Thực tế cho thấy, tình trạng thu gom, vận chuyển, giết mổ lợn bệnh vẫn chưa được kiểm soát triệt để. Nhiều vụ việc quy mô lớn bị phát hiện, xử lý, song sản phẩm không đảm bảo vệ sinh thú y vẫn len lỏi ra thị trường. Đây không chỉ là nguy cơ trực tiếp làm lây lan dịch bệnh, mà còn đặt ra vấn đề về kỷ cương quản lý và an toàn sức khỏe cộng đồng.
Từ đầu năm 2026 đến nay cho thấy mức độ rủi ro không hề nhỏ: dịch tả lợn Châu Phi đã xuất hiện tại 25/34 tỉnh, thành phố, buộc tiêu hủy gần 26.000 con lợn. Tại Bắc Ninh, riêng tháng 3/2026, ổ dịch tại xã Ngọc Thiện khiến 104 con lợn bị tiêu hủy. Đáng chú ý, nguy cơ phát sinh dịch mới vẫn ở mức cao, nhất là khi hoạt động vận chuyển động vật, sản phẩm động vật liên tỉnh còn nhiều kẽ hở.
Trước tình hình này, UBND tỉnh yêu cầu cấp cơ sở phải siết chặt toàn bộ chuỗi hoạt động: từ giết mổ, kinh doanh đến vận chuyển. Các cơ sở giết mổ trở thành điểm kiểm soát trọng tâm, phải được giám sát thường xuyên, liên tục. Mọi hành vi thu gom, vận chuyển, tiêu thụ sản phẩm động vật không đủ điều kiện buộc phải xử lý nghiêm, không có vùng “ngoại lệ”.
Cùng với kiểm soát thị trường là yêu cầu giám sát dịch bệnh ngay từ gốc. Đàn lợn tại các khu vực từng có dịch, khu vực nguy cơ cao phải được theo dõi chặt. Nguyên tắc đặt ra rõ ràng: phát hiện sớm – khoanh vùng nhanh – xử lý dứt điểm, không để dịch lan rộng.
Ở hộ chăn nuôi, các biện pháp an toàn sinh học không còn là khuyến nghị, mà là yêu cầu bắt buộc. Tiêm phòng, tiêu độc khử trùng, kiểm soát ra vào chuồng trại phải được thực hiện nghiêm. Mọi dấu hiệu bất thường trên đàn vật nuôi phải được báo cáo kịp thời, tránh tâm lý giấu dịch, bán chạy.
Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao vai trò “trục chính” trong kiểm soát dịch. Từ kiểm dịch, kiểm soát vận chuyển đến kiểm tra các điểm tập kết, trung chuyển, chợ đầu mối – tất cả phải vận hành đồng bộ. Những cơ sở giết mổ không đảm bảo điều kiện vệ sinh thú y, an toàn thực phẩm phải bị phát hiện và xử lý dứt điểm.
Cùng với đó là tăng cường lấy mẫu giám sát, theo dõi sát diễn biến dịch trên đàn lợn. Công tác tiêm phòng, xây dựng vùng chăn nuôi an toàn dịch bệnh cần được đẩy nhanh, không dừng ở hình thức.
Ở tuyến kiểm soát, lực lượng Ban Chỉ đạo 389, Công an tỉnh, Sở Công Thương được yêu cầu tăng cường tuần tra, kiểm soát, chặn đứng các đường dây buôn lậu, vận chuyển động vật và sản phẩm động vật không rõ nguồn gốc – một trong những “kênh lây lan” nguy hiểm nhất hiện nay.
Ngành y tế vào cuộc từ khâu tiêu thụ, tăng kiểm tra an toàn thực phẩm, đặc biệt tại bếp ăn tập thể, trường học. Trong khi đó, công tác truyền thông được đẩy mạnh theo hướng cảnh báo rõ ràng, nhấn mạnh chế tài xử phạt và trách nhiệm của người dân trong việc không tiếp tay cho hành vi vi phạm.
UBND tỉnh nhấn mạnh yêu cầu triển khai đồng bộ các giải pháp, nhằm kiểm soát chặt hoạt động giết mổ, bảo đảm an toàn thực phẩm và chủ động ngăn chặn dịch tả lợn Châu Phi lây lan trên địa bàn.
