Trong bối cảnh thị trường năng lượng thế giới biến động mạnh do tác động từ căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông, Chính phủ đã trình Quốc hội phương án đặc biệt nhằm giảm áp lực chi phí nhiên liệu trong nước. Theo đó, đề xuất miễn toàn bộ các loại thuế liên quan đến xăng, dầu và nhiên liệu bay sẽ được áp dụng đến hết ngày 30/6 tới đây.
Chiều 9/4, thừa ủy quyền của Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn đã trình bày dự thảo Nghị quyết trước Quốc hội, trong đó nêu rõ phương án điều chỉnh hàng loạt sắc thuế đang áp dụng đối với mặt hàng xăng dầu. Động thái này được đưa ra trong bối cảnh giá năng lượng toàn cầu leo thang, kéo theo áp lực lớn đối với điều hành giá trong nước và mục tiêu kiểm soát lạm phát.
Theo đề xuất của Chính phủ, thuế bảo vệ môi trường đối với xăng (không bao gồm ethanol), dầu diesel, dầu hỏa, dầu mazut và nhiên liệu bay sẽ được đưa về mức 0 đồng. Đây được xem là biện pháp trực tiếp nhất nhằm hạ giá thành cơ sở của các mặt hàng nhiên liệu thiết yếu, từ đó giảm tác động lan tỏa đến sản xuất và đời sống.
Không chỉ dừng lại ở thuế môi trường, dự thảo cũng đề xuất điều chỉnh thuế giá trị gia tăng đối với xăng, dầu diesel và nhiên liệu bay theo hướng không phải kê khai, tính nộp, song vẫn đảm bảo cơ chế khấu trừ đầu vào theo quy định hiện hành. Cùng với đó, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với các loại xăng cũng được đưa về mức 0%, thể hiện nỗ lực đồng bộ trong việc giảm gánh nặng thuế lên mặt hàng chiến lược này.
Chính phủ cho biết, việc đưa ra gói chính sách mạnh tay lần này xuất phát từ những biến động khó lường của thị trường năng lượng toàn cầu. Xung đột tại khu vực Trung Đông đã khiến nguồn cung bị gián đoạn cục bộ, đẩy giá dầu thô và các sản phẩm lọc hóa dầu tăng cao trong thời gian qua, tạo sức ép lớn lên nhiều nền kinh tế, trong đó có Việt Nam.
Nếu được Quốc hội thông qua tại kỳ họp đang diễn ra, chính sách này dự kiến sẽ có hiệu lực từ ngày 16/4 và kéo dài đến hết 30/6. Đồng thời, Chính phủ cũng kiến nghị trao quyền cho Thủ tướng ban hành quyết định điều chỉnh linh hoạt thời gian áp dụng, có thể rút ngắn hoặc kéo dài tùy theo diễn biến thực tế của thị trường thế giới, nhằm đảm bảo sự chủ động trong điều hành.
Theo số liệu từ Bộ Công Thương, trong cơ cấu hình thành giá cơ sở xăng dầu hiện nay, thuế giá trị gia tăng chiếm khoảng 7,4%, thuế bảo vệ môi trường dao động từ 2,7% đến 6%, còn thuế tiêu thụ đặc biệt vào khoảng 6,7%. Đây là những thành phần tác động trực tiếp đến giá bán lẻ, vì vậy việc đưa về mức 0 được kỳ vọng sẽ tạo dư địa giảm giá đáng kể cho thị trường.
Trước đó, theo Quyết định 482 của Thủ tướng Chính phủ, một số loại thuế đã được điều chỉnh về mức 0 trong tình huống khẩn cấp và áp dụng đến hết ngày 15/4. Tuy nhiên, trong cơ cấu hiện hành, dầu hỏa và mazut vẫn đang chịu thuế bảo vệ môi trường lần lượt 600 đồng/lít hoặc kg và 1.000 đồng/lít hoặc kg, cùng với thuế VAT ở mức 10%.
Trong quá trình thẩm tra, Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội do Chủ nhiệm Phan Văn Mãi phụ trách đã bày tỏ sự đồng thuận với đề xuất của Chính phủ. Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra cũng nhấn mạnh yêu cầu cần có các giải pháp điều hành tổng thể, đồng bộ, bao gồm minh bạch hóa cấu thành giá xăng dầu và đảm bảo chuỗi cung ứng ổn định, tránh gây xáo trộn thị trường.
Một số ý kiến tại cơ quan thẩm tra cũng cho rằng, trong bối cảnh rủi ro từ xung đột quốc tế còn kéo dài, việc xem xét kéo dài thời gian áp dụng chính sách có thể là cần thiết để đảm bảo ổn định kinh tế vĩ mô, đồng thời hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng trong năm nay.
Trước đó, tại phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng cũng khẳng định sự thống nhất trong việc trình Quốc hội xem xét các giải pháp thuế đối với xăng dầu và nhiên liệu bay. Theo bà, đây là nhóm chính sách cấp thiết nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực từ tình trạng thiếu hụt và biến động giá nhiên liệu, qua đó góp phần giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô.
Trong thực tế, từ cuối tháng 2 đến nay, thị trường xăng dầu trong nước đã trải qua 14 kỳ điều chỉnh giá liên tiếp. Hiện giá bán lẻ xăng RON 95-III đang ở mức khoảng 26.530 đồng/lít, trong khi dầu diesel đạt khoảng 42.840 đồng/lít. Trước đó không lâu, các mức giá từng leo lên gần 34.000 đồng đối với xăng và 45.000 đồng đối với dầu diesel, cho thấy mức độ biến động rất lớn.
Ở góc độ nguồn cung, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết hai nhà máy lọc dầu trong nước là Dung Quất và Nghi Sơn vẫn đang đảm bảo đủ nguyên liệu để duy trì sản xuất đến hết tháng 4. Đồng thời, trong tháng 3, lượng nhập khẩu xăng dầu của các doanh nghiệp đầu mối đạt khoảng 3,2 triệu m3, cộng với tồn kho ước tính từ 2,6 đến 2,8 triệu m³, đủ khả năng đáp ứng nhu cầu tiêu thụ trong nước trong ngắn hạn.
