Giữa trưa nắng nóng, trên cánh đồng muối rộng lớn ở xóm Tân Thắng, xã Quỳnh Phú (Nghệ An), diêm dân vẫn miệt mài “cướp nắng” để làm ra những hạt muối. Nắng nóng tưởng chừng khắc nghiệt lại chính là điều kiện lý tưởng để người dân nơi đây bước vào vụ sản xuất chính trong năm.
"Để làm ra được hạt muối, chúng tôi phải chọn đúng những ngày nắng to, thậm chí là thời điểm nắng gắt nhất trong ngày. Nếu không đủ nắng thì muối không trắng, không ngon”, bà Nguyễn Thị Nhàn (70 tuổi) chia sẻ.
Làng nghề muối Tân Thắng có lịch sử hình thành khoảng 400 năm, gắn bó với bao thế hệ người dân vùng bãi ngang Nghệ An. Tại đây, nghề muối vẫn được duy trì bằng phương pháp phơi cát thủ công truyền thống, tạo nên những hạt muối trắng, sạch và mang hương vị đặc trưng riêng.
Để có được hạt muối thành phẩm, diêm dân phải trải qua nhiều công đoạn công phu như xáo đất, phơi đất, đưa vào chạt, lọc nước mặn rồi phơi kết tinh. Mỗi công đoạn đều đòi hỏi sự tỉ mỉ, kinh nghiệm và sức bền.
Theo ông Mai Văn Danh (70 tuổi), sau khi phơi khô, đất được đưa vào chạt, người làm muối dùng chân dẫm chặt rồi lọc nước biển nhiều lần để thu được nước có độ mặn cao nhất. Diêm dân phải canh độ mặn phù hợp rồi mới đưa nước lên sân phơi. Chỉ sau một ngày nắng, muối sẽ kết tinh và có thể thu hoạch vào buổi chiều.
Công việc vốn đã nặng nhọc lại càng khắc nghiệt hơn khi người lao động phải làm việc liên tục dưới nắng nóng. Để chống chọi với thời tiết, họ mặc nhiều lớp quần áo bảo hộ, che kín mặt và liên tục bổ sung nước vì đổ rất nhiều mồ hôi.
Nghề muối phụ thuộc hoàn toàn vào thời tiết, chỉ cần một cơn mưa bất chợt cuối ngày, toàn bộ công sức của cả ngày có thể mất trắng.
Công việc vất vả, nặng nhọc nhưng thu nhập từ nghề muối lại rất bấp bênh. Hiện nay, muối chỉ được thu mua với giá khoảng 1.800 đồng/kg. Trung bình mỗi ngày, hai vợ chồng diêm dân làm việc cật lực cũng chỉ thu về khoảng 100kg muối, tương đương khoảng 180.000 đồng.
Chính vì thu nhập thấp, công việc nặng nhọc nên những năm gần đây, lao động trẻ dần rời quê tìm kiếm sinh kế khác. Trên cánh đồng muối hôm nay, chủ yếu là người cao tuổi vẫn bền bỉ bám nghề, thỉnh thoảng mới có thêm sự phụ giúp của các em học sinh trong những ngày nắng.
Dẫu đối mặt với nhiều khó khăn, diêm dân Tân Thắng vẫn kiên trì giữ nghề. Không chỉ vì mưu sinh, mà còn bởi đây là nghề truyền thống của cha ông, là một phần ký ức và hồn cốt của vùng quê ven biển Nghệ An./.
