Hệ sinh thái cánh đồng thông minh
Điểm nhấn lớn nhất trong bức tranh nông nghiệp của Ninh Bình chính là sự hình thành các "vành đai lúa gạo" quy mô lớn. Việc xóa bỏ các ranh giới hành chính cũ đã cho phép tỉnh quy hoạch lại hơn 130.000 ha đất trồng lúa theo mô hình đại điền.
Theo số liệu thống kê quý I/2026 cho thấy, cơ cấu giống lúa của tỉnh đã có sự chuyển dịch mạnh mẽ. Nhóm lúa chất lượng cao và lúa đặc sản (như Tám xoan, dự hương, ST25, lúa Nhật) hiện chiếm tới 75% diện tích gieo cấy. Đặc biệt, việc ứng dụng công nghệ số như drone phun thuốc tự động, hệ thống cảm biến đo độ mặn tại các vùng giáp biển Kim Sơn, Nghĩa Hưng và công nghệ IoT trong quản lý tưới tiêu đã giúp giảm 25% chi phí đầu vào.
Không chỉ dừng lại ở canh tác, chuỗi giá trị lúa gạo đã được khép kín nhờ sự đầu tư của các tập đoàn nông nghiệp lớn. Các nhà máy chế biến gạo sâu, sản xuất dầu cám và bao bì sinh học từ rơm rạ đã đi vào vận hành ổn định tại các cụm công nghiệp nông nghiệp. Điều này giúp hạt gạo Ninh Bình không còn xuất thô mà lên kệ tại các siêu thị lớn ở Nhật Bản, EU với giá trị gia tăng cao gấp 3-4 lần so với trước đây. Đây chính là minh chứng cho tư duy "sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp" mà tỉnh đang quyết liệt theo đuổi.
Ngoài ra, thế mạnh riêng biệt của Ninh Bình nằm ở cấu trúc địa hình gồm ba vùng rõ rệt là núi đá vôi, đồng bằng và ven biển. Trong quý I/2026, mô hình nông nghiệp đa giá trị ghi nhận sự bứt phá, khi đất nông nghiệp không chỉ tạo ra nông sản mà còn mang lại giá trị kinh tế từ du lịch và dược liệu.
Tại khu vực di sản, mô hình lúa kết hợp du lịch đã đạt độ chín muồi. Những cánh đồng lúa vàng rực bên dòng Ngô Đồng không chỉ là nguồn lương thực mà còn tạo nên bức tranh sinh động, hấp dẫn, thu hút hàng triệu lượt khách quốc tế. Doanh thu tổng hợp trên mỗi hecta canh tác tại đây hiện đạt khoảng 800 triệu đến 1 tỷ đồng/năm – mức cao so với canh tác lúa thuần túy. Các loại cây như trạch tả, trà hoa vàng, đinh lăng được trồng theo tiêu chuẩn GACP-WHO, cung ứng trực tiếp cho các nhà máy dược phẩm nội tỉnh, tạo thành một hệ sinh thái sản xuất xanh bền vững.
Hướng ra phía Đông, dải bờ biển dài của tỉnh đang chứng kiến sự chuyển biến mạnh mẽ trong phát triển kinh tế biển. Mô hình nuôi tôm công nghệ cao trong nhà màng, nuôi cá biển thâm canh tại Kim Sơn và các địa phương ven biển Nam Định (cũ) đã đạt năng suất bình quân 50–60 tấn/ha/vụ.
Ninh Bình đã triển khai đồng bộ dự án “Hàng rào xanh” – kết hợp bảo tồn rừng ngập mặn với nuôi trồng thủy sản hữu cơ dưới tán rừng – qua đó tạo ra các sản phẩm tôm, cua đạt chứng nhận quốc tế.
Sản phẩm thủy sản của địa phương hiện trở thành “giấy thông hành” quan trọng để tiếp cận các thị trường khó tính, đồng thời góp phần vào mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính (Net Zero) mà tỉnh đã cam kết
Đột phá OCOP và mục tiêu nông thôn mới kiểu mẫu hiện đại
Tính đến tháng 3/2026, Ninh Bình sở hữu kho tàng sản phẩm OCOP đồ sộ nhất cả nước với hơn 1.200 sản phẩm đạt từ 3 sao trở lên, trong đó có 25 sản phẩm đạt hạng 5 sao quốc gia.
Sự khác biệt của OCOP của Ninh Bình chính là hàm lượng công nghệ và câu chuyện thương hiệu. Từ những hạt gạo, lát thịt lợn, con tôm cho đến các sản phẩm thủ công mỹ nghệ làng nghề (thêu ren, cói mỹ nghệ), tất cả đều được chuẩn hóa về bao bì, mã QR truy xuất nguồn gốc và tích hợp sàn thương mại điện tử xuyên biên giới. Sự lớn mạnh của các Hợp tác xã (HTX) kiểu mới, do đội ngũ trí thức trẻ điều hành, đã xóa bỏ khoảng cách giữa nông dân và thị trường toàn cầu.
Hệ thống hạ tầng nông thôn cũng có sự lột xác mạnh mẽ. Những tuyến đường nội đồng được nhựa hóa, hệ thống logictics nông sản kết nối trực tiếp từ cánh đồng đến các cảng biển lớn như Hải Phòng, Quảng Ninh giúp giảm thiểu hao hụt sau thu hoạch. Thu nhập bình quân đầu người khu vực nông thôn của tỉnh trong quý I/2026 ước đạt 95 triệu đồng/năm, đưa Ninh Bình trở thành hình mẫu về nông thôn mới kiểu mẫu, nơi đời sống người nông dân được nâng cao cả về vật chất lẫn tinh thần.
Có thể thấy, nông nghiệp Ninh Bình những năm gần đây không còn là một ngành sản xuất lạc hậu. Đó là một nền kinh tế xanh, tuần hoàn và đa giá trị. Sự hợp nhất lịch sử đã tạo ra một lực đẩy cộng hưởng, biến những thế mạnh riêng lẻ của ba vùng đất cũ thành một sức mạnh tổng hợp, đưa tỉnh này vững vàng ở vị thế đầu tàu nông nghiệp của khu vực Đồng bằng sông Hồng.
