Từ khoản trợ cấp khi mất việc đến hỗ trợ quay lại thị trường lao động
Trong bối cảnh thị trường việc làm liên tục biến động, mất việc không còn là vấn đề chỉ liên quan đến thu nhập trước mắt. Người lao động có thể phải đối mặt với yêu cầu chuyển đổi nghề nghiệp, nâng cao kỹ năng hoặc tìm một công việc mới phù hợp với sự thay đổi của doanh nghiệp. Đây cũng là lý do chính sách BHTN đang được điều chỉnh theo hướng toàn diện hơn.
Luật Việc làm số 74/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày 1/1/2026 quy định 4 chế độ BHTN gồm: trợ cấp thất nghiệp; tư vấn, giới thiệu việc làm; hỗ trợ người lao động tham gia đào tạo, nâng cao trình độ kỹ năng nghề; và hỗ trợ người sử dụng lao động đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ kỹ năng nghề để duy trì việc làm cho người lao động.
Nghị định 374/2025/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Việc làm về BHTN cũng chính thức có hiệu lực từ đầu năm nay.
Một thay đổi đáng chú ý là thời điểm hưởng trợ cấp thất nghiệp được rút ngắn. Theo Luật Việc làm 2025, người lao động bắt đầu hưởng trợ cấp từ ngày làm việc thứ 11 kể từ ngày nộp đủ hồ sơ, thay vì ngày thứ 16 như trước. Mức hưởng cơ bản vẫn bằng 60% mức bình quân tiền lương tháng đóng BHTN của 6 tháng gần nhất trước khi thất nghiệp.
Không chỉ hỗ trợ bằng tiền, chính sách mới dành sự quan tâm lớn hơn cho đào tạo và nâng cao kỹ năng. Người lao động tham gia khóa đào tạo dưới 3 tháng được hỗ trợ tối đa 4,5 triệu đồng/người/khóa; khóa từ 3 tháng trở lên được hỗ trợ tối đa 1,5 triệu đồng/người/tháng. Đáng chú ý, từ năm 2026, người học còn được hỗ trợ tiền ăn 50.000 đồng/ngày thực học.
Những quy định này cho thấy BHTN đang được đặt trong mối quan hệ chặt chẽ hơn với chính sách việc làm. Mục tiêu không chỉ là giúp người lao động vượt qua khoảng thời gian không có việc làm mà còn tạo điều kiện để họ sớm có việc làm mới.
Chính sách đi vào thực tiễn, tăng kết nối việc làm
Tại các địa phương, việc đưa chính sách BHTN đến gần người lao động đang được triển khai theo hướng gắn trợ cấp với tư vấn nghề nghiệp, đào tạo và kết nối tuyển dụng.
Tại Đồng Nai, các phiên giao dịch việc làm năm 2026 được tổ chức theo hướng kết hợp tư vấn, giới thiệu việc làm, cung cấp thông tin thị trường lao động và hỗ trợ học nghề. Người lao động đang hưởng trợ cấp thất nghiệp được tiếp cận trực tiếp với doanh nghiệp tuyển dụng, đồng thời có thể được tư vấn định hướng nghề nghiệp và đào tạo nghề.
Cách làm này giúp rút ngắn khoảng cách giữa người đang tìm việc và doanh nghiệp có nhu cầu tuyển dụng. Thay vì chờ hết thời gian hưởng trợ cấp rồi mới tìm việc, người lao động có thể được kết nối với thị trường ngay trong quá trình giải quyết chế độ BHTN.
Thực tế tại Đồng Nai cũng cho thấy, nhu cầu chuyển từ hỗ trợ tài chính sang hỗ trợ tái gia nhập thị trường là rất rõ. Trong 6 tháng đầu năm 2024, Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh tiếp nhận hơn 29.000 hồ sơ hưởng trợ cấp thất nghiệp và tư vấn, giới thiệu việc làm cho khoảng 29.000 người. Tuy nhiên, số người đăng ký học nghề chỉ 468 người. Con số này đặt ra yêu cầu phải làm tốt hơn khâu tư vấn để người lao động hiểu rằng quyền lợi BHTN không chỉ là khoản trợ cấp hàng tháng.
Từ năm 2026, khi chính sách học nghề được bổ sung thêm hỗ trợ tiền ăn, cơ hội để người thất nghiệp sử dụng thời gian tạm thời không có việc làm cho việc nâng cao kỹ năng cũng trở nên thiết thực hơn.
Tại Hưng Yên, ông Phạm Quang Thành, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh Hưng Yên cho biết, các chính sách mới tạo điều kiện để người lao động nhanh chóng trang bị kỹ năng, thích ứng với yêu cầu mới của doanh nghiệp và quay trở lại thị trường.
Ở Hà Nội, bà Vũ Thị Thanh Liễu, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội cũng cho biết, nhiều trường hợp sau khi hoàn thành khóa học nghề đã tìm được việc làm mới hoặc tự mở cơ sở kinh doanh.
Những kết quả từ cơ sở cho thấy hiệu quả của BHTN không nên chỉ được nhìn qua số tiền đã chi trả hay số người được hưởng trợ cấp. Quan trọng hơn là có bao nhiêu người được tư vấn đúng nhu cầu, được học thêm một kỹ năng và tìm được việc làm phù hợp sau thất nghiệp.
Trong năm 2026, chính sách cũng mở rộng diện bao phủ BHTN. Người lao động làm việc theo hợp đồng từ đủ 1 tháng đến dưới 3 tháng thuộc diện tham gia BHTN bắt buộc, qua đó mở thêm cơ hội tiếp cận trợ cấp, tư vấn việc làm và học nghề cho nhóm lao động trước đây khó tiếp cận chính sách.
Để chính sách thực sự phát huy hiệu quả, các trung tâm dịch vụ việc làm cần tiếp tục đổi mới phương thức tư vấn, tăng kết nối dữ liệu cung - cầu lao động và tư vấn theo từng nhóm ngành nghề. Cùng với đó, doanh nghiệp cần tham gia sâu hơn vào quá trình đào tạo để kỹ năng người lao động học được sát với nhu cầu tuyển dụng.
Khi những quyền lợi trên được đưa đến đúng người, đúng thời điểm, BHTN sẽ không chỉ là khoản hỗ trợ trong lúc mất việc. Chính sách này có thể trở thành một công cụ giúp người lao động nâng cao kỹ năng, tìm việc nhanh hơn và giúp thị trường lao động thích ứng tốt hơn trước những biến động mới./.
