Ngân hàng Nhà nước: Chênh lệch tín dụng – huy động khoảng 2 triệu tỷ đồng, thanh khoản tiếp tục chịu áp lực

Tín dụng tăng 8,98%, quy mô hơn 20,2 triệu tỷ đồng

Trong báo cáo chuẩn bị cho cuộc họp với Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng và các tổ chức tín dụng ngày 13/8, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) cho biết, tính đến ngày 31/7/2026, dư nợ tín dụng toàn hệ thống đạt 20,26 triệu tỷ đồng, tăng 8,98% so với cuối năm 2025.

Đáng chú ý, khoảng 77,3% dư nợ nền kinh tế đang phục vụ lĩnh vực sản xuất, kinh doanh. Tín dụng nông nghiệp, nông thôn chiếm 21,79% tổng dư nợ; tín dụng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm khoảng 20%.

Một số lĩnh vực có tốc độ tăng trưởng tín dụng cao, trong đó tín dụng xuất khẩu tăng 28,26%, tín dụng đối với doanh nghiệp ứng dụng công nghệ cao tăng 38,98%.

Thời gian qua, NHNN đã triển khai nhiều giải pháp tạo thêm dư địa tín dụng cho các lĩnh vực được ưu tiên. Dư nợ tăng thêm đối với nhà ở xã hội và bất động sản khu công nghiệp, khu chế xuất không tính vào dư nợ tăng thêm so với cuối năm 2025. Các khoản cấp tín dụng mới cho doanh nghiệp thực hiện dự án quy mô lớn, trọng điểm, có tính lan tỏa cũng được xem xét loại trừ hoặc cấp bổ sung hạn mức tín dụng.

Đáng chú ý, NHNN cho biết đã tiếp nhận kiến nghị liên quan tới khoảng 35 dự án quy mô lớn, trọng điểm với tổng nhu cầu vốn vay khoảng 1,7 triệu tỷ đồng. Để đáp ứng nhu cầu này, cơ quan quản lý đã cho phép các ngân hàng tham gia cấp tín dụng được loại trừ hoặc cấp bổ sung hạn mức tín dụng, đồng thời nâng tỷ lệ tối đa nguồn vốn ngắn hạn được sử dụng để cho vay trung, dài hạn từ 30% lên 40%.

Bên cạnh đó, NHNN đã thống nhất báo cáo Thủ tướng Chính phủ về việc áp dụng cơ chế tái cấp vốn 50.000 tỷ đồng cho ngân hàng thương mại để hỗ trợ phát triển nhà ở cho thuê.

Khoảng cách tín dụng – huy động lên 2 triệu tỷ đồng

Một điểm đáng chú ý khác được nêu ra trong báo cáo của NHNN là áp lực cân đối nguồn vốn của hệ thống ngân hàng.

Theo NHNN, trong giai đoạn 2021-2025, tốc độ tăng trưởng tín dụng bình quân luôn cao hơn khoảng 3,8 điểm phần trăm so với tốc độ tăng trưởng huy động vốn. Hệ quả là chênh lệch giữa tín dụng và huy động vốn hiện lên tới khoảng 2 triệu tỷ đồng.

Đến ngày 27/7/2026, huy động vốn từ tổ chức kinh tế và dân cư đạt 18.677,9 nghìn tỷ đồng, tăng 5,75% so với cuối năm 2025, thấp hơn đáng kể mức tăng 8,98% của tín dụng.

NHNN đánh giá dù chênh lệch tốc độ tăng huy động và tín dụng đã thu hẹp còn khoảng 2 điểm phần trăm, áp lực cân đối nguồn vốn vẫn hiện hữu. Đặc biệt, tỷ lệ tín dụng/huy động của hệ thống đã vượt 100%; tỷ lệ tín dụng/huy động bằng VND lên tới 110,6%.

Một rủi ro khác nằm ở chênh lệch kỳ hạn. Nguồn vốn trung, dài hạn chỉ chiếm khoảng 16% tổng nguồn vốn, trong khi tỷ trọng dư nợ tín dụng trung, dài hạn lên tới 48,5%. NHNN cho rằng đây là dấu hiệu phản ánh rủi ro chênh lệch kỳ hạn và yêu cầu các ngân hàng kiểm soát tốc độ tăng trưởng tín dụng phù hợp với khả năng huy động vốn.

Áp lực thanh khoản còn chịu ảnh hưởng bởi biến động tiền gửi Kho bạc Nhà nước (KBNN). Số dư tiền gửi KBNN tại các tổ chức tín dụng (TCTD) dao động từ khoảng 460.000 tỷ đồng lên tới 743.000 tỷ đồng trong năm, với mức biến động trong một ngày có thời điểm lên tới khoảng 70.000 tỷ đồng.

Để hỗ trợ thanh khoản, NHNN đã liên tục sử dụng nghiệp vụ thị trường mở, tăng lượng chào mua và kéo dài kỳ hạn chào mua giấy tờ có giá lên tới 91 ngày. Số dư nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ - VND tại thời điểm cao nhất đạt trên 143.100 tỷ đồng, tương đương khoảng 6 tỷ USD.

Tín dụng bất động sản tăng nhanh, nợ xấu vẫn là điểm cần lưu ý

Theo NHNN, sức ép cung ứng vốn cho nền kinh tế của hệ thống ngân hàng hiện vẫn lớn trong bối cảnh thị trường tài chính phát triển chưa cân xứng, tỷ lệ tín dụng/GDP ở mức cao (khoảng 145% GDP vào cuối năm 2025), tiềm ẩn nhiều rủi ro. Trong khi nhu cầu vốn cho phát triển kinh tế - xã hội tiếp tục gia tăng, thị trường trái phiếu doanh nghiệp, chứng khoán chưa phát huy vai trò là kênh cung ứng vốn trung dài hạn chủ yếu của nền kinh tế.

Bên cạnh đó, nhu cầu vốn trung, dài hạn cho các dự án, công trình trọng điểm quốc gia rất lớn, tạo áp lực cho các TCTD trong việc huy động vốn để đáp ứng nhu cầu tín dụng, đồng thời làm gia tăng rủi ro kỳ hạn do nguồn vốn chính để các TCTD thực hiện cho vay chủ yếu là tiền gửi có kỳ hạn ngắn.

Mặc dù NHNN đã chủ động điều chỉnh, hoàn thiện nhiều quy định nhằm hỗ trợ, tạo thuận lợi cho hoạt động cấp tín dụng của TCTD trong việc đáp ứng nhu cầu vốn phục vụ mục tiêu tăng trưởng “2 con số”. Tuy nhiên, việc mở rộng tín dụng cũng làm gia tăng các rủi ro tiềm ẩn đối với an toàn hoạt động ngân hàng, đòi hỏi các TCTD phải chú trọng nâng cao công tác quản trị rủi ro kiểm soát chặt chẽ các tỷ lệ bảo đảm an toàn phù hợp với năng lực quản trị rủi ro của từng TCTD.

Bên cạnh đó, tín dụng bất động sản dù đã tăng chậm lại so với năm 2025, nhưng vẫn tăng 8,3% trong 6 tháng đầu năm, cao hơn tốc độ tăng trưởng tín dụng của toàn hệ thống và chiếm tới 25,5% trong tổng dư nợ tín dụng đối với nền kinh tế. Đáng lưu ý, nợ xấu trong lĩnh vực bất động sản tiếp tục tăng 10,5% so với cuối năm trước.

Cụ thể, đến tháng 6/2026, tổng dư nợ cấp tín dụng đối với lĩnh vực bất động sản đạt 5.146 nghìn tỷ đồng, trong đó, dư nợ cho vay trung và dài hạn chiếm khoảng 94% tổng dư nợ cho vay bất động sản, tăng 8,1% so với cuối năm 2025.

Trong khi đó, chất lượng tín dụng tiếp tục là vấn đề được đặc biệt quan tâm trong bối cảnh tín dụng tăng nhanh và kinh tế vĩ mô trong nước chịu tác động tiêu cực từ diễn biến kinh tế thế giới, thị trường tài chính, bất động sản còn có diễn biến phức tạp, tiềm ẩn nguy cơ nợ xấu tiếp tục gia tăng.

NHNN lưu ý, tỷ lệ nợ xấu nội bảng mặc dù có xu hướng giảm nhưng số dư nợ xấu vẫn gia tăng đòi hỏi các TCTD tiếp tục nâng cao chất lượng thẩm định tín dụng, tăng cường quản trị rủi ro và kiểm soát chặt chẽ chất lượng tài sản nhằm bảo đảm an toàn, ổn định hoạt động ngân hàng.

Sẽ giảm “room” tín dụng 2027 với ngân hàng không thực hiện đúng chỉ đạo  

Về định hướng điều hành chính sách tiền tệ và hoạt động ngân hàng những tháng cuối năm 2026, NHNN cho biết sẽ tiếp tục chỉ đạo các TCTD tăng trưởng tín dụng an toàn, hiệu quả; hướng tín dụng vào các lĩnh vực sản xuất kinh doanh, lĩnh vực ưu tiên, các động lực tăng trưởng kinh tế và các công trình, dự án trọng điểm, khả thi; kiểm soát chặt chẽ tín dụng đối với các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro; tăng cường cấp tín dụng hợp vốn đối với các dự án có nhu cầu vốn lớn nhằm đáp ứng nhu cầu vốn, phân tán rủi ro và nâng cao hiệu quả cấp tín dụng… 

Đồng thời, thường xuyên theo dõi, đánh giá hoạt động tín dụng đối với ngành, lĩnh vực; ảnh hưởng của tình hình kinh tế thế giới, trong nước tới các ngành, lĩnh vực kinh tế để có giải pháp điều hành tín dụng phù hợp.

Về vấn đề lãi suất, NHNN sẽ tiếp tục chỉ đạo các TCTD kiểm soát mặt bằng lãi suất phù hợp với diễn biến thị trường; vừa đảm bảo khả năng thu hút vốn huy động, vừa có lãi suất cho vay hợp lý; khuyến khích TCTD chia sẻ lợi ích, giảm lãi suất cho vay hỗ trợ khách hàng. 

Song song đó, là thực hiện công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát lãi suất huy động, cho vay, xử lý nghiêm các hành vi sai phạm liên quan đến lãi suất, các hành vi cạnh tranh huy động vốn không lành mạnh. 

Căn cứ việc tuân thủ nghiêm túc của TCTD đối với chỉ đạo của NHNN về việc giảm mặt bằng lãi suất, NHNN sẽ giao chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng năm 2027 cho các TCTD theo hướng giảm "room" đối với TCTD không thực hiện đúng chỉ đạo của NHNN.

Cùng với đó, NHNN sẽ tiếp tục theo dõi sát diễn biến, tình hình kinh tế thế giới, trong nước, tiếp tục điều hành chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt, phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khoá mở rộng hợp lý, có trọng tâm, trọng điểm và các chính sách vĩ mô khác nhằm mục tiêu kiểm soát lạm phát, góp phần giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, hỗ trợ tăng trưởng kinh tế bền vững.

Bên cạnh đó, NHNN sẽ tiếp tục điều hành nghiệp vụ thị trường mở linh hoạt, bám sát mục tiêu chính sách tiền tệ, duy trì các mức lãi suất điều hành hợp lý để hỗ trợ cho các TCTD. Tái cấp vốn đối với TCTD để hỗ trợ thanh khoản, cho vay các chương trình đã được Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, hỗ trợ cơ cấu lại các TCTD và xử lý nợ xấu.