Chuyển đổi số cần chuyển mạnh từ đầu tư sang khai thác hiệu quả dữ liệu
Ngày 11/7, Văn phòng Trung ương Đảng thông báo kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại phiên họp chuyên đề về chuyển đổi số trong hệ thống chính trị. Theo đó, sau hơn một năm triển khai Nghị quyết 57, công tác chuyển đổi số đã ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực, từ nhận thức của các cấp, ngành đến việc hoàn thiện thể chế, xây dựng nền tảng số và phát triển các cơ sở dữ liệu quan trọng.
Nhiều hệ thống phục vụ hoạt động quản lý nhà nước đã được đưa vào vận hành, trong đó có xử lý văn bản điện tử, họp trực tuyến, cung cấp dịch vụ công trực tuyến và khai thác dữ liệu dân cư, định danh điện tử. Những kết quả này tạo nền tảng quan trọng để thúc đẩy xây dựng chính quyền số, nâng cao hiệu quả điều hành và phục vụ người dân, doanh nghiệp.
Tuy nhiên, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng quá trình triển khai vẫn bộc lộ nhiều hạn chế, trong đó nổi bật là việc sử dụng nguồn lực chưa tương xứng với yêu cầu đặt ra. Tỷ lệ giải ngân cho các nhiệm vụ chuyển đổi số mới đạt hơn 12,2%, thấp hơn mức giải ngân vốn đầu tư công chung của cả nước.
Trong khi đó, nhiều hệ thống, nền tảng và cơ sở dữ liệu đã được đầu tư nhưng hiệu quả khai thác, kết nối và chia sẻ thông tin chưa đạt kỳ vọng. Tại nhiều địa phương, đặc biệt ở cấp xã, tình trạng phần mềm và cơ sở dữ liệu hoạt động phân tán vẫn tồn tại, khiến cán bộ, công chức phải xử lý công việc trên nhiều hệ thống khác nhau.
Việc thiếu sự liên thông giữa các nền tảng không chỉ làm gia tăng thao tác, áp lực xử lý hồ sơ mà còn ảnh hưởng đến chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp. Theo đánh giá, nguyên nhân đến từ việc đầu tư còn dàn trải, thiếu chuẩn hóa, chưa xác định rõ trách nhiệm trong việc tích hợp và sử dụng chung các hệ thống số.
Từ thực tế này, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh điểm nghẽn lớn hiện nay không còn nằm ở nhận thức hay chủ trương mà tập trung ở năng lực tổ chức thực hiện, sự quyết liệt và trách nhiệm đến cùng của từng cơ quan, đơn vị, nhất là người đứng đầu.
Kết nối VNeID với ASEAN, mở rộng tiện ích phục vụ người dân và doanh nghiệp
Trong thời gian tới, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu các cơ quan tập trung xử lý dứt điểm những nhiệm vụ chậm tiến độ, các văn bản còn tồn đọng, đồng thời đẩy nhanh phát triển dữ liệu và các nền tảng số dùng chung trong toàn hệ thống chính trị.
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là rà soát, làm sạch, chuẩn hóa, kết nối và khai thác dữ liệu theo nguyên tắc "đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung". Các bộ, ngành được yêu cầu khẩn trương hoàn thiện cơ sở dữ liệu chuyên ngành, kết nối với Trung tâm Dữ liệu quốc gia để phục vụ khai thác chung, tránh tình trạng đầu tư trùng lặp.
Cùng với việc hoàn thiện hạ tầng số từ Trung ương đến cấp xã, kết luận cũng yêu cầu tiếp tục triển khai định danh phương tiện giao thông, thiết bị bay không người lái (UAV). Đặc biệt, các cơ quan cần khẩn trương thúc đẩy kết nối VNeID với hệ thống định danh điện tử của Singapore và các nước ASEAN, mở rộng các tiện ích số trong nước, phục vụ tốt hơn nhu cầu của người dân, doanh nghiệp và hoạt động quản lý nhà nước.
Việc liên thông hệ thống định danh điện tử với các quốc gia trong khu vực được kỳ vọng sẽ tạo thêm thuận lợi trong giao dịch số, chia sẻ dữ liệu và thúc đẩy hợp tác số xuyên biên giới.
Bên cạnh đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu tiếp tục cải cách thủ tục hành chính gắn với chuyển đổi số, hoàn thiện Cổng Dịch vụ công quốc gia theo hướng vận hành ổn định, hiệu quả. Các cơ quan phải thực hiện nghiêm nguyên tắc không yêu cầu người dân, doanh nghiệp cung cấp lại những thông tin đã có trong các cơ sở dữ liệu được phép khai thác, tái sử dụng.
Chất lượng dịch vụ công trực tuyến cũng cần được đánh giá dựa trên mức độ sử dụng thực tế, sự thuận tiện, khả năng tiết kiệm thời gian, chi phí cho người dân và doanh nghiệp, thay vì chỉ căn cứ vào số lượng thủ tục được đưa lên môi trường mạng.
Về ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh đây là công cụ hỗ trợ quan trọng trong quá trình chuyển đổi số nhưng không thay thế trách nhiệm, thẩm quyền và quyết định của con người. Việc triển khai AI phải bảo đảm đúng mục đích, đúng phạm vi, có kiểm soát và tránh lạm dụng.
Đồng thời, yêu cầu bảo đảm an ninh mạng, an toàn thông tin được đặt lên hàng đầu. Mọi hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu và nền tảng số phải được thiết kế, vận hành với yêu cầu bảo mật ngay từ đầu, tuyệt đối không để dữ liệu quốc gia, dữ liệu của người dân, doanh nghiệp bị lộ lọt, mua bán hoặc khai thác trái phép.
Theo định hướng này, chuyển đổi số trong hệ thống chính trị sẽ không chỉ dừng ở việc xây dựng nền tảng công nghệ mà hướng tới mục tiêu tạo ra giá trị thực chất, nâng cao hiệu quả quản trị và mang lại lợi ích thiết thực cho xã hội.
