Ngày 12/11, trên màn hình livestream, ông Mai Xuân Giang, Phó chủ tịch UBND xã Mường Lát, giới thiệu với người xem những sản phẩm đặc trưng của vùng biên như gà đen, gạo Cay Nọi, thịt trâu gác bếp và lạp xưởng. Chỉ một ngày trước đó, tối 11/11, xã Thiết Ống cũng tổ chức chương trình livestream với chủ đề "Tinh hoa nông sản Thiết Ống - Hương vị núi rừng". Hai phiên bán hàng nối tiếp nhau nằm trong đợt livestream đồng loạt của nhiều xã, phường ở Thanh Hóa, khi chính quyền địa phương trực tiếp lên sóng để quảng bá sản phẩm OCOP, kết nối tiêu thụ nông sản và mở rộng thị trường qua nền tảng số.
Lãnh đạo xã trực tiếp lên sóng bán hàng
Tại phiên livestream của xã Mường Lát ngày 12/11, ông Mai Xuân Giang cho biết địa phương đang định hướng người dân phát triển sản xuất, chăn nuôi gắn với chuỗi giá trị, đồng thời quy hoạch mở rộng các lĩnh vực trồng trọt, chăn nuôi và chế biến. Trong đó, xã ưu tiên khai thác lợi thế bản địa, khuyến khích người dân sản xuất những mặt hàng truyền thống, mang đặc trưng vùng miền. Theo ông Giang: "Phiên livestream là dịp lan tỏa, quảng bá các món ăn, sản phẩm đặc trưng của Mường Lát. Chúng tôi mong nhận được sự ủng hộ của người xem, qua đó tạo động lực để địa phương và các chủ thể OCOP nâng cao chất lượng sản phẩm, mở rộng sản xuất".
Cùng tham gia phiên bán hàng, chị Lò Thị Quyến, chủ thể sản phẩm thịt trâu gác bếp và lạp xưởng, giới thiệu những mặt hàng được chế biến từ nguồn nguyên liệu địa phương. Sinh ra và lớn lên ở vùng núi Mường Lát, chị quen với bếp củi và đàn trâu từ nhỏ. Mong muốn nâng giá trị nông sản quê hương, chị đã phát triển các sản phẩm chế biến để đưa đến tay người tiêu dùng. Năm 2022, thịt trâu gác bếp của gia đình chị được công nhận OCOP 3 sao cấp tỉnh. Đây là động lực để cơ sở tiếp tục cải thiện chất lượng, tìm kiếm khách hàng và mở rộng thị trường. Trong phiên livestream, chị Quyến đưa ra mức giảm 100.000 đồng mỗi sản phẩm nhằm kích cầu mua sắm. Theo chị, việc kết hợp bán hàng trực tuyến giúp số lượng đơn hàng tăng hơn 30% so với phương thức bán truyền thống.
Không chỉ ở Mường Lát, nhiều địa phương khác cũng bắt đầu đưa đặc sản, sản phẩm OCOP lên các nền tảng trực tuyến. Tối 11/11, xã Thiết Ống tổ chức chương trình livestream với chủ đề "Tinh hoa nông sản Thiết Ống - Hương vị núi rừng", giới thiệu nhiều mặt hàng như mật ong, khoai sọ, siro, viên ngậm gừng, trứng gà bản địa và thịt trâu gác bếp Dũng Dung. Trao đổi với phóng viên, bà Trương Quỳnh Trang, Phó chủ tịch UBND xã Thiết Ống, cho biết chương trình nhằm quảng bá những sản phẩm có tiềm năng, thế mạnh của địa phương, đồng thời mở rộng kênh kết nối, hỗ trợ tiêu thụ thông qua nền tảng số.
Theo bà Trang, lợi thế của các sản phẩm OCOP tại địa phương là phần lớn sử dụng nguyên liệu bản địa, kết hợp phương thức sản xuất, chế biến truyền thống và đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng. Tuy nhiên, việc mở rộng quy mô vẫn gặp không ít trở ngại. Nguồn nguyên liệu đầu vào phải đáp ứng yêu cầu về chất lượng, an toàn thực phẩm nhưng khả năng cung ứng còn hạn chế. Nhiều chủ thể cũng thiếu vốn đầu tư nâng cấp nhà xưởng, mở rộng sản xuất và chưa có nhiều điều kiện tiếp cận thị trường ngoài tỉnh. Dù vậy, phiên livestream đầu tiên đã ghi nhận những tín hiệu tích cực. Theo bà Trang, các hộ sản xuất phấn khởi khi nhận được sự quan tâm, đồng hành của chính quyền. Qua hoạt động trực tiếp quảng bá, bán hàng, cán bộ địa phương cũng hiểu rõ hơn quy trình sản xuất, khả năng cung ứng và những khó khăn của các chủ thể OCOP khi tiếp cận thương mại điện tử. Phiên phát sóng thu hút nhiều tương tác và ghi nhận nhiều đơn hàng được chốt ngay trên sóng. Đây được xem là bước khởi đầu để địa phương tiếp tục khai thác kênh bán hàng trực tuyến, đưa sản phẩm đến gần hơn với người tiêu dùng.
Mỗi xã một đặc sản lên sóng
Tại xã Tân Tiến, chương trình livestream quảng bá sản phẩm OCOP và hàng thủ công mỹ nghệ từ cói cũng được tổ chức trong chuỗi hoạt động này, với chủ đề "Sợi cói quê hương - Kết tinh bàn tay người thợ". Ông Phạm Ngọc Luyến, Phó chủ tịch UBND xã Tân Tiến, cho biết địa phương hiện có hai sản phẩm OCOP 3 sao từ cói. Không chỉ phục vụ nhu cầu tiêu dùng trong nước, một số sản phẩm thủ công mỹ nghệ còn có cơ hội tiếp cận thị trường châu Âu. Thông qua nền tảng số, xã mong muốn đồng hành cùng doanh nghiệp quảng bá thương hiệu, mở rộng tệp khách hàng và tìm kiếm thêm đầu ra.
Bà Phạm Thị Xuyến, Phó giám đốc Công ty TNHH Dịch vụ và Thương mại Quyết Cường, cho hay từ cây cói bản địa, người dân không chỉ sản xuất chiếu mà còn phát triển nhiều mặt hàng thủ công mỹ nghệ, tạo việc làm cho lao động tại chỗ. Theo bà Xuyến, tìm kiếm thị trường và duy trì đầu ra ổn định là một trong những khó khăn lớn của doanh nghiệp. Vì vậy, sự đồng hành của chính quyền thông qua các hoạt động quảng bá, kết nối tiêu thụ là nguồn động viên thiết thực. Bà kỳ vọng phiên livestream sẽ giúp các sản phẩm từ cói Tân Tiến được nhiều người biết đến, tiếp cận thêm khách hàng và thị trường mới.
Bên cạnh đó, xã Như Thanh giới thiệu các sản phẩm như nem ống An Cúc, xã Pù Luông quảng bá rượu cần, gối thảo mộc, trà sói rừng. Chiều 12/11, các xã Thanh Phong, Vân Du và Sơn Điện dự kiến lần lượt livestream các mặt hàng đặc trưng như thổ cẩm, dúi nuôi, gà ri thả đồi; ổi, dứa, mắc ca; cá tầm, thịt lợn gác bếp và đệm ngồi bông lau. Trong khi đó, xã Điền Lư sẽ tổ chức phiên livestream ngày 14/11, giới thiệu các sản phẩm OCOP, VietGAP cùng nông sản địa phương như cam, cà, chuối. Mỗi xã chọn một nhóm sản phẩm gắn với lợi thế riêng, từ nông sản miền núi, đặc sản chế biến đến hàng thủ công mỹ nghệ, tạo nên một bức tranh đa dạng về nông sản Thanh Hóa trên sóng trực tuyến.
Kế hoạch 100 ngày đưa 166 xã, phường lên sóng
Đợt livestream đồng loạt này nằm trong Kế hoạch hành động 100 ngày xử lý các điểm nghẽn về chuyển đổi số do Ban Chỉ đạo cấp tỉnh về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số ban hành ngày 30/7/2026. Trong đó, Thanh Hóa giao 166 xã, phường tổ chức các phiên livestream giới thiệu, quảng bá và kết nối tiêu thụ sản phẩm OCOP, sản phẩm làng nghề, nông sản và sản phẩm du lịch; duy trì tối thiểu một phiên mỗi tháng, giới thiệu ít nhất 1.000 sản phẩm, dịch vụ. Đối với các xã miền núi, việc thực hiện cần gắn với điều kiện sản xuất và đặc điểm hàng hóa của từng địa phương, đồng thời chính quyền hỗ trợ lựa chọn sản phẩm, kết nối các chủ thể OCOP, đào tạo kỹ năng bán hàng và tìm đơn vị vận chuyển.
Trước đợt livestream ngày 11-12/11, một số xã miền núi đã tổ chức các phiên bán hàng trực tuyến và ghi nhận kết quả bước đầu. Tại xã Trung Lý, hoạt động livestream giới thiệu nông sản được tổ chức ngay tại khu vực "Cổng trời" Mường Lát, nơi có nhiều du khách dừng chân trên hành trình lên vùng biên. Một trong những mặt hàng được giới thiệu là gà đen bản Khằm của gia đình anh Giàng A Vành, sản phẩm được công nhận OCOP 3 sao cấp tỉnh năm 2024. Tại xã Na Mèo, lãnh đạo địa phương cũng trực tiếp tham gia phiên livestream với chủ đề "Sản vật nông sản ngon - Chuẩn vị núi rừng". Ở xã Đồng Lương, lãnh đạo địa phương đến tận vườn cây ăn quả của gia đình ông Phạm Văn Hùng và bà Lê Thị Thuật để giới thiệu cam, bưởi, ổi, và sau khoảng 30 phút livestream, người dân đã bán được hơn 600 kg nông sản. Những kết quả này cho thấy livestream không chỉ là hoạt động quảng bá do chính quyền tổ chức mà đang dần trở thành công cụ bán hàng thực sự của từng hộ sản xuất, từng chủ thể OCOP.
Livestream chưa phải đầu ra ổn định
Dù tín hiệu ban đầu tích cực, livestream chưa phải là đầu ra ổn định cho nông sản Thanh Hóa. Thực tế tại xã Ngọc Liên cho thấy sau phiên livestream, một số cơ sở nhận được cuộc gọi hỏi mua nhưng đơn hàng vẫn nhỏ lẻ, chưa hình thành đầu ra ổn định. Khoảng cách giữa một phiên bán hàng được nhiều người xem và một kênh tiêu thụ đều đặn vẫn còn lớn, nhất là với nông sản tươi sống, sản phẩm chế biến quy mô hộ gia đình và các mặt hàng đặc thù của vùng miền núi, nơi khâu vận chuyển, bảo quản và đóng gói đều khó hơn vùng đồng bằng.
Những khó khăn mà lãnh đạo xã Thiết Ống nêu ra cũng là khó khăn chung của nhiều địa phương: Nguồn nguyên liệu đầu vào phải đạt yêu cầu về chất lượng, an toàn thực phẩm nhưng khả năng cung ứng còn hạn chế; nhiều chủ thể thiếu vốn đầu tư nâng cấp nhà xưởng, mở rộng sản xuất; việc tiếp cận thị trường ngoài tỉnh còn hạn chế. Bên cạnh đó, bán hàng trực tuyến đòi hỏi người bán phải thành thạo kỹ năng livestream, xử lý đơn hàng, chăm sóc khách hàng và phối hợp với đơn vị vận chuyển, trong khi nhiều hộ sản xuất ở vùng cao mới chỉ bắt đầu làm quen với thương mại điện tử. Nếu các phiên livestream chỉ dừng ở quảng bá mà không có đơn hàng quay lại, nông dân sẽ khó duy trì đều đặn mỗi tháng như kế hoạch đề ra.
Để livestream trở thành kênh tiêu thụ bền vững, các xã cần đi cùng lúc nhiều việc: Chuẩn hóa chất lượng, bao bì và nhãn mác cho sản phẩm OCOP; đào tạo kỹ năng bán hàng trực tuyến cho chủ thể sản xuất; liên kết với đơn vị vận chuyển để nông sản tươi đến tay khách hàng đúng hẹn; duy trì lịch livestream đều đặn để giữ chân người xem thay vì chỉ bán theo đợt. Vai trò của chính quyền, như cách các xã Mường Lát, Thiết Ống và Tân Tiến đang làm, là đứng ra tổ chức, bảo chứng chất lượng và kết nối, để người tiêu dùng tin tưởng đặt hàng qua màn hình. Hướng đi này không chỉ giúp nông sản địa phương có thêm cơ hội tìm kiếm khách hàng mà còn góp phần đưa hoạt động sản xuất truyền thống thích ứng với phương thức kinh doanh trong môi trường số. Khi những phiên livestream ngày 11-12/11 khép lại, điều được chờ đợi không chỉ là số đơn chốt trên sóng mà là những đơn hàng quay lại trong các phiên tiếp theo, để nông sản Thanh Hóa thực sự có thêm một đầu ra ổn định từ thương mại điện tử.
