Room ngoại của Ngân hàng đang trở thành “nút thắt”
Theo báo cáo “Dòng vốn ngoại và bản đồ room” kỳ tháng 8/2026 của TCBS, trong 11 phiên đầu tháng 8, nhà đầu tư nước ngoài bán ròng 1.115 tỷ đồng trên HOSE, tương đương khoảng 101 tỷ đồng mỗi phiên. Con số này thấp hơn 80% so với cường độ bán ròng trong tháng 7 và là mức bán ròng nhẹ nhất trong 12 tháng.
Tuy vậy, lũy kế từ đầu năm, khối ngoại vẫn bán ròng 91.542 tỷ đồng trên cả HOSE, HNX và UPCoM, tương đương khoảng 3,47 tỷ USD. Đáng chú ý, áp lực rút vốn tập trung mạnh vào hai nhóm vốn hóa lớn là bất động sản và ngân hàng.
Theo TCBS, Ngân hàng là nhóm duy nhất trong các ngành trọng điểm mà room sở hữu nước ngoài thực sự trở thành ràng buộc đối với dòng vốn.
Trong rổ VN30, MBB hiện có room ngoại còn lại chỉ 1,1%, tương đương 1.684 tỷ đồng và đã lấp khoảng 95% trần. TCB còn 2%, tương đương 4.526 tỷ đồng, đã lấp 91% trần. VIB cũng chỉ còn 1,7% room, trong khi ACB và HDB cùng đã sử dụng khoảng 80% room.
Đáng chú ý, mức trần áp dụng tại một số ngân hàng thấp hơn nhiều so với mức 30% thường được nhắc đến.
TCB đang áp dụng trần 22,5%, MBB 23,2%, HDB 27% và VIB chỉ 5%. Chứng khoán (TCBS) cho rằng đây là những trường hợp room có thể trở thành điểm nghẽn nếu dòng vốn ngoại quay trở lại mạnh.
Trong khi đó, Nghị định 69/2025 đã tạo cơ sở để một số ngân hàng nhận chuyển giao bắt buộc có thể nâng trần sở hữu nước ngoài lên 49%. Theo tính toán của TCBS, MBB có thể tạo thêm khoảng 41.321 tỷ đồng room, VPB thêm 37.331 tỷ đồng và HDB thêm 29.578 tỷ đồng nếu kích hoạt mức trần mới.
Tổng dư địa room của ba ngân hàng này vào khoảng 108.230 tỷ đồng. TCBS đánh giá đây là biến số đáng theo dõi nhất trong 12 tháng tới bởi lượng room có thể được tạo ra lớn hơn đáng kể so với quy mô dòng vốn thụ động dự kiến đến từ đợt nâng hạng FTSE đầu tiên.
Không chỉ vấn đề nâng trần, việc các ngân hàng chủ động điều chỉnh room cũng có thể tạo thêm không gian cho nhà đầu tư nước ngoài. Với VIB, trần sở hữu nước ngoài hiện ở mức 5%, thấp hơn nhiều so với mức trần luật định 30%, nên quyết định nới room thuộc về doanh nghiệp.
FTSE chỉ là cú hích ban đầu
Việc Việt Nam chính thức được nâng hạng theo FTSE Russell đang tạo kỳ vọng về một dòng vốn mới. Theo TCBS, đợt giải ngân thụ động đầu tiên dự kiến diễn ra vào ngày 21/9/2026, với quy mô khoảng 166 triệu USD, tương đương 4.516 tỷ đồng.
Tuy nhiên, con số này chưa đủ lớn để tự mình đảo ngược toàn bộ xu hướng dòng vốn. TCBS ước tính tổng dòng vốn thụ động có thể vào khoảng 1,57-1,66 tỷ USD khi hoàn tất bốn đợt nâng tỷ trọng, trong khi dòng vốn chủ động mới là yếu tố có thể tạo ra quy mô lớn hơn.
Vì vậy, TCBS cho rằng việc giải phóng các nút thắt về room, đặc biệt tại nhóm ngân hàng, có thể có ý nghĩa lớn hơn một đợt giải ngân thụ động đơn lẻ.
Theo kịch bản tích cực của TCBS, nếu tốc độ bán ròng tiếp tục giảm và dòng vốn chủ động quay lại trước ngày FTSE có hiệu lực, thị trường có thể chuyển sang mua ròng nhẹ trong tháng 9-10. Một dấu hiệu quan trọng cần theo dõi là nhóm Ngân hàng có ngừng bị bán hay không.
Ngược lại, nếu các ngân hàng tiếp tục chịu áp lực bán và những nút thắt room chưa được tháo gỡ, dòng tiền mới có thể khó phát huy hết tác động.
Với tổng dư địa room mới có thể lên tới hàng chục nghìn tỷ đồng tại các ngân hàng, chìa khóa để Việt Nam hấp thụ hiệu quả dòng vốn ngoại không chỉ nằm ở câu chuyện nâng hạng, mà còn phụ thuộc vào việc các doanh nghiệp và cơ quan quản lý có mở thêm “cánh cửa” cho dòng tiền này hay không.
