Chính phủ tiếp tục hoàn thiện mô hình chính quyền 3 cấp, đẩy nhanh sắp xếp đơn vị hành chính và tinh gọn bộ máy
Sau một năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền địa phương 3 cấp, Chính phủ đánh giá chủ trương đổi mới bộ máy đã tạo nhiều chuyển biến tích cực, đồng thời xác định tiếp tục hoàn thiện thể chế, sắp xếp tổ chức hành chính và nâng cao chất lượng chính quyền cơ sở để đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
Tại Hội nghị toàn quốc sơ kết diễn ra sáng 1/7 tại Hà Nội, Bộ Chính trị tổ chức hội nghị dưới sự chủ trì của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Hội nghị được kết nối trực tuyến tới 3.651 điểm cầu trên cả nước với hơn 557.000 đại biểu tham dự.
Thay mặt Đảng ủy Chính phủ phát biểu tại hội nghị, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà khẳng định, sau một năm triển khai, mô hình hệ thống chính trị 3 cấp đã chứng minh tính đúng đắn của chủ trương cải cách, tạo nền tảng cho tư duy quản trị mới và mở rộng không gian phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.
Theo Phó Thủ tướng, mô hình này không chỉ tạo chuyển biến về phương thức lãnh đạo, quản trị và tổ chức thực hiện mà còn phát huy hiệu quả mối quan hệ giữa Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, Mặt trận Tổ quốc cùng các tổ chức chính trị - xã hội và Nhân dân. Đây được xem là nền tảng quan trọng góp phần củng cố niềm tin xã hội, khơi dậy khát vọng phát triển của cả hệ thống chính trị.
Kết quả thực tiễn trong năm 2025 và 6 tháng đầu năm 2026 cho thấy, dù bối cảnh quốc tế còn nhiều biến động, tình hình kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh và đối ngoại của Việt Nam vẫn duy trì ổn định, nhiều địa phương sau sắp xếp như Hà Nội, TP.HCM, Hải Phòng, Đồng Nai, Bắc Ninh, Quảng Ninh, Ninh Bình và Tây Ninh đã đạt được những kết quả nổi bật. Tuy nhiên, Phó Thủ tướng cũng nhìn nhận quá trình vận hành vẫn còn những khó khăn cần tiếp tục tháo gỡ để bộ máy hành chính thực sự tinh gọn, hiệu năng, hiệu lực và hiệu quả hơn.
Hoàn thiện thể chế, đẩy mạnh phân cấp và tiếp tục rà soát 705 đơn vị hành chính cấp xã chưa đạt chuẩn
Để nâng cao hiệu quả mô hình mới, Chính phủ xác định ba nhóm nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới. Trước hết là tiếp tục hoàn thiện thể chế gắn với cải cách thủ tục hành chính và nâng cao năng lực tổ chức thực hiện. Theo Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà, trong một năm qua, Chính phủ đã hoàn thiện khoảng 1.300 văn bản quy phạm pháp luật, đồng thời cắt giảm và đơn giản hóa gần 40% thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh. Tỷ lệ thủ tục hành chính do Chính phủ và các bộ, ngành Trung ương trực tiếp giải quyết hiện giảm còn 27,4%, vượt mục tiêu đề ra.
Trong giai đoạn tới, Chính phủ sẽ tiếp tục hoàn thiện hệ thống thể chế, tạo môi trường đầu tư kinh doanh minh bạch, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, đồng thời sửa đổi 49 luật theo chương trình lập pháp và xử lý các vướng mắc phát sinh trong quá trình vận hành chính quyền địa phương hai cấp.
Song song với đó là đổi mới mạnh mẽ phương thức quản trị quốc gia trên cơ sở phân cấp, phân quyền gắn với chuyển đổi số. Hiện cấp tỉnh đang thực hiện 1.382 nhiệm vụ được phân cấp từ Trung ương, còn cấp xã đảm nhận 938 nhiệm vụ được phân định thẩm quyền và phân cấp. Chính phủ sẽ tiếp tục làm rõ trách nhiệm giữa Trung ương và địa phương, tập trung quản lý vĩ mô, trong khi địa phương chủ động tổ chức thực hiện theo phương châm "địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm".
Một trong những nội dung được nhấn mạnh là tiếp tục hoàn thiện không gian phát triển và nâng cao chất lượng hoạt động của chính quyền cấp xã. Các địa phương được yêu cầu rà soát tổng thể sau sắp xếp đơn vị hành chính để bảo đảm phù hợp với yêu cầu phát triển, đồng thời nghiên cứu hình thành các đơn vị hành chính cấp xã có vai trò hạt nhân tăng trưởng.
Đáng chú ý, cả nước hiện vẫn còn 705 đơn vị hành chính cấp xã chưa đáp ứng tiêu chuẩn theo quy định. Theo Phó Thủ tướng, việc nghiên cứu sắp xếp sẽ tiếp tục được triển khai nhưng phải bảo đảm phù hợp với các yếu tố đặc thù về văn hóa, lịch sử, truyền thống, dân tộc, tôn giáo và điều kiện địa lý. Sau khi Bộ Chính trị có kết luận, Chính phủ sẽ ban hành hướng dẫn cụ thể và hoàn thành việc sắp xếp trong năm 2026.
Cùng với việc rà soát đơn vị hành chính, Chính phủ sẽ tiếp tục sắp xếp các tổ chức hành chính thuộc UBND cấp tỉnh, cấp xã và cơ cấu lại hệ thống đơn vị sự nghiệp công lập theo hướng tinh gọn, hiệu quả, mở rộng cơ chế tự chủ và đẩy mạnh xã hội hóa ở những lĩnh vực mà khu vực ngoài Nhà nước có thể tham gia.
Phó Thủ tướng cũng đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã đủ năng lực đáp ứng yêu cầu mới. Theo đó, các địa phương cần chú trọng lựa chọn đội ngũ lãnh đạo chủ chốt có phẩm chất, năng lực, đồng thời tăng cường đào tạo chuyên môn, kỹ năng quản trị và năng lực chuyển đổi số.
Theo lãnh đạo Chính phủ, chất lượng chính quyền cấp xã, đội ngũ cán bộ và năng lực quản trị dựa trên dữ liệu sẽ quyết định hiệu quả của mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Việc tiếp tục hoàn thiện mô hình tổ chức hệ thống chính trị sau một năm sơ kết được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng để bộ máy hoạt động hiệu quả hơn, khơi thông các điểm nghẽn, phát huy nguồn lực và thúc đẩy đất nước phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn mới.
