Thực tiễn cho thấy, bên cạnh đầu tư và tiêu dùng, chuyển đổi số đã và đang nổi lên như một trong ba động lực tăng trưởng quan trọng nhất, có khả năng tác động sâu rộng, lâu dài và mang tính lan tỏa tới toàn bộ nền kinh tế - xã hội. Với Việt Nam, chuyển đổi số không chỉ là xu thế tất yếu, mà còn là “đòn bẩy chiến lược” để bứt phá trong giai đoạn phát triển mới.
Chuyển đổi số tạo ra phương thức tăng trưởng hoàn toàn mới
Khác với các động lực tăng trưởng truyền thống vốn dựa chủ yếu vào mở rộng quy mô vốn, lao động và khai thác tài nguyên, chuyển đổi số thúc đẩy tăng trưởng dựa trên tri thức, dữ liệu và công nghệ. Đây là hình thức tăng trưởng theo chiều sâu, tập trung vào nâng cao năng suất, hiệu quả và giá trị gia tăng.
Chuyển đổi số cho phép cùng một nguồn lực đầu vào nhưng tạo ra nhiều giá trị hơn nhờ tối ưu hóa quy trình, giảm chi phí trung gian, rút ngắn thời gian và tăng độ chính xác trong sản xuất, kinh doanh và quản lý. Điều này giúp nền kinh tế chuyển từ tư duy “làm nhiều hơn” sang “làm thông minh hơn”, phù hợp với yêu cầu phát triển bền vững và cạnh tranh toàn cầu.
Thúc đẩy mạnh mẽ năng suất lao động và năng lực cạnh tranh
Một trong những nguyên nhân cốt lõi khiến chuyển đổi số trở thành động lực tăng trưởng là khả năng nâng cao năng suất lao động – yếu tố quyết định chất lượng tăng trưởng. Nhờ ứng dụng công nghệ số, tự động hóa, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, nhiều khâu trong chuỗi giá trị được tối ưu, giảm phụ thuộc vào lao động thủ công, hạn chế sai sót và lãng phí.
Đối với doanh nghiệp, chuyển đổi số giúp cải thiện năng lực cạnh tranh một cách căn bản. Doanh nghiệp có thể tiếp cận thị trường nhanh hơn, hiểu rõ khách hàng hơn, cá nhân hóa sản phẩm – dịch vụ và ra quyết định dựa trên dữ liệu thay vì cảm tính. Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, năng lực cạnh tranh số trở thành yếu tố sống còn, quyết định khả năng tồn tại và phát triển của doanh nghiệp cũng như của cả nền kinh tế.
Mở ra không gian tăng trưởng mới cho nền kinh tế
Chuyển đổi số không chỉ làm gia tăng hiệu quả của các ngành truyền thống, mà còn tạo ra các ngành kinh tế mới, mô hình kinh doanh mới và thị trường mới. Kinh tế số, thương mại điện tử, tài chính số, logistics thông minh, công nghiệp nội dung số… đang trở thành những lĩnh vực tăng trưởng nhanh, đóng góp ngày càng lớn vào GDP.
Đặc biệt, chuyển đổi số giúp xóa nhòa ranh giới địa lý, mở rộng không gian phát triển cho các địa phương, doanh nghiệp nhỏ và vừa, thậm chí cho từng cá nhân. Nhờ nền tảng số, một sản phẩm đặc sản địa phương hay một dịch vụ sáng tạo có thể tiếp cận thị trường toàn quốc và quốc tế với chi phí thấp hơn rất nhiều so với trước đây. Đây chính là động lực quan trọng để khai thác hiệu quả các nguồn lực nội sinh và thúc đẩy tăng trưởng bao trùm.
Lan tỏa sang khu vực công, nâng cao hiệu quả quản trị quốc gia
Không chỉ trong khu vực doanh nghiệp, chuyển đổi số còn tạo động lực tăng trưởng thông qua nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và cung cấp dịch vụ công. Khi chính phủ số, chính quyền số được xây dựng, chi phí giao dịch trong nền kinh tế giảm xuống, môi trường kinh doanh trở nên minh bạch, thuận lợi hơn.
Quản trị quốc gia dựa trên dữ liệu giúp các quyết sách kinh tế – xã hội sát thực tiễn hơn, phản ứng nhanh hơn trước biến động, từ đó giảm rủi ro và tổn thất cho nền kinh tế. Một bộ máy quản lý hiệu quả chính là “bệ đỡ” quan trọng cho tăng trưởng, bởi nó tạo niềm tin cho nhà đầu tư, doanh nghiệp và người dân.
Chuyển đổi số gắn với đổi mới sáng tạo và khoa học công nghệ
Chuyển đổi số có mối quan hệ chặt chẽ với khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo, tạo thành hệ động lực kép cho tăng trưởng. Công nghệ số không ngừng thúc đẩy đổi mới sáng tạo, trong khi đổi mới sáng tạo lại làm phong phú thêm các ứng dụng và mô hình số.
Nhờ chuyển đổi số, quá trình nghiên cứu – phát triển, thử nghiệm và thương mại hóa sản phẩm mới được rút ngắn đáng kể. Điều này giúp nền kinh tế thích ứng nhanh hơn với thay đổi, tận dụng tốt hơn các cơ hội thị trường và giảm thiểu tác động tiêu cực từ các cú sốc bên ngoài.
Góp phần phát triển kinh tế bao trùm và bền vững
Một lý do quan trọng khiến chuyển đổi số được xem là động lực tăng trưởng hàng đầu là khả năng lan tỏa rộng khắp, không chỉ tập trung ở các đô thị lớn hay doanh nghiệp lớn. Nếu được triển khai đúng hướng, chuyển đổi số có thể giúp người dân vùng sâu, vùng xa tiếp cận dịch vụ giáo dục, y tế, tài chính, thương mại thuận lợi hơn; tạo thêm cơ hội việc làm và sinh kế mới.
Bên cạnh đó, chuyển đổi số góp phần thúc đẩy tăng trưởng xanh và phát triển bền vững thông qua tối ưu hóa sử dụng tài nguyên, giảm phát thải, nâng cao hiệu quả quản lý môi trường, năng lượng và đô thị. Đây là yếu tố ngày càng quan trọng trong bối cảnh biến đổi khí hậu và yêu cầu phát triển bền vững toàn cầu.
Vai trò kiến tạo của Nhà nước trong phát huy động lực chuyển đổi số
Để chuyển đổi số thực sự trở thành động lực tăng trưởng, vai trò kiến tạo của Nhà nước là không thể thiếu. Nhà nước cần hoàn thiện thể chế, phát triển hạ tầng số, dữ liệu số, bảo đảm an toàn, an ninh mạng; đồng thời đầu tư cho giáo dục, đào tạo nguồn nhân lực số.
Quan trọng hơn, cần chuyển đổi tư duy quản lý, coi chuyển đổi số là nhiệm vụ xuyên suốt, gắn với mọi chiến lược phát triển ngành, vùng và địa phương. Khi thể chế phù hợp và môi trường thuận lợi được tạo lập, khu vực doanh nghiệp và người dân sẽ phát huy tối đa vai trò chủ thể của mình trong quá trình chuyển đổi số.
Chuyển đổi số trở thành một trong ba động lực tăng trưởng không phải là sự lựa chọn ngẫu nhiên, mà là kết quả tất yếu của quá trình phát triển trong kỷ nguyên số. Với khả năng nâng cao năng suất, mở rộng không gian tăng trưởng, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và lan tỏa tới mọi lĩnh vực, chuyển đổi số đang và sẽ tiếp tục giữ vai trò động lực then chốt của tăng trưởng kinh tế.
Đối với Việt Nam, nắm bắt và khai thác hiệu quả động lực chuyển đổi số chính là chìa khóa để bứt phá, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và hiện thực hóa mục tiêu phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn tới./.
