
Việc số hóa dữ liệu đất đai đang bước vào giai đoạn tăng tốc khi cơ quan quản lý chính thức cho phép khai thác thông tin giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trên môi trường điện tử thay cho hồ sơ giấy truyền thống. Với cơ chế mới được ban hành, người dân sẽ không còn phải nộp bản sao sổ đỏ trong nhiều thủ tục nếu dữ liệu đã được cập nhật và xác thực trên hệ thống quốc gia.
Theo Quyết định số 441 do Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành, thông tin về giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất sẽ được kết nối, chia sẻ và khai thác hoàn toàn dưới dạng số. Đây được xem là bước đi quan trọng trong tiến trình điện tử hóa thủ tục hành chính lĩnh vực đất đai, tạo nền tảng để các cơ quan giải quyết hồ sơ sử dụng trực tiếp dữ liệu trên hệ thống thay vì yêu cầu người dân cung cấp bản giấy như trước.
Khi thông tin giấy chứng nhận đã được cập nhật đầy đủ trên Cơ sở dữ liệu Quốc gia về đất đai, cơ quan có thẩm quyền được phép truy xuất và sử dụng dữ liệu này như một thành phần hồ sơ hợp lệ. Điều đó đồng nghĩa, nếu dữ liệu đã được số hóa và xác thực, người dân sẽ không bắt buộc phải nộp bản sao sổ đỏ trong quá trình thực hiện nhiều thủ tục hành chính liên quan.
Kho dữ liệu được chia sẻ bao gồm toàn bộ thông tin về người sử dụng đất và chủ sở hữu tài sản; đặc điểm thửa đất và tài sản gắn liền với đất; nội dung đăng ký thế chấp, ghi chú pháp lý; số phát hành, ngày cấp giấy chứng nhận, cùng tệp giấy chứng nhận ở định dạng PDF. Việc khai thác các thông tin này phải bảo đảm yêu cầu về an toàn dữ liệu, quyền riêng tư và quyền sở hữu trí tuệ, đồng thời phù hợp với Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số cũng như kiến trúc số chuyên ngành của Bộ.
Mức độ cung cấp và chia sẻ dữ liệu sẽ phụ thuộc vào tình trạng hoàn thiện của hệ thống cơ sở dữ liệu đất đai, bảo đảm tuân thủ quy định tại Nghị quyết 66. Trên cơ sở đó, Bộ đề nghị các bộ, ngành và UBND các tỉnh, thành phố chủ động rà soát lại quy trình giải quyết thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền, đặc biệt ở cấp tỉnh và cấp xã, nhằm điều chỉnh theo hướng ưu tiên sử dụng dữ liệu số thay thế giấy tờ truyền thống.
Song song với việc hoàn thiện cơ chế pháp lý, nền tảng công nghệ cũng đã được chuẩn bị. Phiên bản mới của ứng dụng VNeID đã bổ sung chức năng hiển thị “Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất”. Tính năng này cho phép người dân tra cứu thông tin sổ đỏ trên môi trường điện tử, tạo tiền đề cho việc nộp và sử dụng dữ liệu trực tuyến khi thực hiện các thủ tục hành chính.
Việc triển khai đồng bộ nằm trong chiến dịch 90 ngày làm sạch và chuẩn hóa dữ liệu đất đai, diễn ra từ ngày 1/9 đến ngày 30/11. Chương trình có sự phối hợp giữa Bộ Công an, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng UBND các tỉnh, thành phố. Trong thời gian này, cơ quan chức năng tiến hành đối chiếu thông tin chủ sử dụng đất, chủ sở hữu nhà ở với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư; đồng thời cập nhật, chỉnh lý và bổ sung những dữ liệu còn thiếu, bao gồm thông tin thửa đất và số thẻ căn cước công dân.
Theo kế hoạch, dữ liệu đất đai của 34 tỉnh, thành phố sẽ được đồng bộ tập trung về Cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai tại trung ương. Hệ thống này sau đó sẽ kết nối, chia sẻ với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và các bộ, ngành, địa phương, cũng như các cơ quan của Đảng, Quốc hội, Chính phủ, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Tòa án nhân dân, Viện Kiểm sát nhân dân và các tổ chức chính trị - xã hội.
Việc công nhận giá trị pháp lý của dữ liệu số tương đương hồ sơ giấy không chỉ giúp giảm bớt giấy tờ, chi phí sao y, công chứng mà còn rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục cho người dân và doanh nghiệp. Khi hệ thống vận hành ổn định và dữ liệu được chuẩn hóa, quá trình xử lý hồ sơ đất đai sẽ chuyển dần sang môi trường điện tử, góp phần thúc đẩy xây dựng chính phủ số và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực đất đai.