Từ những ao nuôi nhỏ đến vùng sản xuất tập trung
Nghề nuôi ốc bươu đen ở xóm 1 Thọ Trường bắt đầu được người dân thử nghiệm từ năm 2017. So với các mô hình sản xuất truyền thống, nuôi ốc có lợi thế về chi phí thức ăn, tận dụng được diện tích mặt nước và nguồn nguyên liệu sẵn có tại địa phương. Tuy nhiên, những năm đầu, người dân cũng gặp không ít khó khăn do thiếu kinh nghiệm, nhất là trong việc kiểm soát nguồn nước và phòng ngừa dịch bệnh.
Sau quá trình tích lũy kinh nghiệm, mô hình dần cho thấy hiệu quả rõ rệt. Đến tháng 7/2026, Hợp tác xã (HTX) nuôi trồng, chế biến và kinh doanh ốc bươu đen Bình Minh được thành lập với 72 hộ thành viên, liên kết sản xuất trên diện tích khoảng 25 ha.
Sự ra đời của HTX đánh dấu bước chuyển từ sản xuất riêng lẻ sang tổ chức sản xuất theo hướng hàng hóa. Các hộ dân không chỉ cùng nuôi một loại con giống mà còn từng bước liên kết trong các khâu kỹ thuật, nguồn nước, con giống, thu hoạch, sơ chế và tiêu thụ sản phẩm.
Tại trang trại rộng 3,5 ha, anh Trần Quý Bảo, 45 tuổi, là một trong những người đầu tiên phát triển mô hình nuôi ốc bươu đen quy mô lớn ở địa phương. Theo anh Bảo, ốc bươu đen là loài bản địa, có khả năng thích nghi tốt nhưng khá nhạy cảm với môi trường nước. Vì vậy, khâu thiết kế và quản lý ao nuôi được đặc biệt chú trọng.
Lòng ao được đào sâu ở khu vực trung tâm để ốc tránh nắng, trong khi khu vực ven bờ được giữ độ cạn phù hợp. Trên bờ, người dân trồng cây tạo bóng mát, đồng thời bố trí môi trường thuận lợi để ốc bò lên đẻ trứng.
Thức ăn cho ốc cũng không đòi hỏi chi phí lớn. Các loại rau, củ, lá cây sẵn có như bí đỏ, lá sắn, lá khoai, đu đủ... được tận dụng, băm nhỏ rồi đưa xuống ao. Nhờ cách làm này, chi phí đầu vào được giảm đáng kể.
Hiện mô hình của anh Bảo cho thu nhập khoảng 3-4 tỷ đồng mỗi năm, trở thành một trong những điểm tham quan, học hỏi kinh nghiệm của người dân trong vùng.
Cuối năm 2025, anh Nguyễn Đình Vương, 37 tuổi, cải tạo 6 sào ruộng để chuyển sang nuôi ốc. Khoảng 200 triệu đồng được đầu tư cho việc cải tạo mặt bằng, xây dựng hệ thống ao và cơ sở phục vụ sản xuất.
Thay vì xây dựng một ao lớn, anh Vương chia diện tích thành nhiều ao nhỏ, mỗi ao rộng khoảng 140-180 m². Cách làm này giúp dễ quản lý nguồn nước, theo dõi sinh trưởng của ốc và kịp thời xử lý khi phát sinh vấn đề về môi trường hoặc dịch bệnh.
Sau vụ nuôi đầu tiên, gia đình anh thu được khoảng 11 tấn ốc, doanh thu ước 500 triệu đồng. Sau khi trừ chi phí, lợi nhuận khoảng 100 triệu đồng và cơ bản thu hồi vốn đầu tư ban đầu.
Một trong những hướng anh Vương đang tập trung là chủ động nguồn giống. Những ổ trứng được tuyển chọn, kết hợp nguồn trứng mua từ các tỉnh phía Nam để tự ấp nở, qua đó từng bước hình thành đàn giống phù hợp với điều kiện nuôi tại địa phương.
“Ốc sinh sản mạnh nên nếu lựa chọn được đàn bố mẹ khỏe, người nuôi có thể chủ động nhân giống cho các vụ sau, giảm đáng kể chi phí mua giống”, anh Vương chia sẻ.
Cùng đầu tư hạ tầng, mở rộng đầu ra
Theo ông Lê Văn Giang, Giám đốc HTX nuôi trồng, chế biến và kinh doanh ốc bươu đen Bình Minh, chất lượng nguồn nước là yếu tố có tính quyết định đối với nghề nuôi ốc.
“Ốc bươu đen khá nhạy cảm với môi trường. Nguồn nước phải sạch, được kiểm soát và lưu thông thường xuyên thì ốc mới phát triển tốt”, ông Giang cho biết.
Để giải quyết bài toán này, các hộ dân trong vùng đã cùng đóng góp khoảng 1 tỷ đồng xây dựng, kiên cố hóa tuyến kênh dài hơn 1 km, đưa nước ngọt từ sông Đào về khu vực ao nuôi.
Việc người dân cùng đầu tư hệ thống thủy lợi cho thấy sự thay đổi trong tư duy sản xuất. Thay vì mỗi hộ tự giải quyết những khó khăn riêng lẻ, các hộ liên kết để đầu tư những hạng mục dùng chung, tạo nền tảng cho vùng nuôi phát triển ổn định.
Hiện sản lượng ốc thương phẩm của HTX đạt khoảng 400 tấn/năm. Giá bán bình quân khoảng 65.000 đồng/kg, có thời điểm nguồn cung khan hiếm, giá tăng lên khoảng 100.000 đồng/kg. Với sản lượng hiện nay, tổng doanh thu của vùng nuôi ước đạt hơn 20 tỷ đồng mỗi năm.
Theo ông Trần Văn Giang, Chủ tịch UBND xã Bình Minh, hiệu quả kinh tế của mô hình đang tạo thêm động lực để người dân chuyển đổi cơ cấu sản xuất. Một số hộ có thể đạt mức thu nhập 300-500 triệu đồng/sào, cao hơn đáng kể so với sản xuất lúa và một số loại hoa màu truyền thống.
Thời gian tới, xã Bình Minh định hướng tiếp tục mở rộng quy mô vùng nuôi gắn với kiểm soát chất lượng, nâng cao sản lượng và hoàn thiện chuỗi tiêu thụ. Cùng với đó, địa phương sẽ củng cố hồ sơ để nâng hạng sản phẩm ốc bươu đen từ OCOP 3 sao lên mức cao hơn, đồng thời mở rộng kênh tiêu thụ trên các sàn thương mại điện tử, góp phần nâng giá trị sản xuất nông nghiệp tại địa phương./.
