Trai làng Triều Khúc nô nức hóa trang giả gái múa bồng

Tương truyền, vào thế kỷ thứ 8, vua Phùng Hưng tập hợp các nghĩa sĩ tại làng Triều Khúc để bao vây đạo quân nhà Đường. Để động viên tướng sĩ, làm giảm nỗi nhớ nhà, nhớ gia đình, nhớ người thân và cũng là để giải trí cho nghĩa quân, nhà vua đã cho chọn ra những binh lính trắng trẻo, thư sinh, khôi ngô, tuấn tú đóng giả làm con gái, ăn mặc sặc sỡ và đeo trống múa bồng.

Kể từ đó, hàng năm vào mùa xuân, từ ngày 9 đến 12 tháng Giêng Âm lịch, dân làng Triều Khúc duy trì truyền thống tổ chức lễ hội rước Thành Hoàng Phùng (Bố Cái Đại Vương Phùng Hưng) với điệu múa dân gian "con đĩ đánh bồng", hay còn gọi là "múa bồng" hoặc "trống bồng".

Điệu múa “con đĩ đánh bồng” được xếp là 1 trong 10 điệu múa dân gian xưa độc đáo của kinh thành Thăng Long. Từ "đĩ" trong điệu múa này không phải là một từ mang ý nghĩa tiêu cực. Nó chỉ dùng để ám chỉ những người con trai giả dạng nữ nhân.

Lễ hội truyền thống làng Triều Khúc đã chính thức được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia vào năm 2019. 

Tết Bính Ngọ 2026 năm nay, như thông lệ, lễ hội làng Triều Khúc được tổ chức rất quy mô và chu đáo. Ngay từ sớm, trai tráng trong làng đã tập hợp để thay trang phục, trang điểm, hóa trang giả gái để chuẩn bị cho điệu múa truyền thống của làng mình.

Những chàng trai tham gia múa phải là con trai gốc của làng Triều Khúc. Họ đều được lựa chọn cẩn thận từ các thanh niên trai tráng trong làng, mặt mũi khôi ngô, tuấn tú, trắng trẻo, thư sinh, tươi tắn, ngoan ngoãn, con nhà gia giáo, học hành giỏi giang. Các "cô gái" múa bồng được chỉ bảo, truyền dạy điệu múa cẩn thận, tập luyện chăm chỉ, biểu diễn uyển chuyển, vừa nhún nhảy vừa vỗ trống đạt tiêu chuẩn của hội làng.

Trước màn múa những chàng trai phải thay đổi trang phục, mặc váy đụp đen, yếm tua màu, đầu chít khăn mỏ quạ, má phấn, môi son hóa trang thành thôn nữ xưa. Mỗi người đeo một cái trống bồng nhỏ sơn màu đỏ trước ngực.

Phần trang điểm, hóa trang thành các cô gái múa bồng thu hút sự chú ý, tò mò của người dân và du khách thập phương.

Nhìn các chàng trai trang điểm, hóa trang mới thấy được sự chuyên nghiệp, khéo léo, tỉ mẩn và thẩm mỹ không thua kém gì các chị em phụ nữ.

Họ cũng biết đánh nền, xoa phấn, tạo má hồng, tô son, kẻ mắt khéo léo, chuyên nghiệp và đẹp mắt.

Điểm đặc biệt của mùa lễ hội năm nay là sự xuất hiện của các cậu bé thiếu nhi cùng tham gia múa bồng. Có những em nhỏ mới học lớp 2, chưa đầy 8 tuổi, cũng tham gia tập luyện, trang điểm và biểu diễn với các anh lớn trong làng.

Đây là sự chuẩn bị, kế thừa và gìn giữ, phát huy di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, truyền lại điệu múa độc đáo truyền thống cho các thế hệ tiếp theo của nhân dân làng Triều Khúc.

Tất cả các "cô gái" múa bồng đã chuẩn bị sẵn sàng, đây là lúc mùa lễ hội truyền thống - di sản văn hóa phi vật thể quốc gia làng Triều Khúc xuân Bính Ngọ 2026 chính thức bắt đầu./.