Những tín hiệu bất lợi của thời tiết đang dần hiện rõ khi hiện tượng El Nino được dự báo quay trở lại trong năm 2026, kéo theo nguy cơ thiếu hụt nguồn nước trên diện rộng. Theo nhận định của cơ quan chức năng, ngay từ giữa năm, các dấu hiệu khô hạn đã xuất hiện sớm hơn so với trung bình nhiều năm, đặt ra thách thức lớn đối với công tác điều hành tài nguyên nước và sản xuất nông nghiệp.
Thông tin từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho thấy, hệ thống ENSO hiện đang chuyển dịch từ trạng thái La Nina sang trung tính và nhiều khả năng bước vào pha El Nino trong khoảng thời gian từ tháng 6 đến tháng 8/2026, với xác suất lên tới 80-90%. Đáng chú ý, hiện tượng này có thể tiếp tục mạnh lên vào cuối năm, đạt cường độ trung bình đến mạnh, thậm chí không loại trừ khả năng xuất hiện El Nino rất mạnh và kéo dài sang năm 2027.
Trong bối cảnh đó, nền nhiệt trên cả nước được dự báo sẽ gia tăng rõ rệt, số ngày nắng nóng không chỉ nhiều hơn mà còn có xu hướng gay gắt hơn so với năm trước. Cùng với đó, lượng mưa được dự báo suy giảm đáng kể, đặc biệt trong giai đoạn từ cuối năm 2026 đến đầu năm 2027, với mức thiếu hụt phổ biến từ 25-50%. Việc mùa mưa có khả năng kết thúc sớm càng khiến tình trạng khan hiếm nước trở nên nghiêm trọng hơn.
Thực tế từ đầu năm 2026 đến giữa tháng 4 đã phản ánh phần nào xu hướng này. Lượng mưa trên phạm vi cả nước thiếu hụt từ 10-40%, trong khi mực nước và dòng chảy tại nhiều lưu vực sông xuống mức thấp nhất so với cùng kỳ nhiều năm. Đây được xem là dấu hiệu cảnh báo sớm về nguy cơ thiếu nước, đặc biệt trong bối cảnh các nguồn bổ sung tự nhiên đang suy giảm.
Tình trạng suy kiệt nguồn nước dự báo sẽ tiếp diễn trong thời gian tới. Tại các hệ thống sông lớn, nhất là lưu vực sông Đà, tổng lượng dòng chảy từ tháng 5 đến tháng 7/2026 có thể giảm từ 10-25% so với trung bình nhiều năm. Nguyên nhân không chỉ đến từ sự thiếu hụt lượng mưa trong nước mà còn do lượng nước từ thượng nguồn ngoài lãnh thổ suy giảm, làm gia tăng áp lực lên nguồn cung nước cho khu vực hạ du cũng như ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất điện.
Nguy cơ hạn hán và xâm nhập mặn cũng được cảnh báo ở mức cao, đặc biệt tại các khu vực dễ bị tổn thương như Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và đồng bằng sông Cửu Long. Trong những tháng đầu năm 2027, tình trạng thiếu nước có thể lan rộng, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt của người dân và hoạt động sản xuất nông nghiệp.
Dù tổng lượng mưa có xu hướng giảm trong các năm xảy ra El Nino, các chuyên gia lưu ý rằng vẫn có thể xuất hiện những đợt mưa lớn cục bộ với cường độ cao trong thời gian ngắn. Những hiện tượng cực đoan này tiềm ẩn nguy cơ gây lũ quét, sạt lở đất tại vùng núi và ngập úng tại các đô thị, đòi hỏi các địa phương phải chủ động phương án ứng phó.
Bên cạnh đó, số lượng bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông có thể ít hơn trung bình nhiều năm. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc rủi ro giảm đi, bởi các cơn bão có xu hướng mạnh hơn, diễn biến phức tạp và khó dự báo, có thể gây thiệt hại lớn trong thời gian ngắn.
Trước những diễn biến khó lường của thời tiết, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết sẽ tiếp tục theo dõi chặt chẽ các yếu tố khí tượng thủy văn, đặc biệt là biến động của ENSO và tình hình nguồn nước. Các bản tin dự báo, cảnh báo sẽ được cập nhật kịp thời nhằm phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành của Chính phủ và các địa phương, qua đó giảm thiểu rủi ro và chủ động ứng phó với nguy cơ thiếu nước trong thời gian tới.
