Nghiên cứu dịch vụ công trực tuyến trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh

1. Đặt vấn đề

Trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia đang diễn ra mạnh mẽ, cải cách thủ tục hành chính và phát triển dịch vụ công trực tuyến trở thành nhiệm vụ trọng tâm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, phục vụ người dân và doanh nghiệp tốt hơn theo Quyết định 749/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030.

Tại tỉnh Bắc Ninh, chính quyền các cấp đã xác định tầm quan trọng của ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động, coi đây là nền tảng để xây dựng chính quyền số, hướng tới nền hành chính hiện đại, công khai và minh bạch. Công việc phát triển đồng bộ các giải pháp về kỹ thuật hạ tầng, số hóa quy trình xử lý hồ sơ, tích hợp dữ liệu và cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình đã tạo ra bước chuyển biến tối ưu trong giai đoạn 2022–2024.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, vẫn tồn tại một số khó khăn trong việc nâng cao tỷ lệ hồ sơ phát sinh trực tuyến và thói quen sử dụng dịch vụ công của người dân. Vì vậy, việc đánh giá thực hiện cải cách thủ tục hành chính và cung cấp dịch vụ công trực tuyến tại Bắc Giang trong giai đoạn này là cần thiết.

2. Cơ sở lý luận

2.1. Dịch vụ số

Dịch vụ số là quá trình chuyển đổi dữ liệu, tài liệu từ định dạng truyền thống (như giấy) sang định dạng kỹ thuật số. Quy trình này bao gồm việc quét, lưu trữ và xử lý thông tin dưới dạng dữ liệu số, giúp doanh nghiệp dễ dàng quản lý và truy cập mọi lúc, mọi nơi. Nhờ đó việc tra cứu và sử dụng dữ liệu trở nên nhanh chóng, đơn giản hơn, đồng thời đảm bảo tính chính xác và tính bảo mật cao.

2.2. Vai trò của dịch vụ số

Dịch vụ số có vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội:

Một là, cải thiện dịch vụ công. Chuyển đổi số cơ quan nhà nước giúp tăng tốc độ, tiện lợi và chất lượng của dịch vụ. Công dân có thể tiếp cận thông tin và hoàn thành các thủ tục hành chính một cách nhanh chóng và thuận tiện hơn thông qua các công cụ trực tuyến như trang web chính phủ điện tử, ứng dụng di động và hệ thống truy cập trực tuyến. Điều này cũng giúp tiết kiệm thời gian, công sức cho công dân và doanh nghiệp, đồng thời giảm thiểu tối đa những sai sót chủ quan từ con người.

Hai là, tăng cường minh bạch và trách nhiệm. Chuyển đổi số cơ quan nhà nước giúp cải thiện minh bạch và trách nhiệm trong quản lý công. Thông qua công việc khai báo thông tin, dữ liệu và quy trình hành chính, công dân có thể theo dõi và kiểm tra hoạt động của cơ quan nhà nước. Từ đó tạo điều kiện để ngăn chặn tham nhũng, gian lận và lạm quyền, đồng thời tăng cường sự tin tưởng và tham gia của công dân trong quản lý công.

Ba là, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp. Chuyển đổi số cơ quan nhà nước giúp tạo ra một môi trường kinh doanh thuận tiện cho doanh nghiệp. Doanh nghiệp có thể thực hiện các thủ tục hành chính trực tuyến, như đăng ký thành lập doanh nghiệp, xin giấy phép kinh doanh, cấp mã số thuế,... trực tuyến trên Cổng dịch vụ công quốc gia, giúp tiết kiệm thời gian, công sức cũng như chi phí.

Bốn là, tăng cường quản lý và định hướng chính sách. Chuyển đổi số cơ quan nhà nước cung cấp các công cụ, dữ liệu để cải thiện hoạt động quản lý và định hướng chính sách. Cơ quan nhà nước có thể sử dụng số liệu để đo lường hiệu suất, đánh giá hoạt động của chính sách và đưa ra quyết định dựa trên cơ sở số liệu.
Bằng cách sử dụng trí tuệ nhân tạo, các cán bộ quản lý có thể dự đoán một số tình huống, đồng thời triển khai các biện pháp ngăn chặn trước khi chúng xảy ra. Theo đó, việc thúc đẩy chuyển đổi số trong nội bộ cơ quan nhà nước chính là giải pháp tốt nhất để làm giàu, làm sạch cũng như đảm bảo tính hiệu quả, bền vững của dữ liệu, Ngô Hải Phan (2023).

3. Phương pháp nghiên cứu

Để đảm bảo tính đồng bộ, logic về số liệu nghiên cứu sử dụng bộ số liệu thứ cấp của tỉnh Bắc Giang cũ (nay là một phần của tỉnh Bắc Ninh) trong giai đoạn 2022 -2024 (trước khi xây dựng chính quyền 2 cấp) và phương pháp thống kê mô tả để thấy được thực trạng dịch vụ số trên địa bàn tỉnh Bắc Giang cũ.

4. Kết quả nghiên cứu và thảo luận

4.1. Thủ tục hành chính trên dịch vụ công

Giai đoạn 2022–2024, tỉnh Bắc Giang tiếp tục duy trì hiệu quả hoạt động của Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh và Bộ phận Tiếp nhận – Trả kết quả các cấp. Công tác kiểm soát, cập nhật và niêm yết công khai các thủ tục hành chính mới ban hành được thực hiện thường xuyên, đảm bảo tạo điều kiện thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp khi tiếp cận, tra cứu thông tin. UBND Tỉnh chỉ đạo các cơ quan, đơn vị chuyên môn như Công an Tỉnh, Sở Tư pháp, Sở Tài nguyên và Môi trường hướng dẫn, giải quyết các vấn đề phát sinh trong quá trình giải quyết thủ tục hành chính. Đồng thời, Tỉnh đã thực hiện quy trình tiếp nhận và giải quyết trực tuyến các thủ tục đăng ký khai sinh, khai tử, kết hôn, góp phần thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực hộ tịch. Bên cạnh đó, tỉnh tích cực khuyến khích người dân, doanh nghiệp sử dụng dịch vụ công trực tuyến và chữ ký số trong giải quyết thủ tục hành chính.

Bảng 1. Kết quả giải quyết thủ tục hành chính trên dịch vụ công

Nguồn; UBND tỉnh Bắc Giang 2022,2023,2024

Số liệu thống kê trên Công vụ Tỉnh về kết quả giải quyết thủ tục hành chính cho thấy tỷ lệ giải quyết hồ sơ đúng hạn duy trì ở mức rất cao, luôn đạt trên 99% trong ba năm liên tiếp. 

Cụ thể, năm 2022, cấp tỉnh tiếp nhận 237.266 hồ sơ, giải quyết 230.728 hồ sơ, trong đó 230.258 hồ sơ đúng hạn (tỷ lệ 99,8%). Cấp huyện tiếp nhận 84.747 hồ sơ, giải quyết 83.888 hồ sơ, trong đó có 83.272 hồ sơ đúng hạn (tỷ lệ 99,27%). Ở cấp xã, tổng số hồ sơ tiếp theo được nhận là 340.271, trong đó có 336.915 hồ sơ được giải quyết đúng hạn (tỷ lệ 99,01%).

Năm 2023, tổng số hồ sơ tiếp nhận ở cả ba cấp giảm nhẹ, song tỷ lệ giải quyết đúng hạn tiếp tục được duy trì. Cụ thể, cấp tỉnh tiếp nhận 225.657 hồ sơ, giải quyết 218.362 hồ sơ, trong đó 217.475 hồ sơ được giải quyết trước và đúng hạn (tỷ lệ 99,6%). Cấp huyện tiếp nhận 93.159 hồ sơ, giải quyết 89.631 hồ sơ, trong đó 89.162 hồ sơ đúng hạn (tỷ lệ 99,5%). Cấp xã tiếp nhận 293.209 hồ sơ, giải quyết 291.250 hồ sơ, trong đó đúng 289.077 hồ sơ hạn (tỷ lệ 99,25%).

Đến năm 2024 việc giải quyết thủ tục hành chính có những chuyển biến tích cực. Ở cấp tỉnh, số hồ sơ tiếp nhận đạt 243.438, giải quyết 236.849 hồ sơ, trong đó có 236.165 hồ sơ giải quyết trước và đúng hạn (tỷ lệ 99,71%). Ở cấp huyện, tiếp tục nhận 92.157 hồ sơ, giải quyết 90.533 hồ sơ, đúng hạn 89.815 hồ sơ (tỷ lệ 99,21%). Cấp xã tiếp nhận 263.592 hồ sơ, giải quyết 262.648 hồ sơ, trong đó 260.899 hồ sơ đúng hạn.

Như vậy, giai đoạn 2022–2024, cấp tỉnh tốc độ tăng trưởng bình quân về số hồ sơ tiếp và giải quyết tương ứng là 101,29% và 101,32%. Cấp huyện duy trì tốc độ tăng ổn định ở mức 103,89% về số hồ sơ đã được giải quyết, trong khi cấp xã có xu hướng giảm nhẹ do các thủ tục được đơn giản hóa và tích hợp trực tuyến nhiều hơn.

Nhìn chung, trong giai đoạn 2022–2024, Bắc Giang đã đạt được những kết quả nổi bật trong giải quyết thủ tục hành chính, trong đó. quy trình xử lý ngày càng minh bạch, tỷ lệ đúng hạn gần như tuyệt đối, hệ thống một cửa hoạt động hiệu quả, đảm bảo tính liên thông giữa các cấp chính quyền.

4.2. Thực trạng cung cấp dịch vụ công trực tuyến

Trong bối cảnh phát triển kinh tế số, tỉnh Bắc Giang đã tích cực phát triển các giải pháp thúc đẩy dịch vụ công trực tuyến, từng bước hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, tích hợp, liên thông dữ liệu và mở rộng phạm vi dịch vụ cung cấp trực tuyến. Giai đoạn 2022–2024 là thời kỳ ghi nhận nhiều kết quả nổi bật thể hiện quyết tâm của tỉnh trong việc xây dựng chính quyền số.

Bảng 2. Tình hình cung cấp dịch vụ công trực tuyến năm 2022

Nguồn; UBND tỉnh Bắc Giang 2022,2023,2024

Năm 2022, việc cung cấp dịch vụ công trực tuyến trên địa bàn tỉnh đạt nhiều kết quả nổi bật, có thể thấy rõ sự quyết tâm trong việc thúc đẩy chuyển đổi số và cải cách hành chính. Trong đó, 560 thủ tục hành chính (TTHC) đủ điều kiện cung cấp trực tuyến mức độ 3 đã được phát triển, đạt tỷ lệ 100%. Trong đó, có 456 thủ tục phát sinh hồ sơ trực tuyến, sử dụng khoảng 81% tổng số thủ tục cấp độ 3. Điều này cho thấy người dân và doanh nghiệp đã bước đầu làm quen với việc thực hiện TTHC trên môi trường mạng, góp phần giảm tải áp lực cho cơ quan hành chính chính và tiết kiệm thời gian, chi phí cho người dân.

Đối với dịch vụ trực tuyến cấp độ 4, toàn tỉnh có 811 thủ tục đủ điều kiện và đều được cung cấp trực tuyến, đạt tỷ lệ 100%. Tuy nhiên, mới có 272 thủ tục phát sinh hồ sơ trực tuyến, tương đương 33,5%. Con số này phản ánh rằng mặc dù hạ tầng kỹ thuật và dịch vụ đã sẵn sàng, song việc khai thác và sử dụng thực tế của người dân, doanh nghiệp còn hạn chế. Nguyên nhân có thể do một số thủ tục còn phức tạp, yêu cầu hồ sơ giấy, hoặc người dân chưa quen với hình thức xử lý hồ sơ.

Tỉnh đã hoàn thành công việc hợp nhất 1.371 thủ tục hành chính cấp độ 3 và 4 lên Cổng Dịch vụ công quốc gia, đạt tỷ lệ 100%. Đây là kết quả đáng ghi nhận thể hiện sự đồng bộ, trong phát triển hạ tầng số và kết nối dữ liệu giữa hệ thống địa phương với hệ thống trung tâm, góp phần nâng cao hiệu quả phục vụ người dân và doanh nghiệp.

Về tỷ lệ hồ sơ nhận trực tuyến, trong tổng số 632.319 hồ sơ TTHC, có 404.660 hồ sơ xử lý trực tuyến, chiếm 64%. Tỷ lệ này cho thấy người dân và doanh nghiệp tham gia thực hiện dịch vụ trực tuyến khá cao. Tuy nhiên, vẫn còn khoảng 36% hồ sơ được tiếp nhận phương thức trực tiếp, Điều này cho thấy cần tiếp tục tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn và hỗ trợ người dân trong suốt quá trình thực hiện.

Toàn bộ 446 thủ tục thanh toán trực tuyến trên Cổng DVC quốc gia hoặc DVC của tỉnh, đạt tỷ lệ 100%. Việc làm này cung cấp thanh toán không dùng tiền mặt, bảo đảm minh bạch, thuận tiện và hiện đại hóa.

Kết quả cung cấp dịch vụ công trực tuyến năm 2022 cho thấy tỉnh đã hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật và thúc đẩy tích hợp các hệ thống số, đạt mức độ sẵn sàng cao về chuyển đổi số trong lĩnh vực hành chính. Tuy nhiên, để khai thác hiệu quả hơn, cần tiếp tục nâng cao kỹ năng số cho người dân, đơn giản hóa quy trình trực tuyến, tăng cường truyền thông và mở rộng phạm vi các thủ tục phát sinh hồ sơ.

Trong giai đoạn 2023–2024, việc cung cấp dịch vụ công trực tuyến (DVCTT) của Tỉnh tiếp tục được duy trì ổn định và có những bước phát triển đáng ghi nhận. Theo số liệu thống kê, tỷ lệ dịch vụ công trực tuyến toàn tỉnh đủ điều kiện đạt 100% ở cả hai năm, có thể thấy sự đồng bộ, thống nhất trong công tác kiểm soát, chuẩn hóa và phát triển dịch vụ công trên môi trường số. Tổng số dịch vụ đủ điều kiện cung cấp trực tuyến toàn trình tăng từ 825 thủ tục năm 2023 lên 922 thủ tục năm 2024, tương ứng tăng 11,76%. Sự gia tăng này phản ánh nỗ lực của các cơ quan hành chính trong việc mở rộng phạm vi cung cấp dịch vụ trực tuyến, nâng cao khả năng phục vụ người dân và doanh nghiệp, đồng thời khẳng định sự quyết tâm của tỉnh trong việc cung cấp chuyển đổi số toàn diện.

Bảng 3. Tình hình cung cấp dịch vụ công trực tuyến năm 2023 - 2024

Nguồn; UBND tỉnh Bắc Giang 2022,2023,2024

Về tình hình phát sinh hồ sơ, tỷ lệ dịch vụ công phát sinh hồ sơ trực trực tuyến (bao gồm cả dịch vụ toàn trình và một phần) duy trì ở mức độ cao, đạt 100% trong năm 2023 và 99,11% trong năm 2024. Tuy nhiên, tổng số dịch vụ trực tuyến có phát sinh hồ sơ sơ giảm từ 1.094 thủ tục năm 2023 xuống còn 784 năm 2024, giảm 28,34%. Số dịch vụ công có phát sinh hồ sơ trực tuyến cũng giảm từ 1.094 xuống còn 777 thủ tục, đạt 71,02% so với năm trước. Mặc dù tỷ lệ duy trì ở mức độ cao, nhưng mức độ giảm này cần xem xét nguyên nhân cụ thể, có thể do cắt giảm hoặc đơn giản hóa các thủ tục hành chính, hoặc thay đổi nhu cầu thực hiện thủ tục trực tiếp.

Một điểm đáng chú ý là tỷ lệ hồ sơ trực tuyến toàn trình tăng đều qua các năm, từ 94,7% năm 2023 lên 96,64% năm 2024, tương ứng tăng 2,05%. Đây là tín hiệu tích cực cho việc xây dựng hạ tầng kỹ thuật, tối ưu hóa hệ thống phụ trợ hồ sơ và đẩy mạnh truyền thông, hướng dẫn người dân thực hiện dịch vụ công trực tuyến đã đạt được hiệu quả rõ ràng. Bên cạnh đó, tổng số hồ sơ được tiếp nhận qua dịch vụ trực tuyến toàn trình cũng tăng từ 132.817 hồ sơ năm 2023 lên 142.572 hồ sơ năm 2024, tương ứng 7,34%. Điều này chứng minh ngày càng có nhiều người dân, tổ chức lựa chọn thực hiện thủ tục hành chính trên môi trường mạng, nhờ sự thuận tiện, minh bạch và tiết kiệm thời gian mà dịch vụ công trực tuyến đem lại.

Nhìn chung, kết quả trong hai năm của tỉnh đã duy trì tỷ lệ phát triển vững chắc DVCTT toàn trình ở mức 100%, đồng thời không ngừng mở rộng danh mục và nâng cao chất lượng dịch vụ. Mặc dù số lượng thủ tục tiếp tục phát triển hồ sơ trực tuyến giảm, song tỷ lệ hồ sơ thực hiện hoàn toàn trực tuyến tăng lên, chứng tỏ xu hướng sử dụng dịch vụ số ngày càng phổ biến và hiệu quả hơn. Kết quả này phản ánh thay đổi tích cực trong nhận thức và hành động của người dân, doanh nghiệp, cũng như năng lực vận hành, quản lý hệ thống của các cơ quan quản lý.

Từ những kết quả đạt được, có thể khẳng định rằng việc phát triển dịch vụ công trực tuyến của Tỉnh trong hai năm qua đã đạt được những tiến bộ rõ ràng, góp phần quan trọng vào công cuộc cải cách hành chính và chuyển đổi số quốc gia. 

Giai đoạn 2022–2024 cho thấy Bắc Giang đã đạt được nhiều kết quả nổi bật trong cải cách hành chính và chuyển đổi số. Từ nền tảng xây dựng hệ thống DVC trực tuyến và tích hợp dữ liệu (năm 2022), đến hoàn thiện số hóa và khai thác dữ liệu dân cư (năm 2023), rồi tiến tới ứng dụng công nghệ số sâu rộng trong quản lý hành chính và phục vụ dân dân (năm 2024). Quá trình này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ máy chính quyền mà còn góp phần cải thiện môi trường đầu tư, góp phần phát triển kinh tế - xã hội bền vững, khẳng định bước đi vững chắc của Bắc Giang trong quá trình chuyển đổi số quốc gia.

5. Kết luận

Giai đoạn 2022–2024, tỉnh Bắc Giang đã đạt được nhiều kết quả nổi bật trong cải cách thủ tục hành chính và phát triển dịch vụ công trực tuyến. Hoạt động của Trung tâm Phục vụ Hành chính công và Bộ phận một cửa các cấp được duy trì hiệu quả, góp phần nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp. Tỷ lệ giải quyết hồ sơ đúng hạn luôn duy trì ở mức rất cao, trên 99%, có thể thấy sự chuyên nghiệp, minh bạch trong quản lý hành chính. Tỉnh đã tích cực ứng dụng công nghệ thông tin, phát triển đồng bộ hệ thống dịch vụ công trực tuyến độ 3, 4, đạt tỷ lệ 100% thủ tục đủ điều kiện cung cấp. Hạ tầng kỹ thuật, cơ sở dữ liệu và cổng dịch vụ được kết nối, liên kết, đảm bảo thuận tiện trong quá trình nghiên cứu và giải quyết hồ sơ. 

Người dân, tổ chức ngày càng chủ động sử dụng dịch vụ công trực tuyến, giảm thời gian, chi phí và nâng cao hiệu quả tương tác với cơ quan nhà nước. Việc thanh toán trực tuyến và số hóa hồ sơ được triển khai đồng bộ, góp phần cung cấp chính quyền số. Mặc dù vẫn còn một số hạn chế về số lượng hồ sơ trực tuyến phát sinh, nhưng mức độ hài lòng của người dân ngày càng tăng. 

Những kết quả này khẳng định sự nỗ lực của Bắc Giang trong việc chuyển đổi số toàn diện. Qua đó, tạo nền tảng vững chắc hướng tới xây dựng chính quyền số hiện đại, minh bạch và phục vụ nhân dân tốt hơn.

Tài liệu tham khảo

• Ngô Hải Phan (2023). Phát huy vai trò "Một cửa số" của Cổng Dịch vụ công quốc gia.
• Truy cập tại: vpcp.chinhphu.vn/phat-huy-vai-tro-mot-cua-so-cua-cong-dich-vu-cong-quoc-gia-115231229194859537.htm
• Nguyễn Phương Anh (2022). Cơ sở dữ liệu là gì? Mô hình, phân loại và ứng dụng quan trọng của cơ sở dữ liệu.
• Truy cập tại: amis.misa.vn/42430/co-so-du-lieu-la-gi
• Oceon (2025). Cơ sở dữ liệu quốc gia: Bước đột phá trong hiện đại hóa công tác quản lý nhà nước.
• Truy cập tại: fptshop.com.vn/tin-tuc/danh-gia/co-so-du-lieu-quoc-gia-177900
• UBND tỉnh Bắc Giang (2022). Báo cáo kết quả công tác cải cách hành chính năm 2022 ngày 127/BC – UBND ngày 16 tháng 12 năm 2022.
• UBND tỉnh Bắc Giang (2023). Báo cáo kết quả công tác cải cách hành chính năm 2023, phương hướng nhiệm vụ năm 2024 ngày 225/BC – UBND ngày 19 tháng 12 năm 2023
• UBND tỉnh Bắc Giang (2024). Báo cáo kết quả công tác cải cách hành chính năm 2024, nhiệm vụ, giải pháp năm 2025 ngày 199/BC – UBND ngày 17 tháng 12 năm 2022.
• Dịch vụ số hóa là gì? Tại sao doanh nghiệp lại số hóa thông tin.
• Truy cập tại: thietbiso-hoa.vn/tin-tuc/dich-vu-so-hoa-la-gi-tai-sao-doanh-nghiep-nen-so-hoa-thong-tin