Trong bối cảnh chuyển đổi số ngày càng trở thành động lực then chốt của nền kinh tế, Chính phủ đã chính thức thông qua Đề án chuyển đổi số dành cho khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa giai đoạn 2026-2030. Một trong những mục tiêu đáng chú ý là hỗ trợ tối thiểu 300.000 doanh nghiệp ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) cùng các nền tảng công nghệ số hiện đại.
Đề án 433, ban hành ngày 16/3, xác định chuyển đổi số không chỉ là xu hướng mà còn là giải pháp mang tính chiến lược giúp doanh nghiệp nâng cao năng suất, tối ưu hiệu quả vận hành và gia tăng lợi thế cạnh tranh trên thị trường. Theo kế hoạch, đến năm 2030, tổng cộng khoảng 500.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa sẽ được tiếp cận các chương trình hỗ trợ chuyển đổi số, trong đó phần lớn được khuyến khích triển khai các giải pháp công nghệ như AI, nền tảng số và hệ thống tự động hóa. Song song với đó, Chính phủ cũng đặt kỳ vọng hình thành khoảng 200 doanh nghiệp điển hình về chuyển đổi số trong nhiều lĩnh vực, đóng vai trò dẫn dắt và lan tỏa kinh nghiệm trong cộng đồng doanh nghiệp.
Thực tế cho thấy, khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa hiện chiếm tỷ trọng áp đảo trong nền kinh tế. Tính đến cuối năm 2025, Việt Nam có gần 1,1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động, trong đó tới 98% là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Ngoài ra, còn có hơn 5,2 triệu hộ kinh doanh đang tham gia vào các hoạt động sản xuất, thương mại và dịch vụ. Dù đóng góp lớn cho tăng trưởng kinh tế, nhóm doanh nghiệp này vẫn đối mặt với nhiều hạn chế về nguồn lực tài chính, trình độ công nghệ cũng như năng lực quản trị.
Phần lớn doanh nghiệp hiện mới chỉ áp dụng công nghệ ở mức rời rạc, thiếu tính đồng bộ, dẫn đến hiệu quả chưa cao. Vì vậy, Đề án 433 đặt ra hàng loạt nhiệm vụ trọng tâm nhằm tháo gỡ các rào cản, đặc biệt là về cơ chế, chính sách liên quan đến việc tiếp cận và ứng dụng các sản phẩm, giải pháp công nghệ số.
Một trong những định hướng quan trọng là xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ toàn diện, từ việc lựa chọn, công bố các nền tảng công nghệ phù hợp đến thiết kế các hình thức hỗ trợ cụ thể cho doanh nghiệp. Đồng thời, hạ tầng số được xác định là nền tảng cốt lõi cho quá trình chuyển đổi. Nhà nước sẽ thúc đẩy phát triển mạng băng rộng cố định và 5G tại các khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao cũng như các trung tâm công nghệ số, nhằm phục vụ sản xuất thông minh, tự động hóa, Internet vạn vật (IoT), robot và AI.
Bên cạnh đó, các nguồn dữ liệu chuyên ngành cũng sẽ được mở và chia sẻ có kiểm soát để hỗ trợ doanh nghiệp trong việc phân tích, dự báo và tối ưu hoạt động sản xuất, kinh doanh. Đây được xem là yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp khai thác hiệu quả sức mạnh của dữ liệu trong kỷ nguyên số.
Về mặt hỗ trợ thực tiễn, các doanh nghiệp nhỏ và vừa sẽ được tiếp cận nguồn kinh phí để thuê và sử dụng dịch vụ tại các phòng thí nghiệm, trung tâm nghiên cứu - phát triển (R&D), cơ sở kiểm chuẩn, cũng như hạ tầng tính toán hiệu năng cao. Những điều kiện này cho phép doanh nghiệp thử nghiệm, đánh giá và hoàn thiện các sản phẩm, giải pháp công nghệ trước khi triển khai rộng rãi.
Song hành với hỗ trợ tài chính và hạ tầng, mạng lưới tư vấn chuyển đổi số cũng sẽ được mở rộng với sự tham gia của hơn 500 chuyên gia, tổ chức. Các doanh nghiệp sẽ được hỗ trợ đánh giá mức độ sẵn sàng chuyển đổi số, xây dựng lộ trình phù hợp và lựa chọn giải pháp tương thích với đặc thù ngành nghề.
Bộ Khoa học và Công nghệ được giao vai trò chủ trì, phối hợp cùng các bộ, ngành và địa phương để triển khai Đề án trên phạm vi toàn quốc. Trong bức tranh chung, AI đang nổi lên như một động lực quan trọng thúc đẩy quá trình chuyển đổi số tại Việt Nam. Theo nghiên cứu do AWS công bố, trong năm 2025, tỷ lệ doanh nghiệp ứng dụng AI đã tăng 39% so với năm trước đó. Hiện có khoảng 18% doanh nghiệp, tương đương gần 170.000 đơn vị, đã triển khai công nghệ này trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Hiệu quả bước đầu cũng đã được ghi nhận rõ rệt: 61% doanh nghiệp áp dụng AI cho biết doanh thu tăng, với mức tăng trung bình đạt 16%, trong khi 58% kỳ vọng có thể cắt giảm khoảng 20% chi phí nhờ ứng dụng công nghệ. Những con số này cho thấy tiềm năng lớn của AI trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động và tạo ra lợi thế cạnh tranh bền vững cho doanh nghiệp Việt trong thời gian tới.
