Nông sản Việt trong RCEP: Cơ hội lớn đi kèm yêu cầu khắt khe hơn về chất lượng

Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) đang tạo ra không gian thương mại rộng mở cho nông sản Việt Nam, song đồng thời cũng kéo theo những yêu cầu ngày càng nghiêm ngặt về an toàn thực phẩm, kiểm dịch động thực vật và truy xuất nguồn gốc. Đây là nội dung được nhấn mạnh tại hội nghị diễn ra ngày 14/5 ở Đắk Lắk, do Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp cùng UBND tỉnh tổ chức, nhằm cập nhật và phổ biến các quy định mới liên quan đến tiêu chuẩn SPS trong khuôn khổ RCEP cũng như quy định mới từ thị trường Trung Quốc.

Hội nghị tập trung cung cấp thông tin về các yêu cầu an toàn thực phẩm, kiểm dịch động thực vật và quy định xuất khẩu vào Trung Quốc theo Nghị định số 280, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã và các địa phương nắm bắt kịp thời những thay đổi trong hệ thống quản lý nhập khẩu của các thị trường thành viên RCEP. Đây được xem là bước đi cần thiết trong bối cảnh các rào cản kỹ thuật trong thương mại nông sản ngày càng gia tăng và mang tính bắt buộc cao hơn.

Phát biểu tại sự kiện, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng cho rằng việc Việt Nam tham gia các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới, đặc biệt là RCEP, đã mở ra cơ hội lớn để nông sản tiếp cận sâu hơn các thị trường quốc tế. Tuy nhiên, đi cùng với lợi thế về thuế quan và mở cửa thị trường là hàng loạt yêu cầu khắt khe hơn từ phía các nước nhập khẩu, đặc biệt liên quan đến an toàn thực phẩm, kiểm dịch, ghi nhãn, bao bì và truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

Theo Thứ trưởng, xu hướng thương mại nông sản toàn cầu hiện nay đang chuyển mạnh sang minh bạch hóa chuỗi cung ứng và kiểm soát chất lượng theo từng công đoạn sản xuất. Trong bối cảnh đó, việc tuân thủ các tiêu chuẩn SPS không còn chỉ là yêu cầu kỹ thuật đơn thuần mà đã trở thành điều kiện tiên quyết để duy trì thị trường, nâng cao năng lực cạnh tranh và bảo đảm vị thế của nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Đắk Lắk cùng khu vực Tây Nguyên, Nam Trung Bộ và Đông Nam Bộ hiện đang giữ vai trò là những vùng sản xuất nông nghiệp trọng điểm, cung ứng nhiều mặt hàng chủ lực như cà phê, hồ tiêu, điều, trái cây, sản phẩm chăn nuôi và lâm sản. Đây cũng là những nhóm hàng có tiềm năng xuất khẩu lớn nhưng đồng thời chịu áp lực cao về tiêu chuẩn chất lượng khi bước vào các thị trường khó tính như Trung Quốc và các nước trong khối RCEP.

Trong đó, Trung Quốc tiếp tục là một trong những thị trường nhập khẩu quan trọng của nông sản Việt Nam. Tuy nhiên, quốc gia này đang đẩy mạnh việc siết chặt hệ thống quản lý an toàn thực phẩm nhập khẩu. Đáng chú ý, Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) đã ban hành Nghị định số 280 về đăng ký cơ sở sản xuất thực phẩm nước ngoài xuất khẩu vào Trung Quốc, dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/6/2026, thay thế cho Lệnh 248 trước đó.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, những thay đổi trong Nghị định 280 cùng các quy định liên quan của GACC về đăng ký cơ sở sản xuất, kiểm soát an toàn thực phẩm, kiểm dịch động thực vật, bao gói, ghi nhãn và truy xuất nguồn gốc sẽ có tác động trực tiếp đến hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp Việt Nam. Nếu không kịp thời cập nhật và đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn mới, nguy cơ gián đoạn hoặc thu hẹp thị phần tại thị trường Trung Quốc là hoàn toàn có thể xảy ra.

Ông Ngô Xuân Nam, Phó Giám đốc Văn phòng Thông báo và Điểm hỏi đáp quốc gia về SPS Việt Nam, đánh giá hội nghị lần này là dịp quan trọng để các địa phương, hiệp hội ngành hàng, doanh nghiệp và hợp tác xã nắm bắt kịp thời những thay đổi chính sách từ thị trường nhập khẩu, đồng thời tháo gỡ những vướng mắc trong quá trình đăng ký và duy trì điều kiện xuất khẩu.

Từ thực tiễn đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đề nghị các địa phương và doanh nghiệp cần chủ động rà soát toàn bộ chuỗi sản xuất, chế biến và xuất khẩu. Việc tăng cường kiểm soát chất lượng, chuẩn hóa mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói, hồ sơ kỹ thuật và hệ thống truy xuất nguồn gốc được xem là giải pháp then chốt để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường quốc tế.

Bên cạnh đó, việc thường xuyên cập nhật các quy định SPS mới từ các quốc gia nhập khẩu cũng được nhấn mạnh nhằm giúp doanh nghiệp nâng cao khả năng thích ứng, hạn chế rủi ro và củng cố năng lực cạnh tranh trong bối cảnh thương mại nông sản toàn cầu đang thay đổi nhanh chóng theo hướng chặt chẽ và minh bạch hơn.