Năm 2025 khép lại với một dấu mốc đặc biệt của ngành thủy sản Việt Nam khi kim ngạch xuất khẩu lần đầu tiên vượt mốc 11 tỷ USD, bất chấp bối cảnh thương mại toàn cầu nhiều biến động. Kết quả này phản ánh rõ nét khả năng thích ứng, dịch chuyển thị trường linh hoạt cùng việc tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do (FTA) của cộng đồng doanh nghiệp trong ngành.
Theo số liệu tổng hợp, xuất khẩu thủy sản năm 2025 đạt 11,3 tỷ USD, tăng 12,4% so với năm trước và thiết lập mức cao nhất từ trước đến nay. Thành tích này càng có ý nghĩa khi chi phí đầu vào và logistics chịu nhiều áp lực, trong khi các thị trường nhập khẩu ngày càng siết chặt tiêu chuẩn về chất lượng, truy xuất nguồn gốc cũng như các yêu cầu liên quan đến môi trường, xã hội và quản trị (ESG).
Đánh giá về kết quả này, ông Đỗ Ngọc Tài, Chủ tịch Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), cho rằng con số 11,3 tỷ USD là kết tinh của nỗ lực bền bỉ từ toàn chuỗi, từ nuôi trồng, khai thác đến chế biến và xuất khẩu. Đây cũng là thành quả của hàng trăm nghìn lao động, cùng sự đồng hành của các cơ quan quản lý, địa phương và đối tác trong và ngoài nước.
Xét theo cơ cấu sản phẩm, tôm tiếp tục giữ vai trò đầu tàu với kim ngạch 4,6 tỷ USD, tăng mạnh 19% và chiếm khoảng 41% tổng giá trị xuất khẩu. Cá tra đạt 2,2 tỷ USD, tăng 7,5%, tiếp tục khẳng định vị thế chiến lược trong nhóm hàng chủ lực.
Bên cạnh đó, nhiều mặt hàng khác ghi nhận mức tăng trưởng hai chữ số như mực, bạch tuộc đạt 758,7 triệu USD (tăng 15,5%), nhuyễn thể có vỏ 263,2 triệu USD (tăng 20,6%), cua, ghẹ và các loại giáp xác khác 384,9 triệu USD (tăng 18,7%). Nhóm cá biển và cá nước ngọt khác cũng mang về 2,1 tỷ USD, tăng 10,9%. Ngược lại, cá ngừ chỉ đạt 924,3 triệu USD, giảm 6,5%, phản ánh những khó khăn về nguồn nguyên liệu và yêu cầu tuân thủ đối với sản phẩm khai thác.
Ở góc độ thị trường, bức tranh xuất khẩu cho thấy xu hướng đa dạng hóa ngày càng rõ nét. Khối CPTPP tiếp tục là khu vực dẫn đầu với kim ngạch khoảng 3 tỷ USD, tăng 20,8%. Nếu xét theo từng thị trường riêng lẻ, Trung Quốc và Hồng Kông vươn lên vị trí số một với 2,4 tỷ USD, tăng tới 28,5%. Hoa Kỳ đứng thứ hai với 1,9 tỷ USD, tăng 4,9%, tiếp theo là Nhật Bản đạt 1,7 tỷ USD, EU 1,1 tỷ USD và Hàn Quốc 864 triệu USD. Những con số này cho thấy doanh nghiệp Việt Nam đã linh hoạt điều chỉnh sản phẩm, thời điểm xuất hàng và điểm đến thương mại để giảm phụ thuộc vào một thị trường đơn lẻ.
Năm 2025 cũng ghi nhận vai trò nổi bật của các doanh nghiệp lớn trong việc dẫn dắt tăng trưởng. Nhóm 10 doanh nghiệp xuất khẩu hàng đầu đóng góp tỷ trọng đáng kể vào tổng kim ngạch toàn ngành. STAPIMEX dẫn đầu với 309,8 triệu USD, trong khi Minh Phú với hai pháp nhân tại Cà Mau và Hậu Giang đạt tổng kim ngạch trên 542 triệu USD. Ở mảng cá tra, Vĩnh Hoàn tiếp tục giữ vị trí số một với 249 triệu USD. Đáng chú ý, sự góp mặt của các doanh nghiệp như Phát Lợi, An Hải hay Tài Kim Anh trong top đầu cho thấy xu hướng đầu tư mạnh vào chế biến sâu và khai thác hiệu quả thị trường Trung Quốc.
Theo VASEP, thành công của năm 2025 gắn liền với việc tận dụng FTA và khả năng dịch chuyển thị trường kịp thời. Khi Hoa Kỳ bắt đầu áp dụng thuế đối ứng từ tháng 8/2025, nhiều doanh nghiệp đã nhanh chóng tăng tỷ trọng xuất khẩu sang CPTPP và Trung Quốc, qua đó giữ được nhịp tăng trưởng chung.
Dù vậy, những tín hiệu từ quý IV/2025 cũng cho thấy không ít thách thức phía trước, đặc biệt là các rào cản kỹ thuật như thẻ vàng IUU của EU hay quy định bảo vệ động vật biển theo MMPA của Hoa Kỳ đối với nhóm hải sản khai thác. Bước sang năm 2026, ngành thủy sản được dự báo sẽ tiếp tục đối mặt với thuế chống bán phá giá, chính sách thuế đối ứng và sự cạnh tranh ngày càng gay gắt từ các quốc gia xuất khẩu khác.
Trước bối cảnh đó, Chủ tịch VASEP nhấn mạnh ba định hướng trọng tâm cho doanh nghiệp trong năm 2026, gồm mở rộng thị trường đi đôi với nâng cao năng lực cạnh tranh; thúc đẩy phát triển xanh, minh bạch và có trách nhiệm, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế; đồng thời tăng cường phối hợp với Chính phủ và địa phương để hướng tới một ngành thủy sản chuyên nghiệp, bền vững và có sức chống chịu cao hơn trước biến động toàn cầu.
