Nuôi hàu treo - mở hướng sinh kế bền vững cho người dân xã Thạch Khê

Đầu tư hàng trăm triệu để nuôi hàu

Thời gian này, một số hộ dân nuôi hàu trên sông Rào Cái đoạn qua xã Thạch Khê (tỉnh Hà Tĩnh) đang thu hoạch hàu nuôi. Trước đây, vùng này chủ yếu diễn ra hoạt động khai thác thủy sản. Nhưng hơn một năm nay, hàng chục hộ dân đã đầu tư hệ thống bè để nuôi hàu, tạo nên khung cảnh lao động khá nhộn nhịp mỗi khi thủy triều rút.

Ông Trương Văn Tạo (làng Đình Hoè, xã Thạch Khê) là người đầu tiên ở địa phương tiên phong trong việc đầu tư nuôi hàu treo. Từng làm nghề xây dựng, nhưng sau chuyến tham quan mô hình nuôi hàu năm 2025 ở huyện Cẩm Xuyên cũ, ông quyết định chuyển hướng đầu tư.

Ông Tạo chia sẻ: "Tôi thấy vùng nước sông Rào Cái rất phù hợp để nuôi hàu. Ban đầu, tôi chỉ làm khoảng 5.000 - 7.000 dây để nuôi thử và học hỏi kinh nghiệm. Sau thời gian nuôi thấy hiệu quả, gia đình tôi mới mạnh dạn mở rộng. Đến nay, khu nuôi của gia đình đã phát triển lên khoảng 15.000 - 17.000 dây hàu".

Để có vùng nuôi như hiện nay, gia đình ông Tạo đã đầu tư khoảng 700 triệu đồng cho hệ thống cọc tre, dây treo và con giống. Theo ông, cọc tre phải là tre già để chịu mặn tốt, khoảng hai năm mới thay một lần, còn dây treo có thể sử dụng 5 - 6 năm nên giúp giảm chi phí đầu tư về lâu dài.

Ông Tạo còn lắp hệ thống camera để theo dõi từ xa quản lý khu nuôi, thường xuyên kiểm tra mực nước và diễn biến thủy triều qua điện thoại.

Gia đình ông hiện nuôi song song hai loại hàu. Hàu đại dương được nhập giống từ Ninh Bình, có kích thước lớn, có thể bán nguyên vỏ nên giá trị cao. Trong khi đó, hàu bản địa được tự nhân giống, tuy nhỏ hơn nhưng thích nghi tốt với điều kiện tự nhiên, thịt chắc và được thị trường ưa chuộng.

Còn ông Lưu Văn Khai (thôn Đình Hòe, xã Thạch Khê) sau nhiều năm nuôi cá lồng bè nhưng hiệu quả thấp, ông đã quyết định chuyển sang nuôi hàu trên sông Rào Cái. Từ vài bè thử nghiệm ban đầu, đến nay gia đình ông đã phát triển 10 bè với khoảng 250 m² mặt nước treo dây, mỗi năm thả khoảng 8 vạn con giống.

Ông Khai cho biết: hàu chủ yếu sử dụng nguồn phù du tự nhiên theo thủy triều nên không phải đầu tư thức ăn. Người nuôi chủ yếu theo dõi môi trường nước, vệ sinh bè và dây nuôi. Gia đình hiện nuôi hàu đại dương, nhập giống từ Ninh Bình; giống hàu sinh trưởng nhanh, kích thước lớn và có giá trị kinh tế cao.

Theo người nuôi hàu nơi đây,  nhờ tận dụng nguồn thức ăn tự nhiên nên không phải mua thức ăn cho hàu. Suốt chu kỳ nuôi kéo dài 11 - 12 tháng, hàu phát triển nhờ nguồn phù du tự nhiên theo dòng thủy triều. Do đó, chi phí sản xuất được giảm đáng kể so với nhiều mô hình nuôi trồng thủy sản khác.

Thu hàng trăm triệu mỗi vụ

Dù không tốn tiền đầu tư thức ăn nhưng chi phí đầu tư ban đầu cho việc nuôi hàu khá lớn, mỗi hộ đầu tư từ vài trăm triệu đến hàng tỷ đồng, tùy quy mô. Tuy vậy, hiệu quả kinh tế mang lại khá tích cực. Nhiều hộ đã thu về doanh thu tiền tỷ sau những lứa nuôi đầu tiên.

Những dây hàu loại đẹp được thương lái thu mua với giá khoảng 250 ngàn đồng/dây, còn hàu đại dương loại 1 bán sau khi tách vỏ có giá bán khoảng 30 ngàn đồng/kg.

Vụ này, gia đình ông Tạo, vụ nuôi năm nay, gia đình ông dự kiến thu hoạch khoảng 20 tấn. Với giá bán này gia đình ông thu về hàng trăm triệu đồng.

Còn gia đình ông Khai, mỗi vụ, gia đình ông thu hoạch khoảng 10 - 15 tấn hàu. Sau khi trừ chi phí, mô hình mang lại thu nhập khoảng 250 - 300 triệu đồng/vụ.

Không chỉ gia đình ông Tạo, ông Khai, hiện nay nhiều hộ dân ở xã Thạch Khê cũng mạnh dạn đầu tư nuôi hàu trên sông Rào Cái. Có những hộ gia đình sau lứa nuôi đầu tiên đã thu về khoảng 1 tỷ đồng.

Theo người nuôi hàu nơi đây, điểm thuận lợi khi nuôi hàu là không phải mua thức ăn. Hàu lớn nhờ nguồn phù du tự nhiên nên chất lượng tốt, đầu ra khá ổn định. Người nuôi chủ yếu theo dõi môi trường nước, thủy triều và vệ sinh bè. Nếu nguồn nước ổn định thì hàu tự lớn. Sản phẩm được nhiều nhà hàng trong tỉnh đến tận nơi thu mua.

Ông Nguyễn Hoàng Thịnh - Trưởng phòng Kinh tế, UBND xã Thạch Khê, cho biết: Địa phương hiện có hàng chục hộ nuôi hàu trên sông Rào Cái. Bên cạnh hàu, người dân còn kết hợp nuôi vẹm và một số loài thủy sản khác, qua đó nâng cao giá trị trên cùng diện tích mặt nước. Dù vốn đầu tư ban đầu khá lớn, mô hình đang cho hiệu quả tích cực, một số hộ đạt doanh thu hàng tỷ đồng mỗi vụ. Thời gian tới, địa phương sẽ tiếp tục quy hoạch mở rộng vùng nuôi, khuyến khích người dân khai thác hiệu quả khoảng 16 km sông Rào Cái, ứng dụng kỹ thuật, mở rộng sản xuất và từng bước hình thành vùng nuôi nhuyễn thể tập trung, tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân.

Từ lợi thế mặt nước và nguồn thức ăn tự nhiên, người dân xã Thạch Khê đang từng bước hình thành một hướng nuôi mới. Những bè hàu không chỉ mang lại nguồn thu mà còn mở thêm sinh kế, góp phần nâng cao giá trị trên những diện tích mặt nước vốn đã gắn bó với đời sống người dân nơi đây.