[Infographic] TP.HCM áp dụng giá dịch vụ rác mới, thúc đẩy phân loại tại nguồn

UBND TP.HCM vừa ban hành quy định về giá cụ thể đối với dịch vụ thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn. Quy định có hiệu lực từ ngày 1/9/2026 đến hết ngày 30/6/2027, thay thế các quy định trước đây của TP.HCM, Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu cũ.

Việc áp dụng một cơ chế giá thống nhất được xem là bước điều chỉnh cần thiết sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, trong bối cảnh phạm vi quản lý của TP.HCM được mở rộng và điều kiện thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải giữa các khu vực có sự khác biệt.

Cùng với việc thay đổi cơ chế giá, quy định mới đặt ra yêu cầu tăng cường quản lý dữ liệu đối với hoạt động thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải. Khối lượng rác có thể được xác định bằng cân hoặc thông qua thống kê số lượng, chủng loại và thể tích của các thiết bị chứa rác như túi, thùng chứa. Trường hợp quy đổi theo thể tích, 1 m³ rác được xác định tương đương khoảng 420 kg hoặc thực hiện theo quy định pháp luật hiện hành.

Đối với các dự án, chợ, trung tâm thương mại, cao ốc, chung cư và nhà trọ thuộc nhóm nguồn thải lớn, chính quyền cấp xã có trách nhiệm phối hợp với chủ thể liên quan và đơn vị cung ứng dịch vụ để thống nhất phương thức thu phù hợp.

Các địa phương đồng thời phải rà soát, điều tra và cập nhật số lượng hộ gia đình, cá nhân, chủ nguồn thải và lượng chất thải phát sinh. Cơ sở dữ liệu này sẽ phục vụ lập dự toán, tổ chức thu, kiểm tra và giám sát hoạt động quản lý chất thải trên địa bàn.

Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM được giao phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ, chính quyền cấp xã cùng các đơn vị liên quan nghiên cứu xây dựng phần mềm quản lý, kiểm soát việc thu và nộp giá dịch vụ thống nhất trên toàn thành phố.

TP.HCM cũng khuyến khích thanh toán giá dịch vụ thông qua ứng dụng và các nền tảng thanh toán điện tử thay cho tiền mặt. Việc số hóa dòng tiền, nếu được triển khai đồng bộ với dữ liệu nguồn thải, sẽ góp phần thuận tiện hóa quá trình thu phí, đồng thời tăng khả năng kiểm tra và minh bạch hóa hoạt động quản lý.

Theo quy định, UBND cấp xã được giữ lại tối đa 8% tổng số tiền thu từ giá dịch vụ vận chuyển, xử lý để phục vụ điều tra, thống kê, kiểm tra, giám sát, quản lý và chi phí thu hộ. Định kỳ 6 tháng, các địa phương phải báo cáo tình hình thu, chi để cơ quan chuyên môn xem xét, tham mưu UBND thành phố điều chỉnh khi cần thiết.

Trong bối cảnh đô thị quy mô lớn đang chịu áp lực ngày càng tăng từ chất thải sinh hoạt, việc thay đổi cơ chế giá không chỉ là câu chuyện tăng hay giảm một khoản chi của người dân. Quan trọng hơn, chính sách hướng tới việc hình thành nguyên tắc người phát sinh chất thải có trách nhiệm tương ứng với lượng chất thải tạo ra.

Khi cơ chế giá được kết hợp với phân loại tại nguồn, dữ liệu về lượng rác và công nghệ quản lý, chất thải không chỉ được nhìn nhận là gánh nặng cần ngân sách xử lý mà còn là một dòng vật chất cần được quản trị hiệu quả. Đây là nền tảng để thúc đẩy giảm phát sinh, tái sử dụng, tái chế và từng bước chuyển từ mô hình quản lý rác truyền thống sang quản lý tài nguyên theo hướng kinh tế tuần hoàn./.