Bộ Tài chính đang lấy ý kiến đối với dự thảo Thông tư hướng dẫn thi hành một số nội dung của Luật Thuế thu nhập cá nhân, trong đó đáng chú ý là đề xuất điều chỉnh mức thu nhập tối đa để xác định người phụ thuộc khi tính giảm trừ gia cảnh. Theo phương án mới, ngưỡng thu nhập này dự kiến được nâng lên 3 triệu đồng mỗi tháng, thay cho mức 1 triệu đồng đang áp dụng suốt hơn một thập kỷ qua.
Đề xuất được đưa ra trong bối cảnh nhiều chỉ số kinh tế - xã hội đã thay đổi đáng kể so với thời điểm quy định cũ được ban hành. Cụ thể, quy định hiện hành xác định người phụ thuộc là cá nhân không có thu nhập hoặc có thu nhập bình quân không vượt quá 1 triệu đồng/tháng trong năm, tiêu chí này được áp dụng từ năm 2013 đến nay và gần như chưa từng được điều chỉnh.
Theo Bộ Tài chính, việc nâng ngưỡng thêm 2 triệu đồng lên mức 3 triệu đồng được đánh giá là phù hợp với diễn biến thu nhập và chi tiêu của người dân trong hơn 10 năm qua, đồng thời đảm bảo tính tương thích với mặt bằng kinh tế hiện tại. Cơ quan quản lý cho rằng mức điều chỉnh này không chỉ phản ánh đúng sự gia tăng của chi phí sinh hoạt mà còn tiệm cận với các tiêu chí an sinh xã hội đang được cập nhật.
Số liệu thống kê được cơ quan soạn thảo dẫn chiếu cho thấy, chi tiêu bình quân đầu người năm 2024 đã đạt khoảng 2,977 triệu đồng mỗi tháng, tăng khoảng 1,6 lần so với mức 1,888 triệu đồng của năm 2014. Trong khi đó, thu nhập bình quân đầu người cũng tăng lên mức 5,15 triệu đồng/tháng, gần gấp đôi so với con số 2,637 triệu đồng cách đây 10 năm. Những thay đổi này được xem là cơ sở quan trọng để điều chỉnh ngưỡng xác định người phụ thuộc, nhằm bảo đảm tính thực tiễn của chính sách thuế thu nhập cá nhân.
Không chỉ dựa trên yếu tố thu nhập và chi tiêu, Bộ Tài chính còn đặt đề xuất này trong mối liên hệ với chuẩn nghèo đa chiều quốc gia giai đoạn 2026 - 2030. Theo định hướng mới, mức thu nhập dùng để xác định hộ nghèo và cận nghèo, đặc biệt tại khu vực đô thị, đã được điều chỉnh tăng so với trước. Vì vậy, việc nâng ngưỡng thu nhập của người phụ thuộc lên 3 triệu đồng/tháng được đánh giá là phù hợp với hệ thống tiêu chí an sinh xã hội, đảm bảo sự đồng bộ trong các chính sách liên quan.
Cục Chính sách Thuế cũng cho biết, mức đề xuất 3 triệu đồng không chỉ phản ánh chi phí sinh hoạt bình quân mà còn tương đương với ngưỡng thu nhập dùng để xác định hộ nghèo, hộ cận nghèo tại khu vực thành thị trong giai đoạn điều chỉnh mới. Điều này giúp hạn chế khoảng cách giữa các chính sách thuế và chính sách an sinh xã hội, đồng thời tạo sự thống nhất trong cách tiếp cận đối tượng thụ hưởng.
Song song với nội dung điều chỉnh ngưỡng thu nhập, dự thảo Thông tư cũng tiếp tục làm rõ phạm vi các đối tượng được xác định là người phụ thuộc trong kê khai thuế. Theo đó, nhóm này bao gồm con đẻ, con nuôi hợp pháp, con riêng của vợ hoặc chồng; vợ hoặc chồng của người nộp thuế; cha mẹ ruột, cha mẹ của vợ hoặc chồng; cùng cha dượng, mẹ kế và cha mẹ nuôi theo quy định pháp luật hiện hành.
Ngoài các trường hợp phổ biến, dự thảo cũng mở rộng xem xét một số đối tượng đặc thù như con trên 18 tuổi nhưng mất khả năng lao động, người khuyết tật hoặc không có khả năng tự tạo thu nhập. Bên cạnh đó, con đang theo học tại các cơ sở giáo dục như đại học, cao đẳng, trung cấp, dạy nghề hoặc học phổ thông cũng tiếp tục được tính là người phụ thuộc, bao gồm cả giai đoạn chờ kết quả thi tốt nghiệp lớp 12 từ tháng 6 đến tháng 9 hằng năm.
Về thủ tục thực hiện, dự thảo nhấn mạnh trách nhiệm của người nộp thuế trong việc tự đăng ký, điều chỉnh và kê khai thông tin người phụ thuộc. Người nộp thuế phải đảm bảo tính chính xác, trung thực của dữ liệu khai báo và chịu trách nhiệm trước pháp luật nếu có sai sót hoặc gian lận. Đồng thời, cơ quan thuế sẽ khai thác dữ liệu từ Cổng dịch vụ công quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành và các hệ thống quản lý nhà nước để đối chiếu thông tin, phục vụ việc xác định giảm trừ gia cảnh.
Trong trường hợp không thể khai thác được dữ liệu từ hệ thống liên thông, người nộp thuế có trách nhiệm bổ sung các giấy tờ chứng minh cần thiết để xác nhận người phụ thuộc theo quy định.
Dự kiến, nếu được thông qua, Thông tư mới sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Việc điều chỉnh lần này được kỳ vọng sẽ giúp chính sách thuế thu nhập cá nhân phù hợp hơn với thực tiễn đời sống, đồng thời hỗ trợ người nộp thuế trong việc giảm trừ gia cảnh, góp phần nâng cao tính công bằng và hợp lý của hệ thống thuế hiện hành.
