Áp lực giao thông nội đô thúc đẩy đề xuất thu phí phương tiện
UBND TP Hà Nội đang tổ chức lấy ý kiến đối với dự thảo nghị quyết về phát triển vận tải công cộng, ứng dụng công nghệ trong quản lý giao thông và từng bước hạn chế phương tiện cá nhân tại khu vực trung tâm. Trong đó, nội dung nhận được nhiều sự quan tâm là đề xuất thu phí các phương tiện cơ giới đường bộ khi đi vào nội đô.
Theo phương án được đưa ra, việc thu phí sẽ triển khai theo từng giai đoạn. Khu vực bên trong Vành đai 1 dự kiến áp dụng từ ngày 1/1/2028. Sau đó, phạm vi thu phí tiếp tục mở rộng vào khu vực trong Vành đai 2 từ ngày 1/1/2030 và khu vực trong Vành đai 3 từ ngày 1/1/2032.
Sở Xây dựng Hà Nội cho biết việc nghiên cứu áp dụng công cụ kinh tế thông qua thu phí xuất phát từ thực tế áp lực giao thông ngày càng gia tăng tại khu vực trung tâm. Số lượng phương tiện cá nhân tăng nhanh trong nhiều năm qua trong khi quỹ đất dành cho giao thông chưa đáp ứng được nhu cầu phát triển đô thị. Hệ quả là tình trạng ùn tắc thường xuyên xuất hiện trên nhiều trục đường chính, làm kéo dài thời gian di chuyển, gia tăng chi phí xã hội và lượng phát thải ra môi trường.
Theo thống kê, Hà Nội hiện có khoảng 8,1 triệu phương tiện cơ giới đường bộ, bao gồm khoảng 1,1 triệu ô tô và gần 7 triệu xe máy. Ngoài ra, mỗi ngày còn có khoảng 1,2 triệu phương tiện từ các địa phương khác tham gia lưu thông trên địa bàn Thủ đô. Đáng chú ý, khoảng 95% số xe máy đang sử dụng nhiên liệu xăng, góp phần tạo áp lực lớn đối với chất lượng không khí đô thị.
Trong bối cảnh đó, thành phố cho rằng việc thu phí phương tiện vào nội đô có thể trở thành một trong những giải pháp nhằm điều tiết nhu cầu sử dụng xe cá nhân, giảm mật độ phương tiện tại khu vực trung tâm và tạo động lực để người dân chuyển sang các loại hình vận tải công cộng.
Triển khai theo lộ trình để người dân và doanh nghiệp thích ứng
Theo dự thảo, Hà Nội sẽ không áp dụng đồng loạt trên diện rộng mà lựa chọn phương án triển khai từng bước. Vành đai 1 được xác định là khu vực ưu tiên do đây là nơi tập trung mật độ dân cư, cơ quan, doanh nghiệp và lưu lượng phương tiện lớn nhất, đồng thời cũng là khu vực chịu áp lực ùn tắc nghiêm trọng nhất của Thủ đô.
Sau giai đoạn đầu, thành phố sẽ tiến hành đánh giá hiệu quả thực tế trước khi xem xét mở rộng phạm vi thu phí sang Vành đai 2 và Vành đai 3. Cách tiếp cận này được cho là phù hợp với tiến độ hoàn thiện hạ tầng giao thông, sự phát triển của hệ thống vận tải hành khách công cộng cũng như điều kiện kinh tế - xã hội trong từng thời kỳ.
Hiện nay, mạng lưới vận tải công cộng của Hà Nội đã có 129 tuyến xe buýt với gần 2.000 phương tiện hoạt động cùng hơn 14.000 xe taxi. Thành phố cũng đang tiếp tục đầu tư vào các tuyến đường sắt đô thị và nhiều dự án giao thông trọng điểm nhằm nâng cao khả năng đáp ứng nhu cầu đi lại của người dân.
Thực tế, ý tưởng thu phí phương tiện vào khu vực nội đô không phải là vấn đề mới. Từ năm 2017, HĐND TP Hà Nội đã thông qua đề án tăng cường quản lý phương tiện cá nhân đến năm 2020, tầm nhìn 2030, trong đó xác định nghiên cứu thu phí đối với các phương tiện đi vào khu vực có nguy cơ ùn tắc là một giải pháp quan trọng. Đến cuối năm 2021, đề án này từng được đưa vào chương trình dự kiến của kỳ họp HĐND thành phố nhưng sau đó chưa được thông qua do còn nhiều băn khoăn liên quan đến tính khả thi.
Lần này, UBND TP Hà Nội cho biết sẽ xây dựng đề án chi tiết về cơ chế thu phí theo đúng quy định pháp luật. Các nội dung như phạm vi áp dụng, đối tượng chịu phí, mức thu, hình thức thu và phương án quản lý nguồn thu sẽ được nghiên cứu kỹ lưỡng. Thành phố cũng nhấn mạnh quá trình xây dựng chính sách sẽ dựa trên đánh giá toàn diện các tác động kinh tế - xã hội, bảo đảm công khai, minh bạch và phù hợp với điều kiện thực tế.
Bên cạnh mục tiêu giảm ùn tắc và cải thiện môi trường, Hà Nội kỳ vọng việc kiểm soát phương tiện cá nhân bằng các công cụ kinh tế sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý giao thông đô thị, hướng tới xây dựng một đô thị văn minh, hiện đại và có chất lượng sống tốt hơn cho người dân.
