy vọng cho những gia đình đã mòn mỏi chờ đợi tin người thân suốt nhiều thập kỷ.
Bên cạnh đó, việc quy tập hài cốt mới là bước đầu trong hành trình xác định danh tính liệt sĩ. Đối với những phần mộ chưa có tên hoặc còn thiếu thông tin, giám định ADN được xem là giải pháp khoa học quan trọng để kết nối các liệt sĩ với thân nhân.
Đến nay, các lực lượng đã rà soát 80.882 phần mộ liệt sĩ phục vụ công tác lấy mẫu, trong đó 56.425 mộ đủ điều kiện, chiếm gần 70%. Trên phạm vi cả nước, khoảng 3.500 cán bộ, chiến sĩ và nhân viên chuyên môn thuộc 264 tổ, đội đang trực tiếp thực hiện nhiệm vụ.
Ở phía thân nhân, đã có 93.464 mẫu ADN được thu nhận, trong đó 53.036 mẫu hoàn thành phân tích và cập nhật vào cơ sở dữ liệu. Việc chuẩn hóa dữ liệu từ cả hài cốt và thân nhân giúp cơ quan chuyên môn có thêm căn cứ khoa học để đối sánh, xác định danh tính, thay vì chỉ dựa vào hồ sơ lưu trữ, vị trí an táng hoặc ký ức của người thân.
Hiện các đơn vị đang tiếp nhận, lưu giữ và bảo quản 15.729 mẫu hài cốt được chuyển về từ nhiều địa phương. Riêng Viện Pháp y Quân đội đã tiếp nhận 13.231 mẫu của 15/17 tỉnh, thành phố tham gia chương trình và đã tiến hành giám định 130 mẫu.
Theo đánh giá, khoảng cách giữa số mẫu đang lưu trữ và số mẫu đã được giám định cho thấy khối lượng công việc còn rất lớn. Tiến độ xác định danh tính phụ thuộc vào nhiều yếu tố như chất lượng ADN còn lưu giữ trong hài cốt, dữ liệu của thân nhân cũng như khả năng tìm được mẫu đối sánh phù hợp.
Bên cạnh đó, bom mìn và vật nổ còn sót lại sau chiến tranh vẫn là trở ngại lớn đối với công tác tìm kiếm. Không chỉ tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cho lực lượng làm nhiệm vụ, nhiều khu vực nghi có mộ liệt sĩ cũng chưa thể tiếp cận do chưa được rà phá.
Đến thời điểm hiện tại, các đơn vị chuyên trách đã rà phá hơn 8.462 ha, đạt khoảng 37,24% diện tích theo kế hoạch. Riêng khu vực lõi Vị Xuyên (Tuyên Quang) - nơi từng diễn ra những trận chiến ác liệt trong cuộc chiến bảo vệ biên giới phía Bắc - đã làm sạch gần 3.567 ha, tương đương gần 80% mục tiêu đề ra.
Công tác rà phá được triển khai với 360 đội chuyên trách, huy động 5.183 cán bộ, chiến sĩ cùng 1.311 máy dò và nhiều thiết bị chuyên dụng. Mỗi khu vực được xử lý an toàn sẽ mở rộng phạm vi tìm kiếm, tạo điều kiện để các lực lượng tiếp cận những vị trí trước đây chưa thể triển khai.
Chiến dịch 500 ngày đêm được triển khai hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/2027). Từ công tác tìm kiếm trên các chiến trường xưa đến giám định ADN trong phòng thí nghiệm, mục tiêu xuyên suốt là xác định danh tính, đưa các liệt sĩ trở về với gia đình và quê hương.
