Bức tranh hoạt động của hệ thống tổ chức tín dụng trong những tháng đầu năm 2026 cho thấy sự đan xen giữa tín hiệu tích cực và những yếu tố thận trọng. Kết quả điều tra xu hướng kinh doanh quý II/2026 của Ngân hàng Nhà nước phản ánh thanh khoản toàn hệ thống tiếp tục duy trì trạng thái ổn định, song rủi ro khách hàng và áp lực nợ xấu đang có xu hướng gia tăng trở lại.
Theo đánh giá của các tổ chức tín dụng, đến hết quý I/2026, thanh khoản của hệ thống ngân hàng không chỉ ở mức tốt mà còn cải thiện so với quý trước, phù hợp với kỳ vọng đã đặt ra trước đó. Đà cải thiện này được dự báo sẽ tiếp tục kéo dài trong quý II, xuyên suốt năm 2026 và thậm chí duy trì đến hết năm 2027, tạo nền tảng quan trọng cho ổn định hệ thống.
Tuy nhiên, song hành với diễn biến tích cực về thanh khoản là sự đảo chiều của mặt bằng rủi ro. Khảo sát cho thấy rủi ro tổng thể của khách hàng đã tăng nhẹ trở lại ở tất cả các nhóm, thay vì xu hướng giảm như kỳ vọng trước đó. Đáng chú ý, nhóm doanh nghiệp tư nhân, công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn và các doanh nghiệp vừa và nhỏ tiếp tục được đánh giá là khu vực dễ tổn thương hơn trước biến động kinh tế.
Trước áp lực rủi ro gia tăng, nhiều tổ chức tín dụng cho biết đang cân nhắc điều chỉnh tăng nhẹ giá bình quân các sản phẩm, dịch vụ trong năm 2026 nhằm bù đắp chi phí. Đây được xem là phản ứng thận trọng trong bối cảnh chất lượng khách hàng có dấu hiệu suy giảm.
Cùng với đó, kỳ vọng về tăng trưởng huy động vốn và tín dụng cũng đã được điều chỉnh theo hướng thận trọng hơn so với kỳ khảo sát trước. Cụ thể, dự báo tăng trưởng huy động vốn giảm 0,45 điểm phần trăm, trong khi tín dụng giảm 2,1 điểm phần trăm. Dù vậy, hệ thống vẫn kỳ vọng huy động vốn tăng khoảng 3,9% trong quý II và đạt 15,8% cho cả năm 2026; tín dụng dự kiến tăng tương ứng 4,8% và 16%.
Ở góc độ thị trường, nhu cầu sử dụng dịch vụ ngân hàng trong quý I/2026 tiếp tục cải thiện, nhưng tốc độ phục hồi chậm hơn so với quý trước và chưa đạt kỳ vọng. Dự báo cho quý II và cả năm 2026 cho thấy nhu cầu sẽ tiếp tục đi lên, song mức độ lạc quan đã thu hẹp. Trong đó, nhu cầu vay vốn vẫn là động lực chính, tăng trưởng mạnh hơn so với nhu cầu gửi tiền và thanh toán.
Một điểm đáng lưu ý khác là áp lực nợ xấu có thể gia tăng trong thời gian tới. Mặc dù tỷ lệ nợ xấu trong quý I và quý II/2026 vẫn được nhận định giảm nhẹ, nhưng số lượng tổ chức tín dụng ghi nhận xu hướng này đã thu hẹp đáng kể so với trước. Tính chung cả năm, rủi ro từ khách hàng gia tăng được dự báo sẽ tạo sức ép lên chất lượng tài sản của hệ thống.
Dù đối mặt với những thách thức, triển vọng lợi nhuận của ngành ngân hàng vẫn được đánh giá tích cực. Có tới 85,2% tổ chức tín dụng kỳ vọng lợi nhuận trước thuế tăng trưởng dương trong năm 2026, trong khi chỉ 11,3% lo ngại suy giảm và 3,5% dự báo đi ngang. Tuy nhiên, mức độ lạc quan đã giảm so với các kỳ khảo sát trước, phản ánh tâm lý thận trọng hơn của toàn ngành.
Về hoạt động kinh doanh, quý I/2026 ghi nhận sự cải thiện so với quý trước nhưng chưa đạt như kỳ vọng. Sang quý II, các tổ chức tín dụng kỳ vọng tình hình sẽ khởi sắc rõ rệt hơn, qua đó góp phần nâng kết quả chung của cả năm.
Đáng chú ý, các yếu tố nội tại tiếp tục được xem là động lực chính hỗ trợ hoạt động của hệ thống ngân hàng, với khoảng 69% đến 77% tổ chức tín dụng đánh giá tích cực. Trong khi đó, các yếu tố bên ngoài cũng được nhìn nhận khả quan hơn, dù mức độ kỳ vọng đã trở nên thận trọng hơn so với trước.
Bên cạnh diễn biến kinh doanh, thị trường lao động trong ngành ngân hàng cũng ghi nhận áp lực thiếu hụt nhân sự. Trong quý I/2026, khoảng 43% tổ chức tín dụng cho biết đã tuyển thêm lao động để bù đắp tình trạng thiếu hụt kéo dài từ cuối năm 2025. Tỷ lệ đơn vị cho biết đang thiếu nhân sự đã tăng lên 27,2%, cao hơn đáng kể so với mức 22,1% của quý trước.
Dự báo trong quý II và cả năm 2026, nhu cầu tuyển dụng tiếp tục gia tăng khi có từ 46,5% đến 54,4% tổ chức tín dụng lên kế hoạch bổ sung nhân sự nhằm đáp ứng yêu cầu hoạt động. Điều này cho thấy ngành ngân hàng vẫn duy trì đà mở rộng nhất định, dù bối cảnh chung đang đòi hỏi sự thận trọng cao hơn trong quản trị rủi ro.
