Thị trường tài chính quốc tế rung lắc mạnh sau khi Market Financial Solutions Ltd (MFS), doanh nghiệp cho vay thế chấp đặt trụ sở tại London, chính thức bị đưa vào diện quản lý phá sản. Cú sốc này không chỉ khiến cổ phiếu ngân hàng đồng loạt lao dốc mà còn làm dấy lên nỗi lo về khả năng rủi ro lan rộng trong hệ thống tín dụng tư nhân, lĩnh vực đã phát triển nhanh trong nhiều năm qua.
Theo hồ sơ trình lên Tòa án Tối cao London, MFS bị áp dụng cơ chế quản lý đặc biệt theo yêu cầu của các chủ nợ giữa lúc xuất hiện cáo buộc sai phạm tài chính và quản trị yếu kém. Đáng chú ý, tài liệu tại tòa cho thấy khả năng công ty đã dùng cùng một tài sản để bảo đảm cho nhiều khoản vay khác nhau, hành vi thường được gọi là “thế chấp kép”. Nếu nghi vấn này được xác nhận, mức thiếu hụt tài sản bảo đảm có thể lên tới 930 triệu bảng Anh, tương đương khoảng 1,25 tỷ USD.
Những con số trong báo cáo tài chính càng làm gia tăng lo ngại. Trong tổng cộng 1,16 tỷ bảng Anh các khoản vay cấp cho MFS, chỉ khoảng 230 triệu bảng được xác định có giá trị thực trong các tài khoản thế chấp. Khoảng cách lớn giữa giá trị sổ sách và tài sản đảm bảo thực tế đặt dấu hỏi nghiêm trọng về chất lượng tài sản cũng như cơ chế giám sát trong mô hình cho vay dựa trên tài sản, vốn được xem là trụ cột của tín dụng phi ngân hàng.
Từ vụ việc cụ thể của MFS, bức tranh rủi ro của tín dụng tư nhân dần lộ rõ những đường nét quen thuộc. Mô hình hoạt động của công ty này thực chất không xa lạ với thị trường. Tương tự Tricolor Holdings tại Mỹ, MFS là doanh nghiệp tài chính phi ngân hàng được thành lập nhằm lấp khoảng trống mà các ngân hàng truyền thống e ngại. Nguồn vốn vận hành lại đến từ chính các định chế lớn Phố Wall - những tổ chức sẵn sàng rót tiền vào các khoản vay có tài sản hữu hình với kỳ vọng rủi ro đã được kiểm soát chặt chẽ.
Tuy nhiên, tiền lệ cho thấy niềm tin vào tài sản bảo đảm không phải lúc nào cũng vững chắc. Trường hợp First Brands Group trước đây từng khiến các ngân hàng lao đao khi xuất hiện cáo buộc sử dụng một tài sản cho nhiều khoản vay. Kịch bản tương tự nay lặp lại với MFS, làm lung lay giả định rằng tài sản hữu hình luôn đồng nghĩa với mức độ an toàn cao.
Đáng chú ý, một số cái tên từng chịu tác động từ các vụ việc trước tiếp tục xuất hiện trong danh sách chủ nợ. Banco Santander SA và Jefferies Financial Group - hai tổ chức từng chịu tổn thất từ First Brands, nay lại phải xoay xở để thu hồi vốn từ MFS. Họ đứng cùng hàng ngũ với Atlas SP Partners, đơn vị được hậu thuẫn bởi Apollo Global Management Inc., bên cạnh Barclays Plc, Wells Fargo & Co. và Castlelake LP. Tổng dư nợ mà MFS vay từ các tổ chức tài chính được cho là vượt quá 2 tỷ bảng Anh; riêng Atlas có khoảng 400 triệu bảng liên quan, tương đương xấp xỉ 1% tổng tài sản của mình.
Phản ứng của thị trường diễn ra gần như tức thì. Cổ phiếu Jefferies giảm gần 10% trong một phiên tại Mỹ, trong khi Barclays mất 4,2% và Santander giảm gần 5% ở châu Âu. Làn sóng bán tháo lan rộng kéo chỉ số ngân hàng thuộc S&P 500 giảm khoảng 4%, dù FTSE 100 chỉ tăng nhẹ, cho thấy tâm lý thận trọng đang bao trùm.
Theo đánh giá của Reuters, sự sụp đổ của MFS gợi nhớ tới các vụ phá sản như First Brands hay Tricolor, nơi những vấn đề về thế chấp trùng lặp và quản lý tài sản lỏng lẻo bị xem là nguyên nhân cốt lõi. Nhận định này cũng tương đồng với quan điểm của Nicole Byrns, nhà sáng lập Dumar Capital Partners, khi bà cho rằng dù thị trường đã bàn thảo suốt nhiều tháng về các biện pháp chống gian lận, những lỗ hổng trong khả năng phát hiện sai phạm vẫn tồn tại.
Trong bối cảnh lãi suất duy trì ở mức cao suốt hai năm qua, áp lực tái cấp vốn ngày càng lớn đang khiến các cấu trúc vay vốn lỏng lẻo bộc lộ điểm yếu. Nếu tài sản bảo đảm không phản ánh đúng giá trị thực, nguy cơ vỡ nợ dây chuyền là điều khó có thể loại trừ. Hiện các ngân hàng liên quan chưa bình luận chi tiết về mức độ rủi ro, song thị trường đang theo dõi sát tiến trình xử lý phá sản tại Anh như một phép thử quan trọng đối với sức chịu đựng của hệ thống tài chính toàn cầu trước những cú sốc từ khu vực tín dụng phi truyền thống.
