Tăng tốc hoàn thiện thủ tục
Ba dự án gồm metro số 6 giai đoạn 1, đoạn Tân Sơn Nhất - Phú Hữu; metro số 2 Bình Dương, đoạn Thủ Dầu Một - TP.HCM; và metro số 1 Bình Dương, đoạn Thành phố mới Bình Dương - Suối Tiên. Đây được xem là những mắt xích quan trọng trong quá trình mở rộng mạng lưới đường sắt đô thị về phía Bắc và phía Đông.
Theo kết luận của Ban Quản lý Đường sắt đô thị TP.HCM (MAUR), phương án tuyến và các công trình trên tuyến của cả 3 dự án được đặt mục tiêu hoàn tất để trình cấp có thẩm quyền phê duyệt trong tháng 8/2026.
Sau khi chốt phương án tuyến, hồ sơ bồi thường, giải phóng mặt bằng dự kiến hoàn thiện trước ngày 15/9 và trình phê duyệt vào đầu tháng 10. Báo cáo nghiên cứu khả thi (FS) và thiết kế kỹ thuật tổng thể (FEED) được đặt mục tiêu hoàn thành trong tháng 10, làm cơ sở trình duyệt dự án đầu tư vào tháng 11/2026.
Theo kế hoạch, TP.HCM sẽ ưu tiên khởi công một số hạng mục tại các depot Bình Triệu, Hiệp Bình Phước và Phú Chánh vào cuối năm 2026, trước khi đồng loạt triển khai các hạng mục chính từ ngày 30/4/2027.
Song song với tiến độ, thành phố đang rà soát chi phí và công nghệ ngay từ giai đoạn chuẩn bị. Các dự án dự kiến ưu tiên lựa chọn tư vấn trong nước nhằm tăng tính chủ động về tiến độ và tối ưu chi phí.
Hai phương án dầm chữ U và dầm hộp đang được nghiên cứu trên các tiêu chí về hiệu quả kinh tế, mỹ quan, tiếng ồn và bản quyền thiết kế. Việc lựa chọn kết cấu cũng hướng tới tăng khả năng nội địa hóa quy trình sản xuất, giảm phụ thuộc vào công nghệ và nguồn cung từ bên ngoài.
Một tổ rà soát nội bộ được thành lập để kiểm tra định mức, dự toán và chủng loại vật tư trước khi đấu thầu. Với tổng vốn sơ bộ hơn 254.000 tỷ đồng, kiểm soát các yếu tố này ngay từ khâu thiết kế và chuẩn bị đầu tư có ý nghĩa đối với tổng mức đầu tư và hiệu quả dự án.
Ba tuyến mở rộng không gian kết nối
Metro số 1 Bình Dương, đoạn Thành phố mới Bình Dương - Suối Tiên dài khoảng 32 km, toàn tuyến đi trên cao với 19 nhà ga và depot tại Phú Chánh. Tuyến giữ vai trò kết nối khu vực Thành phố mới Bình Dương với mạng lưới metro TP.HCM tại Suối Tiên.
Metro số 2 Bình Dương, đoạn Thủ Dầu Một - TP.HCM dài khoảng 35,1 km, là tuyến dài nhất trong 3 dự án. Tuyến gồm 24 nhà ga, kết hợp đoạn trên cao và đi ngầm, với depot tại khu vực Hiệp Bình Phước, nay thuộc phường Hiệp Bình.
Hai tuyến tạo hành lang kết nối từ Thành phố mới Bình Dương qua Thủ Dầu Một về TP.HCM, bổ trợ cho nhau trong việc hình thành mạng lưới đường sắt đô thị liên tục giữa các khu vực.
Trong khi đó, metro số 6 giai đoạn 1, đoạn Tân Sơn Nhất - Phú Hữu dài khoảng 23 km, gồm 17 nhà ga, trong đó khoảng 19 km đi ngầm. Depot được bố trí tại Bình Triệu.
Tuyến này có vai trò kết nối khu vực sân bay Tân Sơn Nhất với phía Đông, đồng thời tăng khả năng liên thông với các tuyến metro khác. Hành khách có thể chuyển tuyến từ metro số 2 và metro số 4 để tiếp cận sân bay Tân Sơn Nhất.
Ở chiều ngược lại, hướng tuyến về Phú Hữu tạo tiền đề kết nối với hành lang giao thông đi về phía sân bay Long Thành, qua đó tăng liên kết giữa hai đầu mối hàng không quan trọng của khu vực.
Xét trên toàn mạng lưới, 3 dự án tạo thành các hướng kết nối lớn gồm Thành phố mới Bình Dương - Suối Tiên, Thủ Dầu Một - TP.HCM và Tân Sơn Nhất - Phú Hữu. Các tuyến được nghiên cứu để kết nối với mạng lưới metro hiện hữu và tương lai, hướng tới chuyển từ phát triển từng tuyến riêng lẻ sang xây dựng hệ thống có khả năng liên thông trên không gian đô thị rộng hơn.
Bên cạnh đó, không gian đô thị mở rộng kéo theo nhu cầu kết nối giữa khu vực lõi với các cực đô thị, khu dân cư, khu công nghiệp và các đầu mối giao thông phía Bắc, phía Đông. Trong cấu trúc đó, đường sắt đô thị vừa được kỳ vọng giảm áp lực cho giao thông đường bộ, vừa tạo hạ tầng kết nối các trung tâm phát triển trong cùng một không gian kinh tế.
Mốc 30/4/2027 sẽ là dấu mốc quan trọng đối với khả năng triển khai đồng loạt các dự án. Nếu tiến độ được bảo đảm, 3 tuyến sẽ từng bước mở rộng mạng lưới từ sân bay Tân Sơn Nhất qua khu vực phía Đông tới các đô thị phía Bắc, đồng thời tăng khả năng kết nối với các tuyến metro hiện hữu và tương lai.
Về dài hạn, hiệu quả của các dự án không chỉ nằm ở chiều dài tuyến hay số lượng nhà ga, mà ở khả năng hình thành mạng lưới vận tải khối lượng lớn, rút ngắn khoảng cách giữa các cực phát triển và tăng tính liên kết của không gian đô thị mở rộng.
