Từ những vạt đất cao bạc màu, quanh năm canh tác hoa màu kém hiệu quả của xã Thạch Xuân (Hà Tĩnh) giờ đây đã được phủ một màu xanh ngút ngàn của những nương dâu tằm. Sự táo bạo trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng của người dân nơi đây đang mở ra một hướng đi mới đầy triển vọng khi vừa đánh thức quỹ đất cằn cỗi, vừa tạo sinh kế bền vững để nâng cao thu nhập cho cộng đồng.
Những ngày này, ông Nguyễn Văn Tiến (thôn Đồng Xuân, xã Thạch Xuân, tỉnh Hà Tĩnh) đang tất bật hái lá dâu để chuẩn bị thức ăn cho lứa tằm mới. Nhìn những luống dâu xanh mướt này ít ai biết rằng gần 7 sào đất này trước đây là vùng đất cao cưỡng, nhiều năm trồng lạc nhưng hiệu quả thấp, thu nhập bấp bênh.
Theo đó, năm 2024, sau những trăn trở tìm hướng phát triển kinh tế phù hợp với điều kiện địa phương, sau khi tham quan, học hỏi mô hình trồng dâu nuôi tằm, ông Tiến quyết định chuyển toàn bộ diện tích đất sản xuất sang trồng dâu để nuôi tằm. Thực tế cho thấy, cây dâu phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng của vùng, phù hợp và hiệu quả hơn các loại cây trồng khác.
Với diện tích 7 sào đất trồng dâu được ông chăm sóc tốt nên nguồn thức ăn cho các lứa tằm luôn được chủ động và mang lại hiệu quả trong việc nuôi tằm.
Sau hơn nửa năm chăm sóc, vườn dâu bắt đầu cho thu hoạch. Gia đình ông tận dụng diện tích trong nhà để nuôi lứa tằm đầu tiên với một hộp giống, tương đương khoảng 20 - 25 ngàn trứng.
Tằm giống sau vài ngày tuổi được chăm sóc trong điều kiện nhiệt độ, độ ẩm phù hợp để phát triển khỏe mạnh.
Ông Nguyễn Văn Tiến chia sẻ: Nuôi tằm không quá vất vả nhưng đòi hỏi sự tỉ mỉ, cẩn thận. Người nuôi phải giữ chuồng trại sạch sẽ, đảm bảo nhiệt độ, độ ẩm thích hợp và luôn có nguồn lá dâu tươi. Sau khoảng 15 ngày chăm sóc, tằm lên né làm kén, chỉ 3 - 4 ngày sau là có thể thu hoạch.
Nhìn những con tằm đang phát triển khỏe mạnh, ông Tiến phấn khởi chia sẻ: Ở giai đoạn phát triển mạnh, tằm tiêu thụ một lượng lớn lá dâu tươi, đây cũng là yếu tố quyết định năng suất và chất lượng kén.
Trong lứa tằm đầu tiên mang về gần 40 kg kén, bán với giá khoảng 180 nghìn đồng/kg. Kết quả khả quan đã tạo động lực giúp gia đình ông tiếp tục mở rộng sản xuất. Hiện mỗi năm, tùy nguồn lá dâu, gia đình nuôi từ 6 - 7 lứa, bình quân mỗi lứa cho thu nhập 3 - 4 triệu đồng.
Sau thành công của mô hình trồng dâu nuôi tằm của mình, nhiều hộ dân trong và ngoài địa phương đến tham quan học hỏi. Ông Tiến sẵn sàng hướng dẫn kỹ thuật, chia sẻ kinh nghiệm và hỗ trợ các hộ dân cùng phát triển. Đến nay, đã có 6 hộ dân ở thôn Đồng Xuân chuyển đổi sang trồng dâu kết hợp nuôi tằm.
Thực tế cho thấy, trồng dâu nuôi tằm phù hợp với điều kiện tự nhiên của Thạch Xuân. Mô hình không chỉ khai thác hiệu quả những diện tích đất khô cằn, kém hiệu quả mà còn có ưu điểm vốn đầu tư không lớn, kỹ thuật không quá phức tạp, tận dụng được lao động nhàn rỗi và có đầu ra khá ổn định.
Trao đổi cùng PV, ông Nguyễn Văn Duy - Phó Chủ tịch UBND xã Thạch Xuân, cho biết: Đây là mô hình chuyển đổi sản xuất có nhiều triển vọng ở địa phương. Thời gian tới, địa phương sẽ tiếp tục tổ chức cho người dân tham quan, học tập kinh nghiệm, đồng thời hỗ trợ kết nối kỹ thuật và thị trường tiêu thụ để từng bước nhân rộng mô hình, nâng cao giá trị sản xuất trên cùng đơn vị diện tích.
Không dừng lại ở mô hình trồng dâu nuôi tằm, ông Tiến còn xây dựng mô hình kinh tế tổng hợp trên vùng đồi của gia đình với vườn cây ăn quả, rau màu và hệ thống nhà màng trồng hoa, dưa, rau an toàn theo mùa. Sự kết hợp này giúp khai thác tối đa quỹ đất, sử dụng hiệu quả lao động và tạo nguồn thu quanh năm.
Ông Tiến chia sẻ: Kết hợp nhiều mô hình sẽ giảm rủi ro và tạo thu nhập ổn định hơn. Điều quan trọng là biết tận dụng lợi thế đất đai, chịu khó học hỏi kỹ thuật và mạnh dạn thay đổi cách làm.
Từ những thửa đất từng bị xem là "đất khó" đến những ruộng dâu xanh tốt và những nong kén vàng óng mỗi vụ thu hoạch, mô hình trồng dâu nuôi tằm của gia đình ông Tiến là minh chứng cho hiệu quả của tư duy đổi mới trong sản xuất nông nghiệp. Không chỉ tạo nguồn thu ổn định cho người dân, mô hình còn góp phần đánh thức tiềm năng của những vùng đất cao, khô cằn, sản xuất hoa màu kém hiệu quả. Mở thêm hướng phát triển kinh tế nông nghiệp bền vững, từng bước làm giàu trên chính quê hương Thạch Xuân.
