Những ngày giáp Tết Nguyên đán, làng Phan Thanh (xã Hợp Minh, tỉnh Nghệ An) – nơi nổi tiếng với các món ăn chế biến từ lươn đồng trở nên rộn ràng, tất bật. Tại các cơ sở chế biến, người dân đang “chạy đua” với thời gian, làm việc ngày đêm để kịp giao các đơn hàng đã “chốt” với khách hàng trong và ngoài tỉnh.
Làng Phan Thanh từ lâu đã nổi danh với nghề chế biến lươn, cho ra đời nhiều sản phẩm tiện lợi, đa dạng như lươn cuộn thịt, lươn ướp gia vị, lươn sấy khô, lươn phi lê… Các món ăn đều được chế biến sẵn, đóng gói gọn gàng, người tiêu dùng chỉ cần nấu chín là có thể sử dụng ngay nên rất được thị trường ưa chuộng, đặc biệt vào dịp Tết.
Điểm làm nên thương hiệu của lươn Phan Thanh chính là hương vị đặc trưng, được tạo nên từ sự hòa quyện giữa vị ngọt tự nhiên của lươn đồng với vị cay nồng của ớt, hành tăm, nghệ cùng các loại gia vị bản địa, kết hợp với kinh nghiệm lâu đời của người dân địa phương. Đặc biệt, khi tri thức về chế biến món ăn từ lươn ở Nghệ An được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, danh tiếng của làng nghề Phan Thanh càng được biết đến rộng rãi, thị phần tiêu thụ ngày càng mở rộng.
Tại cơ sở chế biến lươn Khôi My của anh Nguyễn Minh Thao (33 tuổi, chủ cơ sở), hàng chục công nhân đang hối hả làm việc để kịp tiến độ các đơn hàng.
“Tết Nguyên đán cũng là thời điểm các sản phẩm lươn của làng nghề tiêu thụ mạnh nhất. Đơn hàng tăng mạnh nên tôi phải thuê thêm nhiều lao động thời vụ. Riêng sản phẩm lươn cuộn thịt, cơ sở đã nhận đơn khoảng 4 tấn. Ngoài ra, lươn ướp và lươn sấy khô cũng tăng mạnh, có thời điểm chúng tôi phải làm cả ngày lẫn đêm mới kịp giao hàng”, anh Thao chia sẻ.
Để đáp ứng nhu cầu thị trường, anh Thao đã đầu tư thêm máy móc, thiết bị chuyên dụng, kho đông lạnh công suất lớn, đảm bảo quy trình chế biến, đóng gói và bảo quản an toàn vệ sinh thực phẩm.
“Từ năm 2021, tôi chuyển từ thu mua lươn tươi sống sang chế biến sâu để cung cấp trực tiếp đến bếp ăn của khách hàng. Các sản phẩm chế biến sẵn được nhà hàng, khách sạn và người tiêu dùng đón nhận rất tốt, từ đó tôi tập trung hẳn vào lĩnh vực này.
Năm 2023, sản phẩm lươn ướp của cơ sở Khôi My được công nhận đạt tiêu chuẩn OCOP 3 sao, tạo đà để cơ sở ngày càng phát triển”, anh Thao chia sẻ.
Các sản phẩm chế biến từ lươn đều đã được ướp sẵn, đóng gói tiện lợi, chỉ cần mở gói ra nấu chín là có ngay món ăn nóng hổi để tiếp khách, rất tiện và ngon.
Hiện toàn làng Phan Thanh có hàng chục cơ sở chế biến lươn đang hoạt động hết công suất. Nghề chế biến lươn đã tạo việc làm, mang lại thu nhập ổn định cho hàng trăm lao động địa phương. Thu nhập trung bình mỗi ngày từ 300.000- 350.000 đồng. Những ngày cận Tết, đơn hàng nhiều hơn thì tiền công tăng cao.
Từ tháng 7/2022, làng nghề nuôi và chế biến lươn Phan Thanh được công nhận là làng nghề truyền thống. Chính quyền địa phương và Hội Nông dân xã Hợp Minh luôn đồng hành, hỗ trợ người dân xây dựng thương hiệu, phát triển các sản phẩm OCOP. Nhờ đó, sản phẩm lươn Phan Thanh từng bước chiếm lĩnh thị trường, góp phần nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống người dân.
Theo ông Nguyễn Văn Chiến – Chủ tịch Hội Nông dân xã Hợp Minh, nhờ nghề chế biến lươn, đời sống kinh tế của người dân trong làng ngày càng khởi sắc. Hiện nay, các sản phẩm lươn Phan Thanh không chỉ có mặt khắp các tỉnh, thành trong cả nước mà còn được xuất khẩu ra nước ngoài phục vụ người Việt xa quê.
Trong thời gian tới, các cơ sở chế biến lươn ở làng Phan Thanh tiếp tục đầu tư mở rộng quy mô, ứng dụng thiết bị hiện đại, đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm. Đặc biệt, việc tri thức chế biến lươn được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia đang mở ra nhiều cơ hội mới để làng nghề phát triển bền vững, vươn xa hơn nữa trên thị trường./.
