Từ những đôi bàn tay "biết nói"
Dưới cái nắng sớm của những ngày đầu vụ năm 2026, trên những cánh đồng vải xã Thanh Hà, không khí sản xuất đang trở nên nhộn nhịp hơn bao giờ hết. Khi những chùm vải bắt đầu hình thành rõ nét, người nông dân nơi đây lại bước vào giai đoạn quan trọng nhất là chăm chút cho diện mạo và chất lượng của từng quả vải.
Với những hộ trồng vải lâu năm như chị Quách Thị Phượng (trú tại thôn 1) cây vải từ lâu đã không còn là một loại cây trồng thuần túy mà là một thực thể đòi hỏi sự thấu hiểu sâu sắc.
Chị Phượng chia sẻ, trồng vải thiều là một nghệ thuật của sự tinh ý, nơi mà chỉ một sai sót nhỏ trong việc chọn thời điểm bón phân hay cắt tỉa không hợp lý cũng có thể khiến năng suất sụt giảm ngay tức khắc.
Thay vì làm theo cảm tính "nhìn cây đoán bệnh" như trước kia, chị Phượng cùng bà con giờ đây đã biết kết hợp kinh nghiệm cha ông với những hướng dẫn khoa học từ cán bộ kỹ thuật. Quy trình cắt tỉa sau thu hoạch được thực hiện bài bản giúp cây hồi sức, tạo tán thông thoáng để đón ánh sáng tối ưu, đặt nền móng vững chắc cho một vụ mùa bội thu.
Sự thay đổi lớn nhất trong tư duy của người dân Thanh Hà chính là việc chuyển dịch sang các biện pháp sinh học và hữu cơ.
Bà Cao Thị Thoa (trú tại thôn 3) cho biết, quy trình dinh dưỡng cho cây vải hiện nay được tính toán rất khoa học. Từ việc bón phân hữu cơ để cải tạo độ phì nhiêu của đất, đến việc bổ sung lân và kali đúng lúc để kích thích mầm hoa, hay việc cân đối lượng đạm để quả không bị nhạt đều được bà con tuân thủ nghiêm ngặt. Đặc biệt, những kỹ thuật khó như khoanh vỏ, xiết nước để kích thích cây ra hoa trong điều kiện thời tiết mùa đông không đủ lạnh cũng được thực hiện với độ chính xác cao, đảm bảo cây không bị suy kiệt mà vẫn đạt chất lượng quả tốt nhất.
"Tấm thẻ thông hành" vươn tầm quốc tế
Sự chỉn chu trong sản xuất đã sớm mang lại những kết quả thực tế. Hiện nay, xã Thanh Hà đã phát triển được 940 ha vải, với trọng tâm là gần 500 ha vải thiều chính vụ đặc sản.
Việc kiên trì theo đuổi các tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP và ghi chép nhật ký sản xuất đầy đủ đã giúp quả vải Thanh Hà sở hữu "tấm thẻ thông hành" quyền lực để tiến vào các thị trường khó tính như Mỹ, Nhật Bản, Australia và EU.
Gia đình ông Phạm Văn Giang (Tổ trưởng tổ sản xuất vải số 35 xã Thanh Hà) hiện có khoảng 300 gốc vải trứng gai. Đây là giống vải mới được ông mạnh dạn ghép trên thân cây vải u hồng từ cách đây 2 năm nhằm nâng cao giá trị kinh tế trên cùng diện tích canh tác.
Ông Giang cho biết, sau vụ thu hoạch năm 2023, nhận thấy nhu cầu thị trường ngày càng lớn đối với các giống vải chất lượng cao, mẫu mã đẹp, ông đã chủ động tìm tòi, học hỏi kinh nghiệm từ nhiều nhà vườn trong và ngoài địa phương. Mục tiêu của ông là tạo ra dòng vải mới có chất lượng vượt trội, đáp ứng nhu cầu của phân khúc khách hàng cao cấp.
Đến năm 2024, những cành vải ghép bắt đầu ra hoa, đậu quả nhưng sản lượng còn hạn chế do cây đang trong giai đoạn thích nghi và phát triển. Sang năm 2025, cây cho sản lượng ổn định hơn, toàn bộ sản phẩm được một doanh nghiệp thu mua với giá khá cao.
Năm nay, do ảnh hưởng của thời tiết không thuận lợi nên toàn bộ diện tích chỉ cho thu hoạch khoảng 1 tấn quả. Tuy nhiên, nhờ chất lượng nổi bật, sản phẩm đã được khách hàng đặt mua từ sớm với mức giá cao gấp 2 - 2,5 lần so với năm 2025, dự kiến cho thu hoạch trong vài ngày tới.
Cũng theo ông Giang, điểm nổi bật của giống vải trứng gai Thanh Hà là quả to vượt trội so với nhiều giống vải truyền thống, trung bình chỉ khoảng 14 - 15 quả/kg. Quả có vỏ màu sắc đẹp, cùi dày, hạt lép, vị ngọt thanh, mẫu mã đồng đều nên được thị trường cao cấp đánh giá cao và ưa chuộng.
Không chỉ phát triển kinh tế cho gia đình, ông Phạm Văn Giang còn tích cực chia sẻ kinh nghiệm ghép, chăm sóc và phòng trừ sâu bệnh cho các thành viên trong Tổ sản xuất vải số 35 xã Thanh Hà. Qua thực tế canh tác cho thấy, giống vải trứng hồng Thanh Hà khá phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu địa phương, mở ra hướng phát triển mới trong việc nâng cao giá trị và đa dạng hóa sản phẩm vải thiều của địa phương.
Dấu ấn đậm nét nhất trong niên vụ năm nay là bản hợp đồng chiến lược của Tổ sản xuất vải số 35. Dù thời tiết năm 2026 có những diễn biến không thuận lợi ảnh hưởng đến sản lượng, nhưng niềm vui vẫn hiện rõ trên gương mặt của 187 thành viên trong tổ.
Tháng 3/2026, Công ty TNHH DragonBerry International Việt Nam đã ký kết thu mua vải u hồng của tổ với giá 40.000 đồng/kg – mức giá cao hơn thị trường khoảng 10.000 đồng/kg và cam kết duy trì trong suốt 5 năm tới.
Ông Phạm Văn Giang chia sẻ: “Đây là một bước ngoặt lớn cho bà con trồng vải. Khi doanh nghiệp không chỉ dừng lại ở việc thu mua mà còn đồng hành cùng nông dân từ khâu kiểm định nguồn đất, nước đến việc thuê chuyên gia tư vấn hướng dẫn quy trình canh tác đạt chuẩn GlobalGAP. Sự liên kết chặt chẽ này đã tháo gỡ nút thắt về đầu ra, giúp bà con nông dân yên tâm đầu tư, tập trung nâng cao chất lượng sản phẩm để phục vụ xuất khẩu sang thị trường Hoa Kỳ”.
Hướng tới giá trị bền vững
Không dừng lại ở việc bán quả tươi, xã Thanh Hà đang từng bước chuyển mình theo hướng phát triển nông nghiệp bền vững gắn liền với du lịch sinh thái. Theo bà Vũ Thị Hảo, Phó Chủ tịch UBND xã, địa phương đang tích cực xây dựng các tổ sản xuất vải xuất khẩu quy mô lớn tại các thôn Hào Xá, Lại Xá, Thúy Lâm, Tráng Liệt...
Việc giảm thiểu thuốc bảo vệ thực vật, tăng cường phân bón hữu cơ và áp dụng công nghệ tưới tiết kiệm không chỉ giúp nâng cao giá trị kinh tế của quả vải mà còn bảo vệ sức khỏe cho chính người sản xuất và môi trường sống xung quanh.
Sự hài lòng của doanh nghiệp và sự tin tưởng của người tiêu dùng quốc tế chính là minh chứng rõ nhất cho thấy, khi người nông dân làm chủ được công nghệ và giữ vững đạo đức trong sản xuất, thương hiệu nông sản Việt sẽ không ngừng vươn xa.
Quả vải Thanh Hà hôm nay không chỉ mang theo vị ngọt thanh đặc trưng của vùng đất phù sa, mà còn mang theo khát vọng và tư duy mới của người nông dân Hải Phòng thời đại mới, những người đang trực tiếp gìn giữ và nâng tầm một thương hiệu quốc gia.
